Tonami (Toyama) sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti|mamlakat=Yaponiya|mintaqa=Chubu viloyati|mavqe=[[Yaponiya shaharlari|Shahar]]
<!-- images, nickname, motto -->|nomi=Tonami|asl nomi={{nobold|{{lang|ja|砺波市}}}}|gerb=Emblem of Tonami, Toyama.svg|bayroq=Flag of Tonami, Toyama.svg|asos solingan=|maydon=127.03|iqlim=nam kontinental iqlim|rasmiy til=yapon|aholi=48659|sanalgan yil=March 31, 2018|zichlik=380|vaqt mintaqasi=+9:00|telefon kodi=0763-33-1111|sayt={{URL| http://www.city.tonami.toyama.jp/ }}|tasvir=Tonami City Hall.jpg}}
[[Fayl:Tonamiyotaka.jpg|left|thumb|360x360px| Tonami-yotaka festivali iyun oyida boʻlib oʻtdi]]
{{Nixongo|'''Tonami'''|砺波市|Tonami-shi}} Yaponiyaning Toyama prefekturasida joylashgan shahardir. 2018-yil 31-mart holatiga koʻra, shaharda hisob-kitoblarga koʻra, 16.739 xonadonda 48.659 nafar aholi istiqomat qilgan<ref>[https://www.city.tonami.toyama.jp/info/1489851926.html Tonami city official statistics]{{In lang|ja}}</ref> va [[aholi zichligi]] har kvadrat kilometrga 384 kishidan toʻgʻri kelgan. Uning umumiy maydoni 127,03 kvadrat kilometrni (49,05 mi²) tashkil etdi<ref>[http://www.city.tonami.toyama.jp/info/1300340548.html official home page]{{In lang|ja}}</ref>.

== Geografiyasi ==
{{Stack|[[File:Aerial photograph of Dispersed settlement in Tonami plain.jpg|thumb|{{nihongo|"tarqoq aholi punktlari"|散居村|Sankyo-son}} Tonami shahrida]]}}
Tonami gʻarbiy Toyama prefekturasining Tonami tekisligida joylashgan. Hududning katta qismi Yaponiyaning ushbu mintaqasiga xos tarqoq aholi punkti hisoblanadi.

=== Atrofdagi munitsipalitetlar ===

* Toyama prefekturasi
** [[Toyama]]
** [[Takaoka, Toyama|Takaoka]]
** [[Oyabe (Toyama)|Oyabe]]
** [[Nanto (Toyama)|Nanto]]
** [[Imizu]]

=== Iqlimi ===
Tonami nam kontinental iqlimga ega (Köppen ''Cfa'') boʻlib, yozi yumshoq va qishi qattiq qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Shaharda oʻrtacha yillik harorat 13,8 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 2414 mm boʻlib, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 26,4 °C, eng past harorati esa yanvarda, 2,4 °C atrofida boʻladi<ref>[https://en.climate-data.org/location/5545/ Tonami climate data]</ref>.<div style="width:80%;">
{{Joy iqlimi|Uzunlik=auto|Joylashuv oʻrni=|Joy_ot=Tonami (1991−2020 o'rtachalar, ekstremallar 1976−hozirga qadar)|Manba=[[Yaponiya Meteorologiya Agentligi]]<ref>{{cite web
| url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=55&block_no=0552&year=&month=&day=&view=h0
|sarlavha=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値）
| publisher = [[Yaponiya Meteorologiya Agentligi|JMA]]
| access-date = March 6, 2022}}</ref><ref>{{cite web
| url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=55&block_no=0552&year=&month=&day=&view=h0
|sarlavha=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） 
| publisher = [[Yaponiya Meteorologiya Agentligi|JMA]]
| access-date = March 6, 2022}}</ref>|Yil_oʻr_yogʻin=22
 | Yan_oʻr =2.1             | Yan_oʻr_yogʻin =239.7 
 | Fev_oʻr =2.4             | Fev_oʻr_yogʻin =151.5 
 | Mar_oʻr = 5.9            | Mar_oʻr_yogʻin = 143.1
 | Apr_oʻr = 11.5            | Apr_oʻr_yogʻin = 115.8
 | May_oʻr =  16.9           | May_oʻr_yogʻin = 110.0
 | Iyn_oʻr =  20.7           | Iyn_oʻr_yogʻin = 167.7
 | Iyl_oʻr =   24.7          | Iyl_oʻr_yogʻin = 227.7
 | Avg_oʻr =    25.9         | Avg_oʻr_yogʻin = 201.1
 | Sen_oʻr =     21.9        | Sen_oʻr_yogʻin = 214.0
 | Okt_oʻr =   16.2          | Okt_oʻr_yogʻin = 168.2
 | Noy_oʻr =    10.5         | Noy_oʻr_yogʻin = 220.2
 | Dek_oʻr =     5.1        | Dek_oʻr_yogʻin = 269.3
 | Yil_oʻr =     13.7        | Yil_oʻr_yogʻin = 2228.2

 | Yan_oʻr_min = -0.9        | Yan_oʻr_maks = 5.5
 | Fev_oʻr_min =-1.2         | Fev_oʻr_maks = 6.4
 | Mar_oʻr_min =    1.5     | Mar_oʻr_maks = 10.7
 | Apr_oʻr_min =   6.4      | Apr_oʻr_maks = 16.8
 | May_oʻr_min =    12.4     | May_oʻr_maks = 22.0
 | Iyn_oʻr_min =     17.2    | Iyn_oʻr_maks = 25.1
 | Iyl_oʻr_min =      21.4   | Iyl_oʻr_maks = 28.8
 | Avg_oʻr_min =       22.2  | Avg_oʻr_maks = 30.4
 | Sen_oʻr_min =     18.2    | Sen_oʻr_maks = 26.3
 | Okt_oʻr_min =      12.2   | Okt_oʻr_maks = 20.8
 | Noy_oʻr_min =      6.5   | Noy_oʻr_maks = 14.9
 | Dek_oʻr_min =      1.6   | Dek_oʻr_maks = 8.9
 | Yil_oʻr_min =       9.8  | Yil_oʻr_maks = 18.1

 | Yan_m_min =     -10.9     | Yan_m_maks = 18.9
 | Fev_m_min =   -12.0       | Fev_m_maks = 20.8
 | Mar_m_min =     -8.6     | Mar_m_maks = 25.7
 | Apr_m_min =     -1.6     | Apr_m_maks = 30.2
 | May_m_min =      4.1    | May_m_maks = 32.2
 | Iyn_m_min =      9.8    | Iyn_m_maks = 34.3
 | Iyl_m_min =      14.7   | Iyl_m_maks = 36.2
 | Avg_m_min =       14.5  | Avg_m_maks = 37.4
 | Sen_m_min =      9.3     | Sen_m_maks = 35.9
 | Okt_m_min =        1.3  | Okt_m_maks = 33.9
 | Noy_m_min =        -2.3   | Noy_m_maks = 27.8
 | Dek_m_min =       -11.8  | Dek_m_maks = 23.0
 | Yil_m_min =        -12.0   | Yil_m_maks = 37.4

}}
</div>

== Demografiyasi ==
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra<ref>[https://www.citypopulation.de/php/japan-toyama.php Tonami population statistics]</ref>, Tonami aholisi soni uzoq davom etgan oʻsishdan soʻng yaqinda kamayishni boshlagan.{{Historical populations|1970|41,403|1980|43,530|1990|44,521|2000|48,092|2010|49,410|2020|48,154}}

== Tarixi ==
Hozirgi Tonami hududi qadimgi Etchu provinsiyasining bir qismi boʻlgan va Edo davridagi [[Tokugava|Tokugava syogunati]] davridagi Kaga domenining bir qismi hisoblangan. Tonami shahri 1952-yil 1-aprelda Demachi shahrining Gokaya, Aburaden, Shoge, Nakamura va Hayashi qishloqlari bilan qoʻshilishi natijasida tashkil etilgan. Aoshima va Ogami qishloqlari ikki oydan soʻng 1952-yil 1-iyunda mazkur hududga qoʻshildi. 1954-yil 15-yanvarda Ota, Minamihannya, Higachi-Nojiri, Yanaze va Nishi-Tonami qishloqlari, 1-martda Sendan, Sendanyama, Hannya va Higashi-Hannya qishloqlari hududi qoʻshib olindi. Kengaytirilgan Tonami shahri 1954-yil 1-aprelda shahar maqomiga koʻtarildi. 2004-yil 1-noyabrda Shogava shahri (Xigashitonami tumanidan) Tonamiga birlashtirildi.

== Hukumat ==
Tonami toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer hamda 18 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega.

== Taʼlim tizimi ==
Tonami shahar hukumati tomonidan boshqariladigan sakkiz davlat boshlangʻich maktabi hamda toʻrtta davlat oʻrta maktabi shuningdek, Toyama prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan ikkita davlat yuqori maktabi faoliyat yuritadi. 

== Transport ==

=== Temir yoʻl ===

* [[Fayl:JR_logo_(west).svg|22x22px]] Gʻarbiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi (JR Gʻarb) — Johana liniyasi
** Aburaden — Tonami — Higashi-Nojiri

=== Magistral yoʻl ===

* Hokuriku tezkor yoʻli
* Milliy yoʻnalish 156
* Milliy yoʻnalish 359
* Milliy yoʻnalish 471

== Xalqaro munosabatlar ==

* {{Flagicon|NED}} — [[Lisse]], Niderlandiya<ref name="International">{{Veb manbasi|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=16&n=Toyama%20Prefecture|sarlavha=International Exchange|ish=List of Affiliation Partners within Prefectures|nashriyot=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|til=English|qaralgan sana=21 November 2015|arxivsana=2012-02-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120208004142/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=16&n=Toyama%20Prefecture}}</ref> 1992-yil 12-aprel
* {{Flagicon|China}} — [[Panjin]], [[Lyaonin|Liaoning]], Xitoy<ref name="International" /> 1991-yil 25-aprel
* {{Flagicon|Turkey}} — [[Yalova]], Turkiya<ref name="International" />1989-yil 3-oktyabr

== Mahalliy diqqatga sazovor joylar ==

* Masuyama qal’asi, Sengoku davri qal’asi xarobalari va milliy tarixiy hududhisoblanadi<ref name="Bunka">{{Veb manbasi|url=http://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/164811|ish=Cultural Heritage Online|nashriyot=Agency for Cultural Affairs|til=Japanese|qaralgan sana=25 December 2017|sarlavha=Heritages}}</ref>. U {{Nixongo|'''Vada qasri'''|和田城|Vada-jō}} bilan ham tanilgan.
* Iyun oyida Yotaka festivali boʻlib oʻtadi, festival davomida ataylab toʻqnashgan koʻplab parad suzuvchilari tomoshaga guvoh boʻlish uchun katta olomon jtashrif buyuradi. Yotaka festivali tadbiri dastlab qo‘shni Fukuno shahrida boshlangan. Unda ''[[mikoshi]]'' koʻchma ziyoratgohlarini olib yuradigan guruhlar oʻrtasidagi musobaqalar mavjud. „Yoiyasa“ — bu tadbir davomida ko‘pchilik tomonidan hayqirgan anʼanaviy naqldir. Kechasi boʻlsa, qogʻozdan yasalgan lampalar yondiriladi. Ushbu bayram dalalardan yaxshi hosil olish uchun ibodat sifatida nishonlanadi.

=== Lolalar ===
Tonami shahrida [[Lola|lolalar]] bogʻi, shuningdek, har yili oʻtkaziladigan milliy tan olingan lolalar festivali boʻlib oʻtadi. Gollandiya tomonidan koʻchirib oʻtkazilgan, „DE VRIENDSCHAP“ (doʻstlik) deb yozilgan shamol tegirmoni ham ishlaydi. Tonami lolalari festivalida 600 dan ortiq turli xil lolalar namoyish etiladi va soʻnggi yillarda 2,5 milliondan ortiq lolalar turi mavjudligi aniqlangan<ref>{{Veb manbasi|url=http://fair.tulipfair.or.jp/en/|sarlavha=2021 Tonami Tulip Fair}}</ref>.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* {{Rasmiy sayt|http://www.city.tonami.toyama.jp/}} {{In lang|ja}}
{{Tashqi havolalar}}{{Toyama}}
[[Turkum:Toyama prefekturasidagi shaharlar]]
[[Turkum:Tonami (Toyama)]]