Timur Segizbayev
Тимур Санжарович Сегизбаев (рус:Тимур Сегизбаев; 1941-йил 12-май — 2017-йил 15-декабр) — қозоғистонлик футбол мураббийи.
| Шахсий маълумот | |||
|---|---|---|---|
| Тўлиқ исми | Тимур Санжарович Сегизбаев | ||
| Таваллуд санаси | 12-май 1941-йил | ||
| Таваллуд жойи | Семей Қозоғистон ССР | ||
| Вафот санаси |
15-декабр 2017-йил (76 ёшда) | ||
| Вафот жойи | Олмаота, Қозоғистон | ||
| Амплуаси | Ярим ҳимоячи | ||
| Профессионал фаолияти* | |||
| Йиллар | Жамоа | Ишт. | (Гол.) |
| 1958—1959 | ФC Ордабасй | ||
| 1960—1970 | Қайрат | 213+ | (19+) |
| Бошқарган клублари | |||
| 1971 | Қайсар | ||
| 1971—1972 | ФC Шакҳтер Карагандй | ||
| 1973—1979 | Қайрат | ||
| 1979—1982 | Жанубий Яман | ||
| 1983 | Қайсар | ||
| 1986—1988 | Қайрат | ||
| *Профессионал клублардаги голлари (ички чемпионат) | |||
Биографияси
Семипалатинскда, Қирғизистон (Қозоқ) АССР Олий суди репрессияга учраган раисининг оиласида туғилган). Отаси Санжар Сегизбоев Сталин қатағонлари йилларида ҳибсга олиниб, мўжизавий тарзда қатлдан қутулиб қолган ва 1938-йилда реабилитация қилинган. Уруш йилларида у орқада ишлаган. Кейин оила Иссиққа кўчиб ўтди, у ерда отаси Олма-Ота вилоятининг Энбекшиқозоқ тумани туман ижроия қўмитаси раиси бўлиб ишлаган. Отам Олий партия мактабини тугатгач, узоқ йиллар Олмаотада Қозоғистон ССР Вазирлар Совети аппаратида мас’ул лавозимларда ишлади. Онаси — уй бекаси, Темур саккиз фарзанд орасида учинчи, лекин ўғилларнинг энг каттаси эди.
Футболчилик фаолияти
Жанубий Яман терма жамоаси бош мураббийи сифатида у мамлакатда табиий ўт билан қопланган биринчи стадионни ўрнатиб, уларга Жаҳон чемпионати саралашида қатнашиш имконини берди[1].
СССР парчаланганидан сўнг у Ўрта Осиё лигасини ташкил этишга уриниб кўрди[1].
Клуб
Олмаота футболи тарбияланувчиси, мактаб ўқувчиси сифатида у мураббий Георгий Козелко билан „Авангард“ клубида, кейин Олма-Ота ФСМда М. Т. Путцев билан шуғулланган. У Қозоғистон терма жамоаси сафида СССР мактаб ўқувчиларининг иккита Спартакиадасида — 1957-йилда Ригада ва 1958-йилда — Тбилисида ўйнаган. Охирги бўлимда Арманистон терма жамоасига биринчи бўлимдан кейин 0:5 ҳисобида мағлуб бўлганида у гол урди. 17 ёшли Тимур 5 та гол урди ва учрашув дуранг билан якунланди.
Ўша йили у 1960-йилда Қозоғистон футболи тарихида биринчи марта олий дивизион жамоалари ўртасидаги СССР чемпионатида иштирок этган „Қайрат“га қабул қилинди. 1960-йил 14-майда Беларус (кейинчалик „Динамо Минск“) билан меҳмонда, 1960-йил 12-майда, 19 ёшга тўлган куни Тимур СССР чемпионати олий лигасида „Қайрат“ сафида дебют қилди ва иккита гол урди Минскликларга қарши. 1963-йилда СССР кубогининг ярим финалига чиққани учун Сегизбоэв СССР спорт устаси унвонини олди. 1964-йил 26-августда Москванинг „Спартак“ жамоаси билан меҳмонда (2:0) ғалаба қозонган ўйинда ҳам Тимур „Қайрат“нинг собиқ футболчиси Владимир Лисицин ҳимоя қилган қизил-оқ дарвозага икки марта зарба берди. Бутуниттифоқ „Известия“ газетаси ўша учрашув ҳақидаги хабарни „Темур ва унинг жамоаси“ деб номлади, бу ибора кейинчалик жуда машҳур бўлди.
1966-йилдан 1970-йилгача жамоа сардори сифатида фолият олиб борди. 29 ёшида у белнинг сурункали радикулити туфайли фаолиятини якунлади. Футболчини 1970-йил 9-май куни СССР кубоги учун Бокунинг „Нефтчи“ жамоаси билан Олма-Отадаги „Марказий“ стадионида ўйинда кутиб олиш маросими бўлиб ўтди[2].
Мураббийлик
КазГИФК (футбол мураббийи) дипломига эга бўлган Сегизбоэв 1971-йилда КазГУ журналистика факултетида диплом ҳимоя қилиш учун тайёрланаётган эди. Аммо кейин Қизилўрда вилояти вилоят партия қўмитаси котиби Хасан Бектурганов уни маҳаллий „Автомобилчи“ жамоасига қабул қилишга кўндиради. Кейинроқ у икки йил давомида Қарағанданинг „Шахтёр“ клубини бошқарган. 1973-йилда Сегизбоэв Олма-Отанинг „Қайрат“ жамоасига бош мураббий бўлди. 1976-йилда клуб Биринчи лигада 1-ўринни эгаллади ва олий лигага қайтди[3].
Ўзининг туғилган клуби бошқарувида ўтказган 6 мавсумдан сўнг Тимур Санжарович Яманга таклиф қилинади. У ерда 3 йил давомида терма жамоа бош мураббийи бўлган, бироқ ватанидан узоқ вақт узоқда бўлгани учун қайтишга қарор қилган ва у ўзининг ташаббуси билан қурилган мамлакатдаги биринчи майса юзасига эга 15 000 томошабинга мўлжалланган стадионни ортда қолдириб кетди[4].
1986-йилги мавсумда Сегизбоэв Леонид Остроушкони Қозоғистон ССР Давлат спорт қўмитасининг футбол бўлими бошлиғи лавозимидан „Қайрат“ бош мураббийи сифатида алмаштирди. Собиқ мураббийнинг қаттиқ чораларидан чарчаган жамоа ўзини озод қилди ва еттинчи ўринни эгаллади, бу СССР чемпионати Олий лигасидаги барча йиллардаги энг яхши кўрсаткич эди.
1989-йилдан 2001-йилгача футбол функсионери сифатида ФАРC (КазССР) вице-президенти (1989-йилдан), ФАРC президенти (1994—1996), ФСК президентининг бош котиби ва маслаҳатчиси лавозимларида ишлаган. 1994-йилда Чикагода бўлиб ўтган ФИФАнинг 51- конгрессида Қозоғистон Республикаси футбол ассоциацияси ФИФАга қабул қилинганда, у Қозоғистон давлат байроғини президент Жоау Авеланжга топширди.
Қизиқарли фактлар
- 1998-йилда Россия футболининг 100 йиллиги муносабати билан Сегизбоев президент Елциндан совға — 3000 АҚШ доллари олган.
- 2001-йилда китоб нашр этилди: Б. Галинская-Мусина. „10 кун ва Тимур Сегизбоэвнинг бутун ҳаёти“.
- 2010-йилда „Тимур Сегизбоев. Футболга берилган юрак“ филми Қозоғистоннинг барча етакчи телеканаллари томонидан намойиш этилди[5].
- 2014-йил 25-сентабрда „Қайрат“ футбол клубининг ёшлар академиясига Қозоғистон футболининг афсонавий футболчиси ва фахрийси номи берилди[6].
Мукофотлар
- СССР спорт устаси (1963)
- Қозоғистон ССР ва Қозоғистон Республикасида хизмат кўрсатган мураббий (1974).
- Хизмат кўрсатган спортчи.
- Қозоғистон Республикаси Миллий олимпия қўмитасининг буйруғи (2011).
- „Отан“ ордени (2016).
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Тимур Сегизбаэв — сердсе, отданноэ футболу спортинфо.кз
- ↑ „«Спартак» (Москва) — «Кайрат» (Алма-Ата) 0:2 (0:1)“. 23-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-декабр 2017-йил.
- ↑ „Тимур СЕГИЗБАЕВ - ум, честь и совесть казахстанского футбола“ (деадлинк). 2017-йил 8-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-декабр 2017-йил.
- ↑ „10 ДНЕЙ И ВСЯ ЖИЗНЬ“. 22-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-декабр 2017-йил.
- ↑ „«Тимур Сегизбаев. Сердце, отданное футболу» / Футбол“. 26-феврал 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-декабр 2017-йил.
- ↑ „Тимур Сегизбаев — главный символ отечественного футбола“. 19-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-декабр 2017-йил.
Ҳаволалар
- Тимур Сегизбаев Фоотбаллфаcц.ру сайтида
- 12-mayda tugʻilganlar
- 1941-yilda tugʻilganlar
- Semeyda tugʻilganlar
- 2017-yilda vafot etganlar
- 15-dekabrda vafot etganlar
- Olmaotada vafot etganlar
- SSSR erkak futbolchilari
- Qozogʻistonlik erkak futbolchilar
- Erkak futbol yarim himoyachilari
- Qayrat klubi futbolchilari
- Qozogʻistonlik futbol murabbiylari
- SSSR sport ustasi
- Alifbo boʻyicha sportchilar
- Yaman milliy futbol terma jamoasi murabbiylari