Tokio metrosi
| Токио метроси 東京メトロ | |
|---|---|
| Маълумот | |
| Давлат | Япония |
| Шаҳар | Токио |
| Очилган вақти | 1941-йил |
| Бошқарувчи ширкат | Токё Метро Cо., Лтд. |
| Давлат | Япония |
| Узунлиги | 195.1 км |
| Станциялари сони | 180 та |
| Йўллари сони | 9 та |
| Кунлик йўловчилар сони | 6.84 миллион |
| Йиллик йўловчилар сони | 1.9 миллиард |
| Бошлиғи | {{{Бошлиғи}}} |
| Схемаси | |
Токё Метро (японча: 東京メトロ, Тōкйō Меторо) Токиодаги асосий тезкор транзит тизими бўлиб, Токё Метро Cо компанияси томонидан бошқарилади. Гарчи у Токиода ишлайдиган ягона тезкор транзит тизими бўлмаса-да, у икки метро ўртасида энг кўп йўловчи ташиш хизматига эга. операторлар : 2014-йилда Токио метросида ўртача кунлик қатнов 6,84 миллион йўловчини ташкил қилган, бошқа тизим Тоэи метросида эса кунига ўртача 2,85 миллион йўловчи қатнаганини қайд этган.
Ташкилот


Токио метроси Токё Метро Cомпанй, Лтд. (японча: 東京地下鉄株式会社, Тōкйō Чикатецу кабушики гаиша, Токио метрополитен аксиядорлик жамияти) , Япония ҳукумати ва Токио Метрополитан ҳукуматига тегишли хусусий аксиядорлик жамияти.
Ўша пайтдаги Бош вазир Жуничиро Коидзумининг низом корпорацияларини акциядорлик жамиятларига айлантириш сиёсатининг бир қисми сифатида 2004-йил 1-апрелда. ташкил этилган компания Теито Рапид Трансит Аутҳоритй (японча: 帝都高速度交通営団, Теито Кōсокудо Кōцū Эидан, лит. "Империал Cапитал[а] Ҳигҳспеэд Транспортатион Манагемент Фоундатион") "Империал Cапитал[б] Ҳигҳспеэд Транспортатион Манагемент Фоундатион"), одатда Эидан ёки ТРТА номи билан танилган[1]. ТРТА Ер, инфратузилма ва транспорт вазирлиги томонидан бошқарилади ва миллий ва метрополитен ҳукуматлар томонидан биргаликда молиялаштирилади. У 1941-йилда Токио метроси ва Токио тезюрар темир йўлининг бир қисми сифатида ташкил этилган (ҳозир иккаласи ҳам Токио Метро Гинза линиясини ташкил қилади), аммо унинг энг биринчи линиялари 1927-йилда Токио метроси очилиши билан бошланган. Ташкил этилгандан сўнг, ТРТАнинг ҳуқуқий шакли "бошқарув асоси" (японча: 経営財団, кеиэи заидан, қисқартмаси (японча: 営団, эидан)) , Империянинг уруш давридаги вазирлар маҳкамаси ҳукумати томонидан ташкил этилган Япония давлат ва хусусий сектор инвестициялари ташкилот шакли бўлган. 1951-йилда ТРТА оддий қонуний корпорацияга айлантирилгач хусусий сектор инвестициялари тақиқланади.
Бошқа йирик метро оператори бўлган Токио метрополитен транспорт бюроси (Тоэи метроси) бўлиб, у Токио ҳукуматига тегишли.Токио метро Намбоку линияси ва Тоэи Мита линияси Мегуро ва Широкане-таканава стансиялари бир хил йўлда юрсада, Токио метроси ва Тоэи поездлари бутунлай алоҳида тармоқларни ташкил қилади. Олдиндан тўланган темир йўл чипталари икки тармоқ (шунингдек, минтақадаги бошқа темир йўл компаниялари) ўртасида эркин алмашиши мумкин, аммо тарифлар ушбу тизимларнинг ҳар бирида киши бошига алоҳида баҳоланади ва оддий чипта эгалари иккинчи чипта ёки махсус трансфер чиптасини сотиб олишлари керак, Тоэи линиясидан Токио Метро линиясига эса аксинчадир. Бироқ, баъзан Токио метроси (ва Тоэи) бошқа ташувчилар томонидан кўрсатиладиган хизматларни таклиф қилади ва бу чипталарда бироз чалкашликни келтириб чиқариши мумкин.
Тизимни япон тилини билмайдиган фойдаланувчилар учун очиқ қилиш учун кўп ҳаракат қилинди:
- Кўпгина поэзд тўхташ жойлари инглиз ва япон тилларида эълон қилинади. Эълонлар, шунингдек, уланиш линияси ҳақида маълумот беради.
- Чипта машиналари инглиз ва япон фойдаланувчи интерфейсларини алмаштириши мумкин.
- Поезд стансиялари инглиз ва япон тилларида (канжи ва ҳирагана тилларида) кўрсатилган. Хитой (соддалаштирилган белгиларда) ва корейс тилларида ҳам кўплаб белгилар мавжуд.
- Поезд станциялари энди ҳар бир ранг-кодли чизиқда кетма-кет рақамланган бўлиб, ҳатто инглиз тилида сўзлашмайдиганларга ҳам станция номини билмасдан туриб бориш имкониятини беради. Мисол учун, Маруноучи линиясидаги Синдзуку стансияси ҳам М-08 кўринишида қизил рангли доира билан ўралган; Агар йўловчи белгилар ёки хариталардаги инглиз ёки япон стансия номларини ўқий олмаса ҳам, улар шунчаки қизил чизиқни излашлари ва кейин ушбу чизиқдаги тегишли рақамланган станцияни топишлари мумкин эди. Бундан ташқари, баъзи поездларда япон, инглиз, хитой ва корейс тилларида стансия номларини акс эттирувчи ички ЛCД дисплейлар мавжуд.
Кўпгина стансиялар кўзи ожиз одамларга ёрдам бериш учун мўлжалланган, чунки панжаралар тагида кўпинча Брайл ёзуви бўлади ва бутун тармоқ бўйлаб полда кўтарилган сариқ каучук йўриқнома чизиқлар ишлатилади.
Токио метроси станциялари 2007-йилнинг март ойидан тарифларни тўлаш учун контакциз (РЧИД) Пасмо сақланадиган қиймат карталарини қабул қила бошлади ва ЖР Эаст Суиcа тизими ҳам умумеътироф этилган. Ушбу иккала довон ҳам бутун ҳудуд бўйлаб атрофдаги темир йўл тизимларида ва Япониянинг бошқа ҳудудларидаги кўплаб темир йўл линияларида ишлатилиши мумкин. Япониядаги тариф тизимининг мураккаблиги сабабли, кўпчилик ҳайдовчилар ушбу карталарни чиқариш учун қўшимча тўлов бўлса ҳам, лекин бу иш жуда тез бажарилади.
Токио метроси жуда аниқ ва мунтазам поездлар кун ва туннинг кўп қисмида 3-6 дақиқа масофада келади. Бироқ, у кунига 24 соат ишламайди. Бошқа компаниялар билан хизмат кўрсатиш орқали буни бироз мураккаблаштирган бўлса-да, охирги поезд одатда ярим тунда бошланади ва ўз хизматини 00:45 да тугатади ва биринчи поэзд қатнови эса одатда соат 05:00 да бошланади.
Токио метроси ўзининг оммавий таклифида Фукутосин линияси қуриб бўлингандан кейин линия қурилишини тўхтатишини эълон қилди. Ушбу линия 2013-йил март ойида Шибуя станциясида Токю Тоёко линияси билан алоқанинг очилиши билан якунланди, бу Ёкоҳамадаги Мотомачи-Чукагаи стансиясига қадар хизмат кўрсатиш имконини беради. Ҳанзомон линияси каби бир нечта йўналишлар мавжуд бўлиб, метро ҳукуматининг расмий режаларида ҳали ҳам кенгайтмалар мавжуд ва ўтмишда бу режалар кўпинча бир неча ўн йиллар давомида амалга оширилган.
Токиода йирик туннел қуриш лойиҳаларини ўз ичига оладиган бошқа темир йўл лойиҳалари таклифлари ҳам мавжуд, аммо булар Токио Метросини қамраб олиши даргумон. Токио метросининг мумкин бўлган иштироки ҳақидаги ягона таклиф — бу Токиодаги Токио станциясига Нарита ва Ҳанеда аэропортларини улаш бўйича лойиҳадир. Ушбу линия кўпинча жорий Тоэи Асакуса линиясини четлаб ўтиш сифатида тасвирланади.Бу лойиҳага кўра бу йўл Кеисеи Осиаге линиясини (Нарита аэропортига хизмат кўрсатиш билан) Токио стансияси орқали Кеикю магистрал линиясига (Ҳанеда аэропортига хизмат кўрсатиш билан) боғлайди. 400 миллиард иенлик лойиҳани асосан Токио метрополитен ҳукумати ва Япония марказий ҳукумати (Токио метросининг тузилишига ўхшаш) ўртасида тақсимланади ва темир йўл оператори ёки операторлар эса ушбу балансни тўлайди. Токио метросининг иштироки ҳақидаги таклиф, асосан, унинг Асакуса линиясига айланиб ўтиш йўли сифатида тавсифидан келиб чиқади, бу унинг метро линияси эканлигини англатиши мумкин, аммо асосий таклиф фақат Токиода (Токио стансиясида) битта бекатни ўз ичига олади. Таклифнинг принсипиал асосланиши Нарита аэропортидан Токио вокзалига уланиш вақтини 13 дақиқага қисқартиришдир ва таклифнинг дизайни метро лойиҳасидан кўра тезюрар темир йўл лойиҳасига кўпроқ яқин (Япониянинг барча Синкансен тезюрар темир йўл стандартларига). Ҳозир Нарита аэропортига юқори тезликдаги ягона уланиш — Уэнога қатнайдиган Кеисеи Скйлинер, аммо бу аэропортлар ўртасида Асакуса линиясидан фойдаланган ҳолда оддий поездлар қатнови мавжуд. Таклиф аслида Скйлинерга муҳимроқ Токио станциясига боришга ва Ҳанеда аэропортига юқори тезликда уланишга имкон беради.
Токио метроси асосан йирик стансиялардаги харид қилиш ишланмаларидан иборат бўлган бир қатор тижорат ишланмаларига эга. Шунингдек, у 1986-йил 12-июлда очилган Токио метросининг Тозаи линиясидаги Касаи стансияси яқинидаги Метро музейига эгалик қилади ва бир вақтлар Гинза ва Маруноучи линияларида ишлаган бир неча нафақага чиққан поездлар ҳамда техник хизмат кўрсатувчи транспорт воситасига эга.
2017-йилда Токио Метроси Ветнамнинг Ханой шаҳрида ўз филиалини очди, у Ханой метросининг хизмат кўрсатиш оператори бўлади[2][3].
Тарифлар
Пасмо ва Суиcа Токио метросида, шунингдек, бошқа компаниялар томонидан бошқариладиган темир йўл стансияларида қабул қилинади. Токио ва Тоэи метро линиялари ўртасидаги алмашинувлар одатда бепул эмас, лекин линиялар ўртасида ўтказиш учун Пасмо ёки Суиcа карталаридан фойдаланганда чегирма берилади.
Йўл ҳаракати
Компания маълумотларига кўра, 2009-йилда компаниянинг тўққизта метро йўналишидан ҳар куни ўртача 6,33 миллион киши фойдаланган. Компания 2009-йилда 63,5 миллиард ¥ фойда кўрди[4].
Умуман олганда, Токио метроси 195.1 км да ишлайдиган тўққиз линиядан иборат[5].
| Ранг | Белги | РақамН | Линия | Японча номи | Йўналиш | Стансия | Узунлиги[5] | Поезд қатори | Илк қатнов | Сўнгги қатнов | Кунлик йўловчи (2017) |
Кучланиш | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| оловранг | 3-линия | Гинза линияси | 銀座線 | Сибуято-Асакуса | 19 | 14.3 км (8.9 ми) | 6 | 1927 | 1939 | 943,606 | 600 ватт | ||
| қизил | 4-линия | Маруноучи линияси | 丸ノ内線 | Огикубо-Икебукуро | 25 | 24.2 км (15.0 ми) | 6 | 1954 | 1962 | 1,159,898 | |||
| Маруноучи линиясининг тармоғи |
丸ノ内線分岐線 | Накано-Сакауэ-Ҳонанчо | 4 | 3.2 км (2.0 ми) | 3/6 | 1962 | |||||||
| кумушранг | 2-линия | Ҳибия линияси | 日比谷線 | Нака-Мегуро-Кита-Сенжу | 22 | 20.3 км (12.6 ми) | 7 | 1961 | 2020 | 1,213,492 | 1,500 ватт | ||
| мовий | 5-линия | Тозаи линияси | 東西線 | Накано-Ниши-Фунабаши | 23 | 30.8 км (19.1 ми) | 10 | 1964 | 1969 | 1,642,378 | |||
| яшил | 9-линия | Чиёда линияси | 千代田線 | Ёёги-Уэҳара-Кита-Аясе | 20 | 24.0 км (14.9 ми) | 10 | 1969 | 1978 | 1,447,730 | |||
| оч малла | 8-линия | Юракучо линияси | 有楽町線 | Вакоси-Син-Киба | 24 | 28.3 км (17.6 ми) | 10 | 1974 | 1988 | 1,124,478 | |||
| бинафшаранг | 11-линия | Ҳанзомон линияси | 半蔵門線 | Сибуя-Осиаге | 14 | 16.8 км (10.4 ми) | 10 | 1978 | 2003 | 1,006,682 | |||
| кўк | 7-линия | Намбоку линияси | 南北線 | Мегуро-Акабане-Иабучи | 19 | 21.3 км (13.2 ми) | 6 | 1991 | 2000 | 522,736 | |||
| малла | 13-линия | Фукутосин линияси | 副都心線 | Вакоси-Сибуя | 16 | 11.9 км (7.4 ми)А | 8 | 1994 | 2008 | 362,654 | |||
| Жами | 180 | 195.1 км (121.2 ми) | |||||||||||
Н Эслатма: Чизиқ рақамлари фақат ички фойдаланиш учун мўлжалланган ва метро хариталарида кўрсатилмаган[5].
| Линия номи | Айлана линиялар номи |
|---|---|
| |
| |
| |
| Тобу ва Сеибу (баъзи стансиялар Юракучога ҳам хизмат кўрсатади) | |
- Намбоку линиясидан Тоэи Мита линиясигача Сирокане-Таканава алмашинувининг 2.3 км ли қисми ўтади.
Стансиялар

Токио метро тармоғида жами 180 та ноёб стансия (яъни, бир нечта линиялар томонидан хизмат кўрсатадиган саноқ стансиялари) мавжуд[5]. Аксарият стансиялар 23 та махсус бўлим ичида жойлашган бўлиб, Яманоте линияси темир йўл ҳалқаси ичига киради — Сетагая ва Ота каби баъзи палаталарда стансиялар йўқ (ёки фақат чекланган миқдордаги стансиялар), чунки бу ҳудудларда темир йўл хизмати тарихан Тоэи метроси ёки ҳар қандай йирик хусусий темир йўллар (японча: 大手私鉄) бирортаси томонидан таъминланган.
Токио метросининг учта ёки ундан ортиқ линияларини боғлайдиган асосий алмашув стансиялари қуйидагиларни ўз ичига олади:
- Гинза
- Иидабаси
- Икебукуро
- Касумигасеки
- Коккаи-гидзидо-маэ/Тамеике-Саннō
- Нагатачо/Акасака-мицуке
- Омотесандо
- Отемачи
- Сибуя
Бошқа йирик стансиялар Тоэи метроси, ЖР Эаст ва турли хусусий темир йўллар каби бошқа темир йўл операторларига қўшимча уланишларни таъминлайди, жумладан (лекин улар билан чекланмаган ҳолда):
- Ҳибия
- Кита-Сендзу
- Куданс
- ита
- Симбаси
- Синдзуку
- Синдзуку-Санчоме
- Уэно
- Ёцуя
Деполар
| Ном | Манзил | Жорий тайинланган флот | Собиқ тайинланган флот | Хизмат қилинган қаторлар |
|---|---|---|---|---|
| Уэно | Таито, Уэно стансиясининг шимолида | 1000 | 01, (эски) 2000, 1500, 1400, 1300, 100, 1200, 1100, (эски) 1000 | Гинза |
| Сибуя | Сибуя, Сибуя стансиясининг ғарбий қисмида | Йўқ (фақат текширувлар) | Гинза | |
| Накано | Накано, Накано-Фудзимичо стансиясидан жанубда | 2000, 02, 02-80 (филиал линияси) | 300, 400, 500, 100 (филиал линияси), (эски) 2000 (филиал линияси) | Маруноучи |
| Коишикава | Бункё, Мёгадани ва Коракуэн стансиялари ўртасида | Йўқ (фақат текшириш ва таъмирлаш) | Гинза, Марунучи | |
| Сенжу | Аракава, Минами-Сендзу стансиясининг шимолида | 13000 | 03, 3000 | Ҳибия |
| Такеноцука | Адачи, Такеноцука стансиясининг жанубида | 13000 | 03, 3000 | Ҳибия |
| Фукагава | Кото, Тоёчо стансиясидан жанубда | 05, 07, 15000 | 5000 | Тозаи |
| Гётоку | Ичикава, Мёден стансиясининг жанубида | Йўқ (фақат текширувлар) | Тозаи | |
| Аясе | Адачи, Кита-Аясе стансиясининг шимолида | 16000, 05 (филиал линияси) | 6000, 06, 5000 (филиал линияси) | Чиёда, Намбоку, Юракучҳо, Саитама |
| Вако | Вако, Вакоси стансиясининг шимолида | 7000, 10000, 17000 (режа) | Фукутошин, Юракучо | |
| Шин-Киба | Кото, Син-Киба стансиясининг жануби-шарқида | Йўқ (фақат текшириш ва таъмирлаш) | Чиёда, Ҳанзомон, Намбоку, Тозаи, Юракучҳо ва Фукутосин | |
| Сагинума | Кавасаки, Сагинума стансияси ичида | 08, 8000, 18000 (режа) | Ҳанзомон | |
| Одзи | Кита, Одзи-Камия стансиясининг шимолида | 9000 | Намбоку |
Ҳаракатланувчи таркиб
2016-йил 1-апрел ҳолатига кўра, Токио метроси 2728 электрик кўп бирликли (ЭМУ) автомашиналаридан иборат паркни бошқаради, бу Япониядаги хусусий темир йўл оператори учун энг катта паркдир[6].
600 В учинчи темир йўл/1,435 мм ўлчовли чизиқлар

- 02 серия — Маруноучи линияси
- 1000 серияли — Гинза линияси
- 2000 серия — Маруноучи линияси

1500 В/1067 мм ўлчовли линиялар

- 05 серияси — Тозаи линияси
- 07 серияси — Тозаи линияси
- 08 серияси — Ҳанзомон линияси
- 8000 серияли — Ҳанзомон линияси
- 9000 серияли — Намбоку линияси
- 10000 серияли — Юракучо линияси, Фукутосин линияси
- 13000 серияли — Ҳибия линияси
- 15000 серияли — Тозаи линияси
- 16000 серияли — Чиёда линияси
- 17000 серияли — Юракучо линияси, Фукутосин линияси
- 18000 серияли — Ҳанзомон линияси
Бошқа операторларнинг поездлари Токио метро линияларида ҳам ўзаро қатновлар натижасида фойдаланилади.
Гавжумлик

Токиодаги темир йўл транспортида бўлгани каби, Токио метросининг поездлари энг тиғиз пайтларда жуда гавжум бўлади. Эрталабки чўққилик даврида платформа хизматчилари (осия) баъзан эшиклар ёпилиши учун ҳайдовчилар ва уларнинг нарсаларини поезд вагонларига суриш учун керак бўлади. Токио метросининг баъзи йўналишларида поезднинг биринчи ёки охирги вагонлари энг тоғиз соатларда аёллар учун ажратилган.
Манбалар
- ↑ (японча: 帝都, Теито) меанс тҳе "cапитал оф тҳе Эмпире оф Жапан" (японча: 大日本帝国の首都, Даи Ниппон Теикоку но шуто), тҳат ис, Токё
- ↑ Теито (帝都) меанс тҳе „cапитал оф тҳе Эмпире оф Жапан“ (大日本帝国の首都, Даи Ниппон Теикоку но шуто), тҳат ис, Токё
- ↑ „「営団地下鉄」から「東京メトロ」へ“. Токё Метро Онлине (8-июл 2006-йил). 2012-йил 16-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2022-йил.
- ↑ „Виэтнам Токё Метро сет уп то рун Ҳанои’с урбан раилwай“. 2021-йил 8-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 8-ноябр.
- ↑ Ҳисторй оф Токё Метро
- ↑ Мартин, Алех. „Убиқуитоус Токё субwайс мовинг тҳе даилй массес“. Тҳе Жапан Тимес (3-август 2010-йил), с. 3.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 „Бусинесс Cонтенц - Транспортатион Сервиcес - Бусинесс Ситуатион“. Токё Метро Cо., Лтд.. Қаралди: 7-июн 2014-йил.
- ↑ {{{титле}}} (японча). Жапан: Коцу Шимбунша, 25-июл 2016-йил — 213-бет. ИСБН 978-4-330-70116-5.
