Ziyosfera

Tokugava Ieyasu

Токугава уруғи

Токугава Ииясу-1603-йилдан 1868-йилда Мейдзи қайта тикланишигача Японияни бошқарган Токугава сёгунатининг асосчиси ва биринчи шогунлиги. У ўзининг собиқ лорд Ода Нобунага ва Ода бўйсунувчиси Тоётоми билан бирга Япониянинг учта “Буюк бирлаштирувчи”ларидан бири эди. Ҳидеёши. Вояга этмаган Даимёнинг ўғли Иэясу бир вақтлар отаси номидан Даимё Имагава Ёшимото қўли остида гаровда яшаган. Кейинчалик у отасининг ўлимидан кейин даимё бўлиб, Ода кланининг вассали ва генерали бўлиб хизмат қилди ва Ода Нобунага қўл остида ўз кучини оширди.

Ода Нобунага ўлимидан сўнг, Иэясу ўз содиқлигини эълон қилишдан ва унинг номидан жанг қилишдан олдин қисқа вақт ичида Тоётоми Хидеёшининг рақиби бўлган. Тоётоми даврида Иэясу Япониянинг шарқий қисмидаги Канто текисликларига, Осакадаги Тоётоми электр базасидан узоқроққа кўчирилди. У ўз қасрини Эдо (ҳозирги Токио ) балиқчи қишлоғида қурди. У Тоётоми режими остида энг кучли Даимё ва энг юқори мартабали офицерга айланди. Иэясу Тоётомининг Кореяни забт этишдаги муваффақияциз уринишида ўз кучини сақлаб қолди. Тоётоми ўлимидан сўнг, Иэясу 1600-йилда Секигаҳара жангидан кейин ҳокимиятни қўлга киритди [1]  . У 1603-йилда шоугун этиб тайинланди ва 1605-йилда ўз ихтиёри билан лавозимидан воз кечди, лекин 1616-йилда вафотигача ҳокимиятда қолди. У Токугава Шогунати даврида даимё ва самурайларни назорат остида ушлаб туриш учун мўлжалланган бакуҳан тизими деб номланувчи эҳтиёткор қоидалар тўпламини амалга оширди [1] [2] .

Фон

Муромачи даврида Мацудаира клани Микава провинсиясининг бир қисмини (замонавий Аичи префектурасининг шарқий ярми) назорат қилган. Иэясунинг отаси Мацудаира Хиротада Оказаки қалъасида жойлашган кичик маҳаллий саркарда бўлиб, Киотони шарқий вилоятлар билан боғлайдиган Токайдо магистралининг бир қисмини бошқарган. Унинг ҳудуди кучлироқ ва йиртқич қўшнилар, жумладан шарқда Суруга провинсиясида жойлашган Имагава уруғи ва ғарбда Ода уруғи ўртасида жойлашган эди. Хиротаданинг асосий душмани Ода Нобунаганинг отаси Ода Нобухиде эди [3] .

Илк ҳаёт (1543-1556)

Оказаки қал'аси, Токугава Иэясунинг туғилган жойи

Токугава Иэясу Япония тақвимига кўра, Тенбун ойининг ўн биринчи йилининг ўн иккинчи ойининг 26-кунида Оказаки қалъасида туғилган. Асли номи Мацудаира Такечиё (японча: 松平 竹千代?) , у Мацудаира Ҳиротада (японча: 松平 廣忠?) уруғидан Микаванинг Даимёси Мацудаира Хиротада ва Одаи но Ката (японча: 於大の方?, Ладй Одаи) ўғли эди. қўшни самурай хўжайини, Мизуно Тадамаса (японча: 水野 忠政?) . Унинг онаси ва отаси ўгай ака-ука эди. Такечиё туғилганда улар мос равишда 17 ва 15 ёшда эди [4] .

Такечиё туғилган йили Мацудаира уруғи бўлиниб кетди. 1543-йилда Ҳиротаданинг амакиси Мацудаира Нобутака Ода уруғига ўтди. Бу Ода Нобухидега Оказакига ҳужум қилиш учун ишонч берди. Кўп ўтмай, Хиротаданинг қайнотаси вафот этди ва унинг меросхўри Мизуно Нобумото кланнинг Мацудаирага қарши ан'анавий душманлигини жонлантирди ва Ода Нобухиде учун ҳам э'лон қилди. Натижада Хиротада Одаи-но-ката билан ажрашди ва уни оиласига қайтариб юборди [3] . Кейинчалик Хиротада бошқа хотинларга турмушга чиқди ва Такечиё охир-оқибат 11 ака-ука ва опа-сингилга эга бўлди [4] .

Гаров ҳаёти

Ода Нобухиде Оказакига ҳужум қилишда давом этар экан, Хиротада ўзининг кучли шарқий қўшниси Имагава Ёшимотога ёрдам сўраб мурожаат қилди. Ёшимото Ҳиротада ўзининг ёш меросхўрини Сунпу доменига гаровга юбориш шарти билан иттифоқ тузишга рози бўлди [3] . Ода Нобухиде бу келишувдан хабар топган ва Такечиёни ўғирлаб кетган [5] . Ўшанда Такечиё беш ёшда эди [6] . Нобухиде, агар отаси Имагава клани билан барча алоқаларини узмаса, Такечиёни қатл қилиш билан таҳдид қилган. Бироқ, Хиротада рад этди ва ўз ўғлини қурбон қилиш Имагава билан тузилган шартномада унинг жиддийлигини кўрсатишини айтди. Бу рад этишига қарамай, Нобухиде Такечиёни ўлдирмасликни танлади, балки уни кейинги уч йил давомида Нагоядаги Хоншожи ибодатхонасида гаровда ушлаб турди. Айтишларича, Ода Нобунага Такечиё билан шу ерда танишган, ўшанда Такечиё 6 ёшда, Нобунага эса 14 ёшда эди.

1549-йилда Такечиё 6 ёшга тўлганида [6] отаси Хиротада Ода уруғидан пора олган ўз вассаллари томонидан ўлдирилган. Тахминан бир вақтнинг ўзида Ода Нобухиде эпидемия пайтида вафот этди. Нобухиденинг ўлими Ода уруғига оғир бўлди.

1551-йилда Имагава Сессай қўмондонлиги остидаги қўшин Нобухиденинг ноқонуний тўнғич ўғли Ода Нобухиро яшаётган қалъани қамал қилди. Нобуҳиро Имагава қабиласи томонидан тузоққа тушди, аммо музокаралар орқали Нобухиденинг иккинчи ўғли ва меросхўри Ода Нобунага томонидан қутқарилди. Сессаи Нобунага билан Такечиёни Имагавага қайтариш бўйича келишувга эришди ва у рози бўлди. Шундай қилиб Такечиё (ҳозир тўққиз ёшда) Сунпуга гаровга олинган. Сунпуда у гаровда бўлиб қолди, лекин 1556-йилгача 14 ёшида Имагава уруғининг келажакдаги иттифоқчиси сифатида жуда яхши муносабатда бўлди [6].

  1. ↑ 1,0 1,1 Перез, Лоуис Г.. Тҳе ҳисторй оф Жапан. Wестпорт, Cонн.: Греэнwоод Пресс, 1998. ИСБН 0-313-00793-4. ОCЛC 51689128. 
  2. ↑ „даимё | Сигнифиcанcе, Ҳисторй, & Фаcц | Британниcа“ (эн). www.британниcа.cом. Қаралди: 2022-йил 3-октябр.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Турнбулл, Степҳен. Токугаwа Иэясу. Оспрей Публишинг, 2012 — 5–9-бет. ИСБН 9781849085748. 
  4. ↑ 4,0 4,1 МcЛйнн, Франк. Ҳероэс & Виллаинс: Инсиде тҳе миндс оф тҳе греатест wарриорс ин ҳисторй (эн). Рандом Ҳоусе, 2009-11-10 — 230-бет. ИСБН 978-1-4090-7034-4. 
  5. ↑ Турнбулл, Степҳен. Баттлес оф тҳе Самураи. Лондон: Армс анд Армоур Пресс, 1987 — 35-бет. ИСБН 0853688265. 
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Сcреэч, Тимон (2006). 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Tokugava_Ieyasu" dan olindi