Tormoz bosimi
Тормоз босими — тормоз колодкалари локомотив ёки вагон ғилдирагига босадиган куч. Ҳар бир ўқ учун тоннада ўлчанади.
Ғилдирак ва тормоз колодкаси ўртасидаги ишқаланиш кучи ишқаланиш коэффициентига ва қўлланадиган босим миқдорига боғлиқ:
- ,
бу ерда Б — ишқаланиш кучи; К — босим кучи;φК — ишқаланиш коэффициенти.
Муайян турдаги тормоз колодкасининг ишқаланиш коэффициенти доимий қиймат эмас, у поезднинг тезлигига ва ғилдиракдаги колодканинг солиштирма босимига боғлиқ. Ишқаланиш коэффициентининг босиш кучига боғлиқлигини истисно қилиш учун тормоз ҳисобларини ўтказишда шартли қабул қилинган ҳисобланган тормоз босими КП қўлланади. Ҳисобланган босим учун ишқаланиш коэффициенти ҳисобланган ишқаланиш коэффициенти φКП дейилади. Поезд тезлигининг пасайиши билан ишқаланиш коэффициенти ортади. Ҳар хил турдаги локомотивлар, вагонлар ва уларнинг юклари, колодка материаллари учун ҳисобланган босим қийматлари жадвалларда келтирилган, ҳисобланган ишқаланиш коэффициентларининг қийматлари тезлик оралиқлари учун ҳисобланади.
Умумий ҳисобланган босимнинг поезд оғирлигига нисбати ҳисобланган тормоз коэффициенти дейилади:
- ,
бу ерда ϑП — ҳисобланган тормоз коэффициенти; П — локомотивнинг оғирлиги; Қ — поезд вагонларининг оғирлиги.
Ҳисобланган тормоз коэффициенти поезднинг тормоз босимини тавсифлайди. 100 т оғирликдаги поездга тормоз босимининг миқдори фоизда ифодаланган ҳисобланган тормозлаш коэффициентига тенг. Поезд ўз тоифаси учун нормага мувофиқ тормоз босими билан таъминланиши керак.
Фавқулодда тормозлашдан фойдаланиш ҳисобга олинадиган ҳисоб-китобларда ҳисобланган тормозлаш коэффициенти унинг тўлиқ қийматига тенг равишда олинади. Агар тўлиқ ишчи тормозланишини қўллаш ҳисобга олинса, ҳисобланган тормозлаш коэффициенти унинг ҳисобланган қийматининг 0,8 га тенг бўлади.
Адабиётлар
- Железнодорожний транспорт: Энсиклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Болшая российская энсиклопедия, 1994. — С. 450. — ИСБН 5-85270-115-7.