Tijorat huquqi sahifasining manbasini koʻrish

'''Tijorat huquqi''' (yoki tadbirkorlik huquqi<ref>{{Cite web |title=Britannica Money |url=https://www.britannica.com/money/business-law |access-date=2024-05-26 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>) – [[Yurisdiksiya|yurisdiksiyaga]] qarab tijorat huquqi va xalqaro savdo huquqi nomlari bilan ham tanilgan, [[Huquq subyekti|shaxslar]] va tashkilotlarning tijorat hamda [[Tadbirkorlik|biznes]] faoliyatidagi huquqlari, [[Kommersiya|munosabatlari]] va xatti-harakatlariga tatbiq etiladigan [[huquq]]iy normalar majmuasidir<ref>{{Cite web |title=Commercial Law - The University of Auckland |url=https://www.auckland.ac.nz/en/study/study-options/find-a-study-option/commercial-law.html |access-date=2024-05-08 |website=www.auckland.ac.nz}}</ref><ref name="cornellcommerciallaw">{{cite web|title=Commercial Law: An Overview|url=https://www.law.cornell.edu/wex/commercial_law|publisher=Legal Information Institute|access-date=7 July 2012}}</ref><ref>{{Cite web |title=Legal Definition of COMMERCIAL LAW |url=https://www.merriam-webster.com/legal/commercial+law |access-date=2024-05-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref>. U koʻpincha [[Fuqarolik huquqi|fuqarolik huquqining]] bir boʻlimi sifatida qaraladi hamda [[xususiy huquq]] va [[ommaviy huquq]] masalalarini qamrab oladi.

Tijorat huquqi oʻz tarkibida vakil va ishonch bildiruvchi, quruqlik va dengiz orqali yuk tashis, [[Suv transporti|suv transporti]], [[Kafolat|kafolat]], dengiz, yongʻin, hayot va baxtsiz hodisalar [[sug‘urta]]si, veksel va boshqa [[Ayirboshlanadigan vosita|aylanma]] hujjatlar, [[shartnoma]]lar hamda sheriklik kabi yoʻnalishlarni qamrab oladi. Bu yoʻnalishlarning koʻpchiligi tijorat huquqining [[Moliya huquqi|moliyaviy huquq]] deb ataluvchi sohasi bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, aynan moliyalashtirish va moliya bozorlariga taalluqlidir. Tijorat huquqi, shuningdek, [[Korporatsiya|korporativ]] [[shartnoma]]larni, [[Ishga qabul qilish|ishga qabul qilish]] amaliyotini, [[Isteʼmol tovarlari|isteʼmol mollari]] [[Ishlab chiqarish|ishlab chiqarish]] va sotuvini tartibga soluvchi huquqiy tizim sifatida ham tushuniladi. Koʻplab mamlakatlar oʻz tijorat huquqiga oid qoidalarni [[Fuqarolik kodeksi|fuqarolik kodekslari]] tarkibida toʻliq bayon qilib qabul qilgan.

== Mazmuni ==
{{See|Tijorat huquqi tizimi}}
Tijorat huquqi quyidagi huquqiy sohalarni qamrab oladi:

* [[Biznes|korxonalar]]ning huquqiy maqomi
** [[Yakka tartibdagi tadbirkorlar]]
** [[Korporativ huquq]]
* [[Raqobat huquqi]]
* [[Iste’molchilar huquqlarini himoya qilish]]
* [[Reklama]] va [[marketing]] qoidalari
* [[Kontrakt|Shartnoma huquqi]]
* [[Tovar va xizmatlar]] qonunchiligi
* [[Intellektual mulk huquqi]]
** [[Mualliflik huquqi]]
** [[Patent]]
** [[Tovar belgisi]]
* [[Moliyaviy huquq]]
** [[Kredit]] va [[qimmatli qog‘ozlar]] qonunchiligi
* [[Soliq huquqi]]
* [[Bank tartib-qoidalari]]
* [[Sug‘urta huquqi]]
* [[Bankrotlik]]
* [[Xalqaro savdo huquqi]]
* [[Elektron tijorat]] qonunchiligi

== Tarixi ==
[[Oʻrta asr|Oʻrta asrlar]]da [[Italiya]] tijorat huquqining shakllanishida muhim oʻrin tutgan, koʻplab zamonaviy institutlarning vujudga kelish markazi boʻlib xizmat qilgan. XVI asr atrofida Italiya dengiz respublikalari savdosi tijorat huquqining yuzaga kelishiga asosiy omil boʻldi. Aynan shu davrda yurist [[[[Benvenuto Stracca]]]] ([[Ankona]], 1509–1579) 1553-yilda ''De mercatura seu mercatore tractats'' nomli risolasini chop ettirdi; u tijorat huquqiga maxsus bagʻishlangan dastlabki, ehtimol eng birinchi yuridik adabiyotlardan biri hisoblanadi.

== Yana qarang ==
* [[Tijorat boshqaruvi]]
* [[Tijorat huquqi tizimi]]
* [[Dengiz savdosi konsulligi]]

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

== Adabiyotlar ==
* Егорова М.А. Коммерческое право: Учебник для вузов. – М.: РАНХиГС при Президенте РФ: Статут, 2013. – 640 c. - 2000 экз. - ISBN 978-5-8354-0899-3
* Нечаев В. М. Торговое право // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Цитович, П. П. Труды по торговому и вексельному праву. — 2-е изд. — М.: «Статут», 2005. — Т. 1: Учебник торгового права. К вопросу о слиянии торгового права с гражданским.. — 460 с. — ISBN 5-8354-0262-7. Архивировано 19 октября 2009 года.
* Пугинский Б. И. Коммерческое право России. Учебник. — 2-е изд. — М.: «Зерцало», 2006. — 350 с. — (Классический университетский учебник). — 3000 экз. — ISBN 5-8078-0121-0.

== Havolalar ==
* [http://www.quizlaw.com/what-is-business-law Hundreds of Answers to Basic Business Law Questions]
* [https://www.law.cornell.edu/topics/commercial.html Topical listing of US commercial law from Cornell’s Legal Information Institute]

[[Turkum:Tadbirkorlik huquqi]]