Ziyosfera

Tomskneft

"Tomskneft VNK" AJ – Rossiyaning neft-gaz kompaniyasi boʻlib, shtab-kvartirasi Rossiyaning Strejevoy shahrida joylashgan. 1966-yilda tashkil etilgan Tomskneft Tomsk viloyati va Sibirdagi eng yirik kompaniyalardan biri hisoblanadi. 2022-yil holatiga koʻra, Mustaqil neft kompaniyasi va Gazpromneft mos ravishda kompaniyaning 50 foizdan aksiyalariga egalik qiladi. 2023-yilda kompaniyaning Rossiyadagi daromadi 213 milliard rublni tashkil etdi[3].

Tomskneft
Turi Xususiy mulk
Tarmogʻi Neft sanoati
Egasi Mustaqil neft kompaniyasi (50%), Gazpromneft (50%)[2]
Qachon asos solingan 1966 (60 yil avval) (1966) Tomsk, Rossiya
Joylashuvi Strejevoy, Rossiya
Hududiy xizmati Sibir
Rahbariyat Roman Jaravin (Bosh direktori)
Mahsulot(lar)i Xom neft, tabiiy gaz

Tarixi

Tomsk viloyati, Strejevoy shahridagi Tomskneft shtab-kvartirasi

Tomskneft – 1966-yil yanvar oyida Tyumen neft-gaz sanoat korxonasi qarori bilan tashkil etilgan Sovet zavodining vorisi[4]. Zavod 1969-yilda birinchi million tonna neftini qazib chiqardi[5]. 1974-yilga kelib u 25 million tonna neft ishlab chiqardi[6]. 1977-yilda Neft sanoati vazirligi Tomskneftni Tyumen neft va gaz sanoat korxonasidan ajratib „Tomskneft“ sanoat birlashmasini tuzdi[7].

Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin Tomskneft 1993-yilda xususiylashtirildi[8]. Keyingi yili Achinsk neftni qayta ishlash zavodi, Tomskneftexim zavodi bilan birgalikda va bir nechta kichik Sibir neft kompaniyalari yangi tashkil etilgan Sharqiy neft kompaniyasi (ruscha: Vostochnaya neftyanaya kompaniya, VNK) asosini tashkil etdi[9].

1997-yilda oʻsha paytdagi eng yirik Rossiya neft ishlab chiqaruvchilardan biri boʻlgan Yukos VNKning aksiyalari nazorat paketini qoʻlga kiritdi va shu tariqa Tomskneft va VNKning boshqa shoʻba korxonalarini oʻziga oldi[10]. Tomskneft 2007-yilgacha Yukosning bir qismi boʻldi. Yukosning bankrot boʻlishi bilan Tomskneft aksiyalari Rosneft va Gazpromneftga sotildi. Ikkala kompaniya Tomskneft aksiyalari paketining 50 foizdan ulushini qoʻlga kiritdi[11][12].

2021-yil avgust oyida Rosneft Tomskneft aksiyalari paketini Mustaqil neft kompaniyasiga sotdi[13].

Faoliyati

Tomskneft neft va gaz sanoatida ishlaydi, faoliyati, asosan, manbalarni qidirish va qazib olishga qaratilgan. 2020-yil holatiga koʻra, kompaniya 32 ta neft va gaz koniga egalik qiladi, har yili 5,2 million tonna neft qazib olinadi[14].

Bahslar

1998-yil dekabr oyida Tomskneftning 13% aksiyalariga egalik qiluvchi Kiprning Asirota Limited kompaniyasi Yukosni Tomskneft aksiyalari narxini pasaytirish orqali minoritar aksiyadorlarning huquqlarini buzganlikda aybladi. Keyinchalik bu ish Yukosning sobiq egasi Mixail Xodorkovskiyga qarshi sud jarayonida qoʻllandi. Xodorkovskiy Tomskneft va Yukosning boshqa shoʻba korxonalaridan 350 million tonna neftni oʻgʻirlaganlikda ayblandi. Keyinchalik rossiyalik iqtisodchi Sergey Guriyev Xodorkovskiy ustidan oʻtkazilgan sud jarayoni va undan keyin qamoqqa olinishini siyosiy repressiya sifatida baholadi[15].

2015-yilda „Tomskneft“ Kargasok tumanidagi neft qidiruv va qazib olish maydonlaridan noqonuniy foydalangani uchun jarimaga tortildi. Jarimani toʻlagandan soʻng, kompaniyaga sanoat maydonchalaridan foydalanishga ruxsat berildi[16].

2019-yilda Tomskneft va PetroAlians Oil Company Tomsk viloyatidagi Lomovoye neft konida neft qazib olish boʻyicha shartnoma imzoladi. 2020-yil may oyida avariya tufayli Tomskneft ishchilari PetroAlians uskunasini neft qudugʻida qoldirdi. 2022-yil aprel oyida sud Tomskneft yoʻqolgan uskuna uchun sherigiga 30,7 million rubl toʻlashi kerak degan qaror qabul qildi. Tomskneft 2022-yil iyun oyida daʼvo ustidan shikoyat qilgan boʻlsa-da, apellyatsiya sudi kompaniya belgilangan summani PetroAliansga toʻlashi kerakligini tasdiqladi[17]. Oʻsha yilning dekabr oyida Tomsk viloyati arbitraj sudi „Samotlorneftepromxim“ (SNPK) burgʻulash kompaniyasi Tomskneftga Lomovoye neft konidagi PetroAlians uskunasining zararini qoplash uchun 30,7 million rubl toʻlashi toʻgʻrisida qaror chiqardi[18].

Manbalar

  1. ↑ „Tomskneftь v 2016g vpervыe s 2009g snizila vыruchku – na 8%“ (ru) (2017-yil 7-avgust). Qaraldi: 2022-yil 28-fevral.
  2. ↑ „Pribыlь "Rosnefti" ot prodaji vьetnamskix aktivov i 50% Tomsknefti sostavila 11 mlrd rubley“ (ru) (2022-yil 11-fevral). Qaraldi: 2022-yil 28-fevral.
  3. ↑ „AO "Tomskneftь" VNK“.
  4. ↑ „"Poshla, rodnaya!": kak v Tomskoy oblasti bыla poluchena pervaya neftь“ (ru). Riatomsk.ru (2021-yil 8-iyun). Qaraldi: 2022-yil 28-fevral.
  5. ↑ The fulfillment of the Leninist ideas in the economic development of Siberia 1972.
  6. ↑ Pomorov 1988.
  7. ↑ The Encyclopedia of the Tomsk region 2008.
  8. ↑ Arkadiy Klimov. „Planы privatizatsii. Prodaetsya krupneyshiy paket "neftyanыx" aktsiy“ (ru). Kommersant (1994-yil 22-fevral). Qaraldi: 2022-yil 28-fevral.
  9. ↑ „Nachala rabotu Vostochnaya neftyanaya kompaniya“ (ru). Kommersant (1994-yil 17-iyun). Qaraldi: 2022-yil 28-fevral.
  10. ↑ Yuriy Senatorov. „Voyna za tomskuyu neftь“ (ru). Kommersant (1999-yil 24-aprel). Qaraldi: 2022-yil 28-fevral.
  11. ↑ „Aktivы YuKOSa dostalisь "Rosnefti"“ (ru). Vedomosti (2007-yil 3-may). Qaraldi: 2022-yil 28-fevral.
  12. ↑ Elena Mazneva, Irina Malkova. „Neftь na dvoix“ (ru). Vedomosti (2007-yil 28-dekabr). Qaraldi: 2022-yil 28-fevral.
  13. ↑ „Rosneftь vыshla iz kapitala Tomsknefti“ (ru) (2021-yil 3-sentyabr). Qaraldi: 2022-yil 28-fevral.
  14. ↑ Lyudmila Podobedova. „"Tomskneftь" dozrela do smenы aktsionera“ (ru). RBC.ru (2021-yil 3-sentyabr). Qaraldi: 2022-yil 28-fevral.
  15. ↑ Sergey Guriev. „Delo Xodorkovskogo – politicheskoe“ (ru). The New Times (2012-yil 14-fevral). Qaraldi: 2022-yil 28-fevral.
  16. ↑ „Tomskneftь i "Nord Imperial" oshtrafovanы za nezakonnuyu ekspluatatsiyu promploщadok v Tomskoy oblasti“ (ru). Interfax.ru (2015-yil 15-aprel). Qaraldi: 2022-yil 31-iyul.
  17. ↑ „Sud podtverdil vzыskanie s "Tomsknefti" 30,7 mln rub za utratu texniki“ (ru). RiaTomsk.ru (2022-yil 16-iyun). Qaraldi: 2022-yil 31-iyul.
  18. ↑ „Tomskneftь vzыskala s burovoy kompanii 30,7 mln rubley za utratu oborudovaniya v skvajine“ (ru). Interfax (2022-yil 19-dekabr). Qaraldi: 2022-yil 22-dekabr.

Adabiyotlar

  • Osuщestvlenie leninskix idey prevraщeniya Sibiri v ekonomicheski razvitыy rayon stranы (ru), Kemerovo, 1972 — 652-bet. 
  • Pomorov, A. A.. Neftь i gaz Tomskoy oblasti: sbornik dokumentov i materialov (ru). Tomsk: Tomsk book publisher, 1988 — 357-bet. 
  • Entsiklopediya Tomskoy oblasti (ru). Tomsk: Tomsk State University, 2008–2009 — 1000-bet. ISBN 978-5-7511-1917-1. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Tomskneft" dan olindi