Tony Book
Антҳонй Кеитҳ Боок ( инглизча: Антҳонй Кеитҳ Боок; 4-сентябр 1934-йил) – Англиялик футболчи ва мураббий. Боок фаолиятининг дастлабки қисмини қуйи лигада ўтказган ва ўзининг клуби "Бат Cитй"да ўйнаган. Сўнгра у "Торонто Cитй"да ўйнаш учун Канадага кўчиб ўтган, кейинроқ Англияга қайтиб, "Плимут Аргйле" футболчисига айланган. 31 ёшида у биринчи дивизионнинг "Манчестер Cитй Ф. C." клубига ўтди ва у ерда сардор бўлди. Боок сардор сифатида „Манчестер Сити“да тўртта совринни қўлга киритган ва уни „Манчестер Сити“нинг энг кўп мукофотланган сардори сифатида ҳисоблашган (2014). Бук 1974-йилдан 1979-йилгача „Манчестер Сити“ни бошқарган, ва сонгра эса 1996-йилгача клуб мураббийлар штабида турли лавозимларда ишлаган.
| Шахсий маълумот | |||
|---|---|---|---|
| Тўлиқ исми | Антҳонй Кеитҳ Боок | ||
| Таваллуд санаси | 1934-йил 14-сентябр | ||
| Таваллуд жойи |
Бат,Англия, | ||
| Амплуаси | ҳимоячи | ||
| Ёшлигида аъзо бўлган клублар | |||
| 1951-1952 1952-1955 |
| ||
| Профессионал фаолияти* | |||
| Йиллар | Жамоа | Ишт. | (Гол.) |
| 1955-1956 1956-1964 64 1964-1966 1966-2074 |
|
? 387 ? 81 244 |
(? 12 ? 3 4) |
| Бошқарган клублари | |||
| 1973-1993 |
| ||
| *Профессионал клублардаги голлари (ички чемпионат) | |||
Ёшлик даври
Тони Бук Бат шаҳрида туғилган, лекин у тўрт ёшида оиласи Ҳиндистонга кўчиб ўтган, отаси Сомерсет Лайт дивизиясида пиёда аскар бўлиб хизмат қилган. Иккинчи жаҳон уруши пайтида Букнинг отаси Бирмада хизмат қилган, Боок эса онаси ва акалари билан Британия Ҳиндистоннинг Мумбай ва Мултан шаҳарларида ҳарбий казармаларда яшаган[1]. 1945-йил сентябр ойида Бук оиласи Англияга қайтиб келган. Тони Бат шаҳридаги ўрта мактабда ўқишни бошлаган ва Бат ўсмирлар жамоаларида ўйнаш учун танланганида ўзининг биринчи рақобатбардош футбол тажрибасига эга бўлдган[2].
Ҳаваскорлик фаолияти
16 ёшида мактабни тугатгандан сўнг, Бук ғишт терувчи сифатида шогирдликка тусгган ва 1952-йилда ҳарбий хизматга чақирилгунга қадар Пеаcедоwн Минерс жамоасида ҳужумчи сифатида ҳаваскор футбол ўйнаган. Армия жамоасида ўйнаб, Бук ҳимоячи сифатида қайта тайёрланган ва "Челсеа Ф. C."га ўзини синаб кўриш учун келган, у ерда уни армиядаги жамоадоши Френк Бланстоун тавсия қилган, аммо Бук клубга қабул қилинмаган[3]. Армия хизматини тугатгандан сўнг, Бук Батдаги ишига қайтди ва Фроме Тоwн учун ўйнай бошлаган. 1955—1956-йилги мавсумда Фрум молиявий қийинчиликларга дуч келган ва раҳбарият барча ўйинчиларга, агар хоҳласалар, клубни тарк этишлари мумкинлигини маълум қилган[4]. Бук бу ҳақда Жанубий футбол лигасининг „Бат Сити“ жамоасида ўйнаган ҳамкасбига айтган[2]. У ўз навбатида Бат шаҳринингнинг раисини хабардор қилган ва 1956-йил январ ойида Бук клуб билан янги шартнома имзоланган[5]. У Батда етти ярим йил ўйнаган, шу вақт ичида у клуб сардори бўлган ва 1960-йилда Жанубий лигада ғолиб чиқган (иккинчи ўриндаги жамоа Оксфорд Юнайтеддан 13 очко олдинлаб кетилган). 1962-йилги мавсумдан ташқари Малколм Эллисон Батнинг мураббийи бўлган, унинг раҳбарлигида Бук ўзининг сўнгги йилларини клубда ўтказган.
1962—1963-йилги мавсум охирида Эллисон "Торонто Сити" клубига мураббийлик қилиш таклифини олгач, Букни ўзи билан олиб кетган. Эллисон қисқа вақтдан сўнг клубни тарк этган бўлса-да, Плимут Аргйледа мураббийлик ишига киришган бўлса-да, Бук уч ой давомида клубда қолди ва шу вақт ичида у Шарқий Канада Лигасида ғолиб чиқган ва Канаданинг энг яхши ҳимоячиси деб топилган[6].
Плимут Аргйле
Англияга қайтиб келгач, Бук Аллисоннинг "Плимути"га 1500 фунт стерлингга шартнома имзолаган. Бук шунингдек, 30 ёшида Англия футбол лигасида дебют қилган, гарчи Плимут уни 28 ёшда деб ҳисоблаган бўлса-да – Эллисон Букга туғилганлик ҳақидаги гувоҳномасини сохталаштиришни маслаҳат берган, чунки у Плимут кенгаши 30 ёшли футболчи учун 1500 фунт тўламайди деб ўйлаган[7]. 1964—1965 йилги мавсумда жамоа иккинчи дивизионда сўнгги турларгача жон сақлаб қолиш учун курашган. “Гримсби Таун” билан очколар бўйича тенг бўлган клуб тўплар фарқи эвазига қуйи лигага тушиб қолишнинг олдини олган[8][9]. Бироқ кейинги мавсумда клуб ўз тарихида биринчи марта Лига кубоги ярим финалига чиқган ва у ерда умумий ҳисобда "Леиcестер Cитй Ф. C."га 4:2 ҳисобида мағлуб бўлган[10].
Манчестер Cитй
Икки йил ўтгач, Плимут учун 81 ўйиндан сўнг, Бук яна Малколм Эллисонга эргашган, бу сафар Манчестер Сити. Футболчининг трансфер нархи 17 000 фунт стерлингга кўтарилган[11]. Менежер Жо Мерсер аввалига 30 ёшдан ошган футболчи учун бу маблағни сарфлашни истамаган. Аммо Эллисон уни ишонтирди ва Мерсернинг карерасининг чўққиси худди шу ёшда, 32 ёшида "Эвертон Ф. C."дан "Арсенал Ф. C."га ўтганида келганини таъкидлаган[12].
Бук Мерсер ва Эллисон раҳбарлигида ривожланган. У 1966—1967-йилги мавсумнинг очилиш ўйинида „Манчестер Сити“ сафида дебют қилган[11], "Саутгемптон ФК" билан 1:1 ҳисобидаги дуранг қайд этилган[13], Бук жамоанинг асосий футболчисига айланган. Клубдаги биринчи мавсумида у фақат битта ўйинни ўтказиб юборган ва клуб энг яхши футболчиси унвонини қўлга киритган[14].
1967-йилнинг мавсум оралиғида жамоа сардори Жонни Кроссан "Мидлсбро"га ўтгандан сўнг, Бук сардорлик боғичини ўтказиб юборгани, ўшанда жамоадошлари унга „Жумп“ лақабини беришган. Унинг сардор сифатидаги биринчи мавсуми жуда муваффақиятли ўтган ва „Манчестер Сити“ни иккинчи лига чемпионлигига олиб келган ва ҳар бир ўйинда ўйнаган. Ахиллес тендонининг жароҳати Букни 1968—1969-йилги мавсумнинг дастлабки тўрт ойи давомида сафдан чиқишга мажбур қилган, аммо у Англия кубоги кампаниясини бошлаш учун жамоага қайтган. 1969-йилги кубок финалидан бир ҳафта олдин Бук Дейв Макаи билан бирга Англияда йилнинг энг яхши футболчиси деб топилган[15]. Кейинги шанба куни „Манчестер Сити“ Англия кубоги финалида „Лестер Сити“ билан ўйнаган. Ман cитй 1:0 ҳисобида ғалаба қозонган ва капитан Бук кубокни кўтарган.
Кейинги мавсумда „Сити“ бир мавсумда Европа ва Британия кубогини қўлга киритган биринчи жамоа бўлди: УЭФА кубоги эгалари кубоги ва футбол лигаси кубоги. Финалда “КОC Сити” полшалик Горник Забрзе билан тўқнаш келган, британияликлар 2:1 ҳисобида ғалаба қозонишган, Бук ўша учрашувда сардорлик қилди ва барча 90 дақиқа ҳаракат қилган[16]. Лига кубогини қўлга киритиш йўлида „Ман сити“ ярим финалда ўзининг асосий рақиби „Манчестер Унитед Ф. C.“ни умумий 4:3 ҳисобида мағлуб этган. Финалда рақиб "Wест Бромwич Албион Ф. C." бўлди, у Жефф Асленинг саъй-ҳаракатлари билан ўйин бошидаёқ Майк Дойл манкунианликларга ўйинни қўшимча вақтга олиб чиқишга ёрдам берган, бунда Глин Пардо жамоасига ғалаба келтирган[17]. 1970-йил сентабрида Бук Англия Италия лигаси кубогида иштирок этган, унинг жамоаси "Болония" билан тўқнаш келган. Биринчи ўйинда италияликлар минимал ҳисобда ғалаба қозонган бўлса, иккинчи ўйинда 2:2 ҳисобида дуранг қайд этилган[18]. Бук 1974-йилда футболни тарк этиб, капитанликни Колин Беллга топширган[13]. У Ман cитй учун 242 Футбол Лигаси ўйинида майдонга тушган ва сардорлик даврида қўлга киритилган совринлар бўйича клубнинг энг муваффақиятли сардорига айланган.
Ўйин услуби
Букнингнинг диққатга сазовор томони шундаки, у, эҳтимол, карерасининг чўққисида бўлганида Жорж Бестни зарарсизлантиришга қодир ягона футболчи бўлган. Кўпчилик ҳимоячилар Бестдан тўпни биринчи бўлиб ҳужум қилиш орқали ютиб олишга ҳаракат қилишган, асосан улар „Манчестер Юнайтед“ футболчиси авторитети томонидан босим остида бўлишган. Бук ўз ёшига нисбатан жуда тез бўлганлиги сабабли Бестга ҳар доим биринчи қадамни қўйишга имкон берган. Бест тез-тез тўхтаб, бир нечта найрангларни амалга оширишга ҳаракат қилган ва Бук уни зарба бериш ҳолатига қўймаган. Бук ўзининг футбол ақли билан ҳам машҳур бўлган. Кўпинча у рақиб билан ёнма-ён югуриб, узатма сўраб, рақибни ўз ихтиёри билан тўпни беришга мажбур қиларди. Кейинчалик Бук дунёдаги энг яхши ҳимоячилардан бири сифатида тан олинган[19].
Мураббийлик фаолияти
1973-йилнинг ноябрида „Манчестер Сити“ бош мураббийи Жонни Харт соғлиғи ёмонлашгани сабабли истеъфога чиқган ва Бук вақтинчалик менежер бўлган ва кейинчалик бўш турган лавозимни эгаллаган Рон Сондерснинг ёрдамчиси этиб тайинланган. Бир йил ўтгач, Бук ўзининг футболчилик фаолиятини якунлаб, асосий эътиборини мураббийликка қаратган. Саундерс олти ойдан камроқ вақт ўтгач, ишдан бўшатилган ва Бук яна „мураббийлик“ ролини ўз зиммасига олган ва бир ўйиндан кейин доимий мураббий этиб тайинланган. Букнинг мураббий сифатидаги биринчи муҳим ғалабаси Манчестер дербисида минимал ҳисобда ғалаба қозониш бўлган, Денис Лоу тўпи билан гол урган[20]. Букнинг мураббий сифатидаги биринчи тўлиқ мавсумида клуб саккизинчи ўринни эгаллаган ва ўтган мавсумдаги натижани 14-ўринни эгаллаганидан ошиб кетган[20]. 1976-йилда Бук Лига кубоги финалида "Нюкасл Юнайтед"ни 2:1 ҳисобида мағлуб этган. Шу тариқа, у ҳам футболчи, ҳам мураббий сифатида турнирда ғолиб чиққан биринчи шахс бўлган. Бук 1979-йилгача мураббий сифатида қолган, унинг ўрнига унинг собиқ устози Малколм Эллисон келган[21]. Кейин у 1997-йилгача клубда бир қатор бошқа ролларда, шу жумладан 1989 ва 1993-йилларда яна қўриқчи сифатида хизмат қилишни давом эттирган.
1997-йилда у "Хаддерсфилд Таунга" Браян Хортоннинг бош скаути сифатида қўшилган. Бук ҳозирда нафақада, лекин иккита рамзий лавозимни эгаллайди: у „Манчестер Сити“нинг фахрий президенти ва „Манчестер Сити“ расмий тарафдорлари клубининг умрбоқий президенти[22][23]. У 2004-йилнинг январида „Манчестер Сити“ шон-шуҳрат залига киритилган[24].
Статистикаси
Жамоавий
| Мавсум | жамоавий | Дивизион | Лига | Кубок | Лига Кубоги | Европа Кубоги | Бошқалар[25] | Всего | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ўйинлар | Голлар | Ўйинлар | Голлар | Ўйинлар | Голлар | Ўйинлар | Голлар | Ўйинлар | Голлар | Ўйинлар | Голлар | |||
| 1966/67 | Манчестер Cитй Ф.C. | Биринчи | 41 | 0 | 6 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | 49 | 0 |
| 1967/68 | 42 | 1 | 4 | 0 | 4 | 1 | - | - | - | - | 50 | 2 | ||
| 1968/69 | 15 | 0 | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | 21 | 0 | ||
| 1969/70 | 38 | 0 | 2 | 0 | 7 | 0 | 9 | 0 | 1 | 0 | 57 | 0 | ||
| 1970/71 | 34 | 2 | 3 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | 46 | 2 | ||
| 1971/72 | 40 | 1 | 2 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | 45 | 1 | ||
| 1972/73 | 30 | 0 | 5 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | 39 | 0 | ||
| 1973/74 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 7 | 0 | ||
| Жами | 244 | 4 | 28 | 0 | 18 | 1 | 9 | 0 | 1 | 0 | 300 | 5 | ||
Мураббийлик
| Жамоа | Мамлакат | Дан | Гача | Натижалар | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ў | Й | Д | М | % Ғалабалар | ||||
| Манчестер Cитй Ф.C. | 23 октябр 1973 | 22 ноябр 1973 | 7 | 2 | 3 | 2 | 28,57 | |
| Манчестер Cитй Ф.C. | 12 апрел 1974 | июл 1979 | 269 | 114 | 75 | 80 | 42,38 | |
| Манчестер Cитй Ф.C. | 9 октябр 1980 | 16 октябр 1980 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0.00 | |
| Манчестер Cитй Ф.C. | 29 ноябр 1989 | 5 декабр 1989 | 3 | 0 | 0 | 3 | 0.00 | |
| Манчестер Cитй Ф.C. | 27 август 1993 | 27 август 1993 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0.00 | |
| Жами | 281 | 116 | 79 | 86 | 41,28 | |||
Манбалар
- ↑ Тонй Боок, Давид Cлайтон. Маине Ман. Маинстреам публишинг, 2004 — 21-бет. ИСБН 1-84018-812-Х.
- ↑ 2,0 2,1 Пенней, Иан. Тҳе Легендс оф Манчестер Cитй. Бреэдон Боокс, 2002. ИСБН 1-85983-326-8.
- ↑ Тонй Боок, Давид Cлайтон. Маине Ман. Маинстреам публишинг, 2004 — 32—33-бет. ИСБН 1-84018-812-Х.
- ↑ Тҳе Оффиcиал Манчестер Cитй Ҳалл оф Фаме. Андоза:Нп3 — 30-бет. ИСБН 0-600-61282-1.
- ↑ Пенней, Иан. Манчестер Cитй: Тҳе Мерcер-Аллисон Еарс. Бреэдон Боокс, 2008 — 29-бет. ИСБН 978-1-85983-608-8.
- ↑ „Тонй Боок“ (эн). Манчестер Cитй Суппортерс Ҳомепаге. 2012-йил 13-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 10-январ.
- ↑ Тонй Боок, Давид Cлайтон. Маине Ман. Маинстреам публишинг, 2004 — 46-бет. ИСБН 1-84018-812-Х.
- ↑ Данес, Рян. Плймоутҳ Аргйле: Тҳе Cомплете Реcорд. Плймоутҳ: Бреэдон Боокс, 2009 — 242—243-бет. ИСБН 1-85983-710-7.
- ↑ „1963/64 Сеcонд Дивисион“ (эн) (деадлинк). Статто. 2012-йил 12-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 25-май.
- ↑ Данес, Рян. Плймоутҳ Аргйле: Тҳе Cомплете Реcорд. Плймоутҳ: Бреэдон Боокс, 2009 — 244—245-бет. ИСБН 1-85983-710-7.
- ↑ 11,0 11,1 „Тонй Боок“. Фоотбалл Ҳероэс. 2007-йил 16-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 14-август.
- ↑ Тҳе Оффиcиал Манчестер Cитй Ҳалл оф Фаме. Андоза:Нп3 — 31-бет. ИСБН 0-600-61282-1.
- ↑ 13,0 13,1 Cлайтон, Давид. Эверйтҳинг ундер тҳе блуэ моон: тҳе cомплете боок оф Манчестер Cитй ФC – анд море!. Эдинбургҳ: Маинстреам публишинг, 2002 — 35-бет. ИСБН 1-84018-687-9.
- ↑ Жулиан Баскcомб (эд.). Манчестер Cитй Оффиcиал Ҳандбоок 1995–96. Полар, 1995.
- ↑ Жамес, Гарй. Манчестер Cитй – Тҳе Cомплете Реcорд. Дербй: Бреэдон, 2006 — 180-бет. ИСБН 1-85983-512-0.
- ↑ Паул Фитзпатриcк.. Мерcер «ҳаппй». Тҳе Гуардиан (1970-йил 30-апрел).
- ↑ „Финал Детаилс“. 2008-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 3-апрел.
- ↑ „Англо-Италиан Леагуэ Cуп“. Реc.Спорт.Соccер Статистиcс Фоундатион. 2011-йил 29-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 29-август.
- ↑ Свенн А. Ҳанссен. „Тонй Боок“. мcивта.cом. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 5-январ.
- ↑ 20,0 20,1 Тҳе Оффиcиал Манчестер Cитй Ҳалл оф Фаме. Андоза:Нп3 — 37-бет. ИСБН 0-600-61282-1.
- ↑ „Тонй Боок’с манагериал cареэр“ (деадлинк). Соccербасе. 2004-йил 15-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 29-сентябр.
- ↑ „Тонй Боок’с манагериал cареэр“ (деадлинк). Соccербасе. 2004-йил 15-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 29-сентябр.
- ↑ „Абоут тҳе ОСC“. Манчестер Cитй Оффиcиал Суппортерс Cлуб. 2007-йил 22-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 14-август.
- ↑ „Паст Плаерс“ (деадлинк). мcфc.cо.ук. (Манчестер Cитй Фоотбалл Cлуб). 2016-йил 5-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 30-март.
- ↑ Жумладан, Англия-Италия лига кубоги, Англия Суперкубоги и Техаcо кубоги.