Tikuvchilik

Қуирижн ван Брекеленкам (1661)

Тикувчилик — касб-ҳунар тури; кийим-кечак: кўрпа-тўшак ва бошқа буюмларни тикиш касби. Тикувчилик воситалари, материал ва техникаси турли даврларда турли халқларнинг моддий ва маданий савияси, иқлим шароити, эҳтиёж ва имкониятлари, урф-одатлари заминида тараққий этган (қаранг: Кийим). Археологик қазишлар натижасида жахоннинг турли мамлакатлари ҳудудидан топилган тикувчилик воситалари, кийим-кечак ва уй-рўзғор буюмлари бу касбнинг барча халқларда қадимдан мавжудлиги, ўзига хос тараққиёт босқичларини ўтаганлигини кўрсатади. Тикувчилик буюмлари деҳқончилик билан шуғулланадиган халқларда кўпроқ ўсимлик толаларидан тўқилган газламалардан, чорвадор халқларда аксарият жун газлама ва теридан тикилган.

ХИХ асргача барча халқларда, жумладан, Ўрта Осиё халқларида ҳам тикувчилик ишлари қўлда бажарилган. Баъзи соҳаларда бу касб намуналари юксак санъат даражасига кўтарилган (мас., гулкўрпа, зарбоф тўн, чойшаб, жияк ва ҳоказо). Турли даврларда тикувчиликдан мустақил касб сифатида этикдўзлик, маҳсидўзлик, пўстиндўзлик, дўппидўзлик, каштадўзлик, гиламчилик ва бошқа кўплаб касб турлари ажралиб чиққан. ХИХ аср 2-ярмидан Европа мамлакатларида тикувчиликда махсус тикув машиналари кенг қўлланила бошлади, кейин бошқа ҳудудларга, шу жумладан, Ўзбекистонга ҳам тарқалди (қаранг: Тикув машинаси). Тикувчилик тараққиётининг ҳамма даврларида бичиқчилик унинг ажралмас қисми бўлган. Ўрта Осиёда, шу жумладан, Ўзбекистонда тикувчилик ҳунармандчиликдан енгил саноатнинг йирик тармоғига айланди. Замонавий техника билан ускуналанган корхоналар ташкил этилди, маҳаллий тикувчи, косиб ва бошқа ҳунармандлар тикувчиликнинг янги техникасини ўзлаштирдилар (қаранг: Енгил саноат).