Tomdi Xonligi

Томди Хонлиги (Тамдı Хандıģı, تامدى حاندىغى) ХВИ аср охири ХВИИ аср бошларида Қизилқум ҳудудида вужудга келган давлат.

Томди Хонлиги

Тарих

1581-йилнинг ёзида Сирдарёнинг қуйи оқимига кўчган Шиғайхон (қозоқ хони) оғир тушкунликка тушиб қолади. Ба’зи ма’лумотларга кўра, у кексайган чоғида ҳокимиятдан воз кечиб, динга юзланиб, Бухоро зиёратгоҳига бориб, Хўжанд шаҳрида кунларини ўтказиб, Худога сажда қилган. Чиғайхоннинг яқин сафдошларидан бири сирбойлик Сейитқул ботир Тўқпанули (Жалантўшнинг отаси) эди. Шиғайхон билан бирга Сейитқул бий 40 минг киши Томди ҳудудига кўчди. Сейитқул бий Нурота, Қизбиби, Самарқанд, Бухоро, Жиззах, Оқтау, Қизилқумах ва Тамдига алшинларни қозоқ уруғлари (алшин уруғига Алимули ва Баюли каби қабила бўлинмалари киради) жойлаштирган. ХВИИ асрда Ўрта Осиёда сиёсий вазият кескинлашди. Қолаверса, Қозоқ хонлиги билан Бухоро хонлиги ўз-ора уруш жараёнида эди. Бу тўқнашувлар Тошкент шаҳри ва уни атрофида содир бўлган. Жалантўснинг отаси Сейитқул бий ўз қўшинлари билан Шиғайхон ва унинг ўғли Таукелхоннинг ҳарбий юришларида фаол қатнашган. Бу вақтда Қизилқумдаги (Тамди, Кенимих) қозоқларнинг хони Динмуҳамед Султон Хакназарули эди. Сейитқул бий ўз қўл остидагиларини Нурота вилоятидаги ўзбеклар ва қорақалпоқлар билан бирлаштириб хонлик қурди, унинг 5000 нафар доимий ҳарбий хизматчиси бўлиб, алоҳида ҳукмронлик қилди ва мустақил бўлган. Сейитқул бий Жалантўшни Султон Динмуҳаммадга та’лим олиш учун беради. Динмуҳаммад Бухоро хони таъсирида бўлган.

Манбалар

↑{{[ҳттп://1989%20йил%20Бутуниттифоқ%20аҳоли%20ро'йхати.%20Иттифоқ%20республикалари%20қишлоқ%20аҳолиси%20-%20қишлоқ%20аҳоли%20пунктлари%20-%20туман%20марказлари%20аҳолисининг%20жинси%20бо'йича%20сони (русча)}}

Ҳаволалар

Томдибулоқ

Қозоқ Хонлиги

Бухоро хонлиги