Timsoh Gena

Тимсоҳ Гена
	Крокодил Гена
Нашр ҳақида маълумот
Нашриёт	Союзмултфилм
Дебют	1966-йил
Муаллиф(лар)	Эдуард Успенский, Роман Качанов
Қаҳрамон ҳақида маълумот
Тури	эртак ва мултфилм қаҳрамони
Кўз ранги	қора
Соч ранги	яшил ранг
Касб(лар)и	Ҳайвонот бог'ида экспонат
Иттифоқчилари ва душманлари ҳақида маълумот
Душманлари	кампир Шапокляк ва каламуш Лариска

Тимсоҳ Гена (русча: Крокодил Гена) — Эдуард Успенскийнинг „Тимсоҳ Гена ва унинг дўстлари“ (1966) китоби қаҳрамони. Ушбу персонаж биринчи марта 1969-йилда Роман Качанов томонидан суратга олинган „Тимсоҳ Гена“ анимацион филмида экранда пайдо бўлди. Кейинчалик Роман Качановнинг тимсоҳ Гена ва унинг дўстлари билан яна учта карикатураси чиқди.

Тимсоҳ Гена Чебурашканинг энг яхши дўсти ва ўртоғи ҳисобланади.

Тавсифи

Тимсоҳ Гена — антропоморфик тимсоҳ. У қизил палто, оқ кўйлак, қора камон галстук, бошида шляпа, трубка чекади, гармоника чалишни яхши кўради ва ҳайвонот боғида тимсоҳ (яъни экспонат) бўлиб ишлайди. Унинг иш жойидаги ёзув: "Африкалик тимсоҳ Гена. Ёши элликда. Озиқлантириш ва овлашга рухсат берилади.

Тимсоҳ Гена табиатан меҳрибон ва ҳамдард. У адолацизликка қарши курашади. Шу билан бирга, у ҳаётнинг баъзи масалаларида билимга эга эмас — масалан, „Чебурашка“ мултфилмида у электр токи уриши натижасида трансформатор қутисидаги трансформаторни синдириб ташлади ва дарё кемасидан лангарни металлолом деб узиб ташлади.

Имлони яхши билмайдиган Гена — „Тимсоҳ Гена“ мултфилмида эълон ёзиб, „тимсоҳ“ сўзини А ҳарфи билан ёзган — „тимсаҳ“ қилиб. Китобда унинг эълонида яна бир нечта хатолар бўлади (биринчи учрашувда Галя бу ҳақда унга изоҳ беради). Шунга қарамасдан Гена, жиддий китобларни ўқишни яхши кўради. Генанинг уйида энсиклопедия бор. Шунингдек, у шахмат ва лотто ўйнашни ҳам яхши кўради.

Гена биринчи сменада ҳайвонот боғида ишлайди (иккинчи сменада унинг ҳамкасби Валера тимсоҳ ишлайди). Бош зирҳли Простоквашинский ҳайвонот боғи бўлими мудири, кичик илмий ходим.

Мултфилмлар

Гена мултфилм қаҳрамони сифатида Роман Качановнинг тетралогияни ташкил этган мултфилмларида пайдо бўлганидан кейин шуҳрат қозонди:

"Тимсоҳ Гена" (1969)
"Чебурашка" (1971)
"Шапокляк" (1974)
"Чебурашка мактабга боради" (1983)

Ушбу мултфилмларда тимсоҳ Гена Василий Ливанов томонидан, қўшиқлар Владимир Ферапонтов томонидан ижро этилган.

1990-йилда Гарри Бардин турли хил эртаклар — ҳам рус, ҳам хорижий, ҳам замонавий эртаклар асосида "Кулранг бўри ва Қизил қалпоқча" номли мултфилмини яратди. Ушбу мултфилмда тимсоҳ Генани режиссёрнинг ўзи ижро этган.

Халқаро аниматорлар жамоаси томонидан Роман Качанов мултфилмларига япон режиссёри Макото Накамуранинг "Чебурашка" (2013) тўлиқ метражли қўғирчоқ анимацион филми диққатга сазовор бўлди. Афсонавий совет мултфилмининг руҳини сақлаб қолиш учун барча қўғирчоқлар ва декорациялар қайта тикланди: пластика, юз ифодалари ва қаҳрамонларнинг овозлари максимал даражада ҳақиқийлик билан такрорланди. Филмнинг русча версиясида тимсоҳ Гена ўз навбатида Владимир Ферапонтов ва Гарри Бардин томонидан айтилган.

Тимсоҳ Гена ва унинг дўстлари ҳақидаги китоблар

Тимсоҳ Гена юмшоқ о'йинчог'и
Успенский Э.Н. Тимсоҳ Гена бизнеси // Тимсоҳ Гена ва унинг дўстлари. — Ростов-на-Дону, 1992. — 272 п. — ИСБН 5-7507-0873-Х
Успенский Э. Н. Тимсоҳ Гена ва қароқчилар.
Успенский Э. Н. Тимсоҳ Гена ва унинг дўстлари.
Успенский Э. Н. Тимсоҳ Гена — полиция лейтенанти. — М. : РОСМЕН, 1999. — 76 п.
Успенский Э. Н. Чебурашка билан янги йил.
Успенский Э.Н. Тимсоҳ Гена таътили. — М. : Астрел, АСТ, Малйш, 2006. — 80 п.
Успенский Э. Н. Чебурашканинг ўғирланиши.
Успенский Э. Н. Чебурашканинг Сочига бориши.
Успенский Э. Н. Чебурашка одамларга қайтди.

Прототип

Эдуард Успенскийнинг сўзларига кўра, тимсоҳ Генанинг прототипи (кўринишидан, характери ва услуби) маълум даражада бастакор Ян Френкел эди. Ёзувчи 1983-йилда „Болалар адабиёти“ нашриётининг 50 йиллиги тантанасида саҳнага чиқиб, шундай деган эди: „Азиз дўстлар, энди мен сизларга даҳшатли бир сирни яъни тимсоҳ Гена кимдан ёзилганини айтиб бераман . У сизнинг олдингизда ўтирибди.“ Йиғилганлар тахмин қилишга уриниб, президиум аъзоларига тикила бошладилар. Ва Успенский залдаги қаҳқаҳа тўхтагунча кутиб турди ҳамда: „Ян Абрамович, ўрнингдан тур“, деди. Френкел ўрнидан туриб, тингловчиларга таъзим қилди^[1].

Шведлик Друттен ва Гена

1970-йилларда Швецияда „Друттен“ ва „тимсоҳ Гена“ („Друттен оч Гена“) номли қаҳрамонлар билан телесериаллар, радиошоулар, фонографлар ва комик журналлар ишлаб чиқарилди. Ушбу белгилар СССРга саёҳатдан олиб келинган Чебурашка ва Гена қўғирчоқлари қиёфасида яратилган ва ташқи томондан улар билан мос келган. Бироқ, ўхшашликлар шу ерда тугайди: Швецияда Друттен ва Гена турли хил қўшиқлар куйлашди ва турли хил воқеаларни айтиб беришди ва улар „бир катта шаҳарда“ эмас, балки китоб жавонида яшашди. Шунинг учун, кўплаб шведлар Чебурашка ва Генани визуал равишда танисалар ҳам, одатда уларни совет мултфилмлари ва китоблари билан боғламайдилар.

Ёдгорликлари

Ишимбой шаҳрида "Тимсоҳ Гена ва Чебурашка ҳайкалтарошлик композицияси ўрнатилди.
Харков шаҳрида, Журавлевкада, Строителная кўчасида Гена тимсоҳга ҳайкал ўрнатилган бўлиб, у мултфилмдаги яшил рангда, кўйлаги ва аккордеон чалаётгани каби тасвирланган.
Раменское шаҳрида, Гурев ва Михалевич кўчалари чорраҳасида ҳайкалтарошлик композицияси ўрнатилди. Жумладан тимсоҳ Гена, Чебурашка, Шапокляк ва унинг каламуш Ларисканинг бронза ҳайкаллари мавжуд. Ҳайкаллар муаллифи: Олег Эршов^[2].

Нумизматика

2020-йил 24-ноябрда Россия Банки номинал қиймати 3 рубл бўлган кумуш ва 25 рубллик оддий металл ва рангли қопламадан ясалган „Россия (Совет) анимацияси“ туркумидаги „Тимсоҳ Гена“ эсдалик тангаларини муомалага чиқарди^[3].

Яна қаранг

Чебурашка

Манбалар

↑ „С журавлиной стаей. Судьба Мастера / Руссиа.тв“. 2019-йил 7-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 22-август.
↑ „Необычные места и памятники“. унплаcес.ру. Қаралди: 2017-йил 15-июл.
↑ „Банк России выпускает в обращение памятные монеты из драгоценного и недрагоценных металлов“. 2020-йил 26-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 9-декабр.

[1] „С журавлиной стаей. Судьба Мастера / Руссиа.тв“. 2019-йил 7-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 22-август.

[2] „Необычные места и памятники“. унплаcес.ру. Қаралди: 2017-йил 15-июл.

[3] „Банк России выпускает в обращение памятные монеты из драгоценного и недрагоценных металлов“. 2020-йил 26-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 9-декабр.

[1]

[2]

[3]