Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi: Versiyalar orasidagi farq

Maqom	Sovet Ittifoqi respublikasi (1929–91)
Hukumat boshchisi
• 1929-1933	Abdurrahim Hojibayev
• 1986-1991	Izatullo Xayoyev
Tarixiy era	XX asr
Avvalgi davlat	Keyingi davlat
	Tojikiston ASSR
Tojikiston
Hozirda hududida quyidagilar mavjud	Tojikiston; Xitoy

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi, Tojikiston SSR (tojikcha: Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон; ruscha: Таджикская Советская Социалистическая Республика) — Sovet Ittifoqi tarkibiga kirgan respublikalarning biri. Ayrim manbalarda Sovet Tojikistoni deb yuritiladi.

1924-yil 14-oktabrda milliy davlat chegaralanishi natijasida Oʻzbekiston SSR tarkibida Tojikiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tuzilgan. Avtonom respublika 1929-yil 16-oktabrda Tojikiston SSRga aylantirilgan. Tojikiston SSR 1929-yil 5-dekabrda Sovet Ittifoqi tarkibiga toʻliq ittifoqdosh respublika sifatida kirgan.

Tojikiston SSR poytaxti Dushanbe shahri boʻlgan. Respublika 45 rayonga boʻlingan, 19 shahar, 49 shahar tipidagi posyolkasi boʻlgan.^[1]

1990-yilning 24-avgustida Tojikiston SSR suverenitet eʼlon qildi. 1991-yil 31-avgust kuni respublika nomi Tojikiston Respublikasiga oʻzgartirildi. 1991-yilning 9-sentabriga kelib respublika oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Tojikiston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.

Tarixi

Tojikiston SSR hududida sinfiy jamiyat miloddan avvalgi 1-ming yillikning 1-yarmida paydo boʻlgan. VI—IV asrlarda Axomaniylar davlati, soʻngra makedoniyalik Iskandar qoʻl ostida boʻlgan. Tojikiston SSR IX—X asrlarda Tohiriylar va Somoniylar davlatlari tarkibida boʻlgan kezlarda tojik elati tarkib topa boshlagan. X—XIII asrlarda Gʻaznaviylar, Qoraxoniylar davlatlari tarkibida boʻlgan. XIV asrning 2-yarmidan Tojikiston SSR Temuriylar davlati, XVI asrdan Buxoro xonligi qoʻl ostida boʻlgan.

1868-yili Tojikiston SSRning shimoliy qismini Rossiya egallab olgan, janubiy qismi esa Rossiyaga vassal qaramlikdagi Buxoro xonligi tarkibida qolgan.

XX asr boshida ilk sotsialist-demokratik toʻgaraklar paydo boʻlgan. Tojikiston SSR shimolida Sovet hokimiyati 1917-yil noyabr — 1918-yil fevralida oʻrnatilib, hududi Turkiston ASSR tarkibida boʻlgan. Buxorodagi Xalq inqilobidan keyin Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tuzilgan.

1924-yil 14-oktabrda milliy davlat chegaralanishi natijasida Oʻzbekiston SSR tarkibida Tojikiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tuzilgan. Avtonom respublika 1929-yil 16-oktabrda Tojikiston SSRga aylantirilgan. Tojikiston SSR 1929-yil 5-dekabrda Sovet Ittifoqi tarkibiga toʻliq ittifoqdosh respublika sifatida kirgan.

1990-yilning 24-avgustida Tojikiston SSR suverenitet eʼlon qildi. 1991-yil 31-avgust kuni respublika nomi Tojikiston Respublikasiga oʻzgartirildi. 1991-yilning 9-sentabriga kelib respublika oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Tojikiston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.

Manbalar

↑ "Tojikiston SSR" (oʻzbekcha). Ensiklopedik lugʻat. 2. Toshkent: Oʻzbek sovet ensiklopediyasi. 1988. p. 274. 5-89890-018-7.

Havolalar

Tojikiston SSR Katta sovet ensiklopediyasida ^(rus.)

[1] "Tojikiston SSR" (oʻzbekcha). Ensiklopedik lugʻat. 2. Toshkent: Oʻzbek sovet ensiklopediyasi. 1988. p. 274. 5-89890-018-7.

[1]

-#YOʻNALTIRISH [[Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi]]
+{{Infobox former country
+|conventional_long_name = Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi
+|native_name = {{lang|ru|Таджикская Советская Социалистическая Республика}}<br />{{lang|ta|Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон}}
+|common_name = Tojikiston SSR
+|continent = Osiyo
+|status = {{nowrap|[[Sovet Ittifoqi respublikalari|Sovet Ittifoqi respublikasi]] (1929–91)}}
+|p1 = Tojikiston ASSR
+|flag_p1 = Flag of the Tajik ASSR (1929.02-1929.04).svg
+|s1 = Tojikiston
+|flag_s1 = Flag of Tajikistan 1991-1992.svg
+|image_flag = Flag of the Tajik Soviet Socialist Republic.svg
+|flag = Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi
+|flag_type = Bayroq
+|image_coat = Emblem of the Tajik SSR.svg
+|symbol_type = Gerb
+|image_map = Soviet Union — Tajik SSR.svg
+|image_map_caption = Tojikiston SSRning (qizil) [[Sovet Ittifoqi]]da joylashuvi
+|national_motto = Proletarhoi hamai mamlakatho, yak shaved! {{small|([[Tojik tili|Tojikcha]])}} <br /> [[Butun dunyo proletarlari, birlashingiz!|Proletarhoi hamai mamlakatho, yak shaved!]] {{small|([[transliteratsiya ]])}} <br /> {{small|„Butun dunyo proletarlari, birlashingiz!“}}
+|national_anthem = [[Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi gimni|Gimni Respublikai Sovetii Sotsialistii Toҷikiston]]<br />''Gimni Respublikai Sovetiji Sotsialistiji Toçikiston''<br />{{small|„Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi gimni“}}<br /><br /><center>[[Fayl:Anthem of the Tajik Soviet Socialist Republic.ogg]]<br />[[Fayl:Anthem of the Tajikistan SSR - Гимни РСС Тоҷикистон.ogg]]</center>
+|government_type = [[Stalinizm|Stalinist]] [[Bir partiyali tizim|bir partiyali]] [[Totalitarizm|totalitar]] [[diktatura]] (1929-1953)<br />[[Unitar davlat|Unitar]] [[Marksizm-Leninizm|Marksist-Leninist]] [[bir partiyali davlat|bir partiyali]] [[Sovet respublikasi|sovet]] [[sotsialistik davlatlar|sotsialistik respublika]] (1953-1990)<br />[[Unitar davlat|Unitar]] [[Prezidentlik tizimi|prezidentlik]] [[respublika]] (1990-1991)
+| leader1 = [[Mirza Davud Huseynov]]
+| year_leader1 = 1929—1933
+| leader2 = [[Qahhor Mahkamov]]
+| year_leader2 = 1985—1991
+|capital = [[Dushanbe]]<sup>a</sup>
+| demonym = [[Tojiklar|Tojik]] <br /> [[Sovet xalqlari|Sovet]]
+|common_languages = '''Rasmiy tillar:''' <br /> [[Tojik tili|Tojik]] {{•}} [[Rus tili|Rus]] <br /> '''Ozchiliklar tillari:''' <br /> [[Oʻzbek tili|Oʻzbek]]
+|era = [[XX asr]]
+|year_start = 1929
+|event_start = Ittifoqdosh respublika eʼlon qilingan
+|date_start = 5-dekabr
+|event1 = Nomi qabul qilingan
+|date_event1 = 5-dekabr 1936-yil
+|event2 = [[Dushanbe voqeasi|Dushanbedagi milliy nizo]]
+|date_event2 = 12-fevral 1990-yil
+|event3 = Suverenitet eʼlon qilingan
+|date_event3 = 24-avgust 1990-yil
+|event4 = [[Tojikiston Respublikasi]] deb qayta nomlangan
+|date_event4 = 31-avgust 1991-yil
+|event5 = Mustaqillik eʼlon qilingan
+|date_event5 = 9-sentabr 1991-yil
+|date_end = 26-dekabr
+|year_end = 1991
+|event_end = Mustaqillik tan olingan
+|stat_year1 = 1989-yil
+|stat_area1 = 143100
+|stat_pop1 = 5112000
+|calling_code = 7 377/379
+|currency = [[Sovet rubli]] (SUR)
+|today = {{flag|Tojikiston}}<br />{{flag|Xitoy}}
+|footnote_a = 1929-1961-yillar oraligʻida Stalinobod deb nomlangan.
+|representative1=[[Abdurrahim Hojibayev]]|representative2=[[Izatullo Xayoyev]]|title_representative=[[Tojikiston Respublikasi bosh vaziri|Hukumat boshchisi]]|title_leader=[[Tojikiston rahbarlari roʻyxati|Birinchi kotib]]|year_representative1=1929-1933|year_representative2=1986-1991}}
+'''Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi''', '''Tojikiston SSR''' ({{lang-tg|Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон}}; {{lang-ru|Таджикская Советская Социалистическая Республика}}) — [[Sovet Ittifoqi]] tarkibiga kirgan respublikalarning biri. Ayrim manbalarda ''Sovet Tojikistoni'' deb yuritiladi.
+-yil 14-oktabrda milliy davlat chegaralanishi natijasida [[Oʻzbekiston SSR]] tarkibida [[Tojikiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi]] tuzilgan. Avtonom respublika 1929-yil 16-oktabrda Tojikiston SSRga aylantirilgan. Tojikiston SSR 1929-yil 5-dekabrda Sovet Ittifoqi tarkibiga toʻliq ittifoqdosh respublika sifatida kirgan.
+Tojikiston SSR poytaxti [[Dushanbe]] shahri boʻlgan. Respublika 45 rayonga boʻlingan, 19 shahar, 49 shahar tipidagi posyolkasi boʻlgan.<ref>{{ensiklopediya manbasi | year = 1988 | title = Tojikiston SSR | encyclopedia = Ensiklopedik lugʻat | publisher = [[Oʻzbek sovet ensiklopediyasi]] | location = Toshkent | language = oʻzbekcha | id = 5-89890-018-7 | page = 274 | volume = 2}}</ref>
+-yilning 24-avgustida Tojikiston SSR suverenitet eʼlon qildi. 1991-yil 31-avgust kuni respublika nomi [[Tojikiston Respublikasi]]ga oʻzgartirildi. 1991-yilning 9-sentabriga kelib respublika oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Tojikiston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.
+== Tarixi ==
+Tojikiston SSR hududida sinfiy jamiyat miloddan avvalgi 1-ming yillikning 1-yarmida paydo boʻlgan. <nowiki>VI—IV</nowiki> asrlarda [[Axomaniylar davlati]], soʻngra makedoniyalik [[Aleksandr|Iskandar]] qoʻl ostida boʻlgan. Tojikiston SSR <nowiki>IX—X</nowiki> asrlarda [[Tohiriylar]] va [[Somoniylar]] davlatlari tarkibida boʻlgan kezlarda [[tojiklar|tojik elati]] tarkib topa boshlagan. <nowiki>X—XIII</nowiki> asrlarda [[Gʻaznaviylar davlati|Gʻaznaviylar]], [[Qoraxoniylar davlati|Qoraxoniylar davlatlari]] tarkibida boʻlgan. <nowiki>XIV</nowiki> asrning 2-yarmidan Tojikiston SSR [[Temuriylar davlati]], <nowiki>XVI</nowiki> asrdan [[Buxoro xonligi]] qoʻl ostida boʻlgan.
+[[Fayl:Soviet Young Pioneers in 1983 in the Zeravshan Mountains of Tajik SSR.jpg|thumb|left|Tojikiston SSRning Zarafshon togʻlarida yosh pionerlar]]
+-yili Tojikiston SSRning shimoliy qismini [[Rossiya]] egallab olgan, janubiy qismi esa Rossiyaga vassal qaramlikdagi Buxoro xonligi tarkibida qolgan.
+<nowiki>XX</nowiki> asr boshida ilk sotsialist-demokratik toʻgaraklar paydo boʻlgan. Tojikiston SSR shimolida Sovet hokimiyati 1917-yil noyabr — 1918-yil fevralida oʻrnatilib, hududi [[Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Turkiston ASSR]] tarkibida boʻlgan. Buxorodagi Xalq inqilobidan keyin [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]] tuzilgan.
+-yil 14-oktabrda milliy davlat chegaralanishi natijasida [[Oʻzbekiston SSR]] tarkibida [[Tojikiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi]] tuzilgan. Avtonom respublika 1929-yil 16-oktabrda Tojikiston SSRga aylantirilgan. Tojikiston SSR 1929-yil 5-dekabrda Sovet Ittifoqi tarkibiga toʻliq ittifoqdosh respublika sifatida kirgan.
+-yilning 24-avgustida Tojikiston SSR suverenitet eʼlon qildi. 1991-yil 31-avgust kuni respublika nomi [[Tojikiston Respublikasi]]ga oʻzgartirildi. 1991-yilning 9-sentabriga kelib respublika oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Tojikiston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.
+== Manbalar ==
+{{manbalar}}
+== Havolalar ==
+{{commonscat|Tajik Soviet Socialist Republic|Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi}}
+* [https://rus-bse.slovaronline.com/77109-%D0%A2%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0 Tojikiston SSR Katta sovet ensiklopediyasida] {{ref-ru}}
+{{Sovet Ittifoqi Respublikalari}}
+[[Turkum:Sovet Ittifoqi respublikalari]]
+[[Turkum:Sobiq sotsialistik respublikalar]]
+[[Turkum:Tojikiston SSR| ]]

k m t Sovet Ittifoqi respublikalari (1922–1991)
Asosiy	Armaniston SSR Belorussiya SSR Estoniya SSR Gruziya SSR Latviya SSR Litva SSR Moldaviya SSR Ozarbayjon SSR Qozogʻiston SSR Qirgʻiziston SSR Rossiya SFSR Tojikiston SSR Turkmaniston SSR Ukraina SSR Oʻzbekiston SSR
Qisqa yashagan	Karel-Fin SSR (1940–1956) Zakavkazye SFSR (1922–1936)
Ittifoq aʼzosi boʻlmagan respublikalar	Abxaziya SSR (1921–1931) Buxoro XSSR (1920–1925) Xorazm XSSR (1920–1925) Naxichevan ASSR (1920–1923) Pridnestroviya Moldaviya SSR (1990–1991) Janubiy Osetiya SR (1990–1991)