Tonarigumi
Тонаригуми ёки Маҳалла уюшмаси (японча:隣組) Иккинчи жаҳон урушида Япония ҳукумати томонидан ташкил этилган миллий сафарбарлик дастурининг энг кичик бирлиги эди. Бирлик ёнғинни ўчириш, фуқаро мудофааси ва ички хавфсизликни таъминлаш учун ташкил этилган 10-15 хонадондан иборат бўлинмалардан иборат бўлган[1].
Тарихи ва ривожланиши
Қўшниларнинг ўзаро ёрдам уюшмалари Японияда Эдо давридан олдин мавжуд эди. Тизим 1940-йил 11-сентябрда Бош вазир Фумимаро Коноэ кабинети томонидан Ички ишлар вазирлиги (Япония) буйруғи билан расмийлаштирилган. Иштирок этиш мажбурий эди. Ҳар бир бўлинма рационга мўлжалланган товарларни тақсимлаш, давлат заёмларини тақсимлаш, ёнғинга қарши кураш, соғлиқни сақлаш ва фуқаролик мудофааси учун жавобгар эди. Ҳар бир бўлинма, шунингдек, Миллий маънавий сафарбарлик ҳаракатига оид ҳукумат тарғиботини тарқатиш ва ватанпарварлик митингларида иштирок этишни ташкил этиш орқали кўмаклашишга ҳам мас’ул эди[2].
Ҳукумат, шунингдек, тонаригумини жамоат хавфсизлигини таъминлаш учун фойдали деб топди. Миллий қонунларнинг бузилиши ва шубҳали сиёсий ёки ахлоқий хатти-ҳаракатларни кузатиш учун ҳар бир маҳалла уюшмасини Токко полицияси билан боғлайдиган ахборотчилар тармоғи ташкил этилди. [3]
Тонаригуми худди шу мақсадлар учун Япония томонидан босиб олинган ҳудудларда, жумладан Манчукуо, Менгжианг, Ван Жингwеи ҳукумати ва кейинчалик Жануби-Шарқий Осиёнинг босиб олинган ҳудудларида (масалан, Индонезия[4]) ташкил этилган[5].
Кейинчалик Тинч океани урушида тонаригуми қирғоқ бўйлаб шаҳарлар ёки шубҳали қайиқлар устида душман самолётлари учун кузатувчи сифатида хизмат қилиш учун асосий ҳарбий тайёргарликни олди. Урушнинг сўнгги босқичида император ҳукумати тонаригуми душман бостириб келган тақдирда иккинчи даражали милиция тузишни мақсад қилган. Баъзи тонаригумилар Тинч океани урушининг сўнгги кунларида Манчукуо, Шимолий Чосен ва Карафутодаги жангларда қатнашган.
1947-йилда Америка ишғол ҳокимияти томонидан расман бекор қилинган тизим номинал жиҳатдан мустақил ихтиёрий уюшмалар бўлган, аммо маҳаллий бошқарув ва мувофиқлаштириш учун чекланган мас’улиятга эга бўлган квази-давлат мақомини сақлаб қолган[6].
Манбалар
- ↑ Деар, Тҳе Охфорд Cомпанион то Wорлд Wар ИИ
- ↑ Пекканан, Жапанъс дуал cивил соcиэтй. Мемберс wитҳоут адвоcатес
- ↑ Cоок, Жапан ат Wар: Ан Орал Ҳисторй
- ↑ (эн) Ролес оф Тонаригуми то Промоте Партиcипаторй Девелопмент ин Индонесиа: Cасе оф Тҳреэ Виллагес ин Пурбалингга Дистриcт, Cентрал Жава Провинcе. Токё, Жапан. 2014. ҳттп://эн.cаламео.cом/боокс/005248899д8д6ф427ф93д.
- ↑ Деар, Тҳе Охфорд Cомпанион то Wорлд Wар ИИ
- ↑ Пҳарр, Тҳе Стате оф Cивил Соcиэтй ин Жапан