Toshkent islom instituti sahifasining manbasini koʻrish

{{Taʼlim muassasasi
 |nomi                 = Toshkent islom instituti
 |qisqartma            = TII
 |tasvir               = 
[[Fayl:Toshkkent islom instituti.jpg|thumb]]
 |xalqaronom           = Tashkent Islamic Institute
 |shior                =
 |asos_yil             = 1971
 |turi                 = oliy ta'lim muassasasi
 |tipi                 = islomshunoslik
 |sohasi               = diniy
 |rektor               = G'afurov Uyg'un To'lqinovich
 |talabalar            = 650 dan ortiq
 |fakultet             = 1
 |bakalavriat          = 4 yil
 |kampus               = bor
 |manzil               = Toshkent shahri, Olmazor tumani, Zarqaynar ko'chasi, 18-berk, 47-uy
 |Davlat nomi          = Oʻzbekiston
 |Shahar nomi          =Toshkent shahar 
 |koʻchasi             =Zarqaynar ko'chasi 18-berk 
 |vebsayt              = [https://oliymahad.uz/ oliymahad.uz]

}}
'''Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti''' – oliy diniy oʻquv yurti. [[1969-yil]] tashkil etilgan. [[1971-yil]] 1-noyabrdan faoliyatini boshlagan<ref name="isl">{{veb manbasi |url=http://old.muslim.uz/index.php/yangiliklar-2016/uzbekistan/item/33883-bugun-toshkent-islom-instituti-tashkil-topgan-kun |sarlavha=Бугун – Тошкент ислом институти ташкил топган кун |familiya= |ism= |muallif= |muallif-havola= |sana= |yil= |muharrir= |vebsayt=muslim.uz |nashriyot= |joylashuv= |sahifalar= |til=uz |format= |kirish sanasi=1.11.22 |url-status= |arxiv-url= |arxiv-sana= |iqtibos= |ref= }}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[Oʻzbekiston musulmonlari idorasi]] tasarrufida.

== Faoliyati ==

Toshkent islom institutining taʼlim dasturlari islom taʻlimoti asoslarini, din tarixi va nazariyasini chuqur oʻrganishga, arab adabiyotini oʻzlashtirishga qaratilgan.

Diniy fanlar boʻlimida [[fiqh]], usulul fiqh, [[hadis]], [[aqida]], mustalohul-hadis (hadis terminologiyasi), [[tafsir]], [[farz]], xattoba kabi fanlar oʻqitiladi. Ijtimoiy fanlar kafedrasida dasturga dinlar tarixi, islom tarixi, mazhablar va islom oqimlari tarixi, Oʻzbekiston tarixi, falsafa, maʼnaviyat asoslari, islom iqtisodiyoti kabi fanlar kiradi. „Qurʻon ilmlari“ (Qurʻon yodlash) kafedrasi „Ulum al-Qurʻon“ (Qurʻon ilmi), qiroat, tajvid va boshqa fanlarni oʻrganish bilan shugʻullanadi. Institut dinlar tarixi va nazariyasini chuqur egallagan, islom dini asoslarini oʻzlashtirgan, arab tilida soʻzlasha oladigan mutaxassislar tayyorlaydi. Tillar kafedrasida ona tili (oʻzbek), arab, fors, ingliz, rus tillari, notiqlik sanʼati va xattotlik boʻyicha darslar olib boriladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://dolorestravel.com/ru/guide/islamic-institute |sarlavha=Исламский институт имени имама аль-Бухари, Ташкент |qaralgan sana=29.11.2023}}</ref>.

Toshkent islom institutida [[2015|2015-yil]] holatiga 60 nafar, [[2008|2008-yil]] holatiga esa 43 nafar oʻqituvchi faoliyat olib borgan.

2003-yildan Institutni tamomlagan talabalar bakalavriat va islom olimi, imom-xatib yoki arab tili oʻqituvchisi kabi mutaxassisliklarga ega boʻlganlar<ref>{{Veb manbasi |url=https://oliymahad.uz/ru/ |sarlavha=Система образования в Ташкентском исламском институте |qaralgan sana=29.11.2023}}</ref>.

== Tarixi ==
Taʼlim muassasasi SSSRning eng yirik musulmon diniy arbobi, [[Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi]] raisi [[Ziyovuddinxon ibn Eshon Boboxon]] tashabbusi bilan tashkil etilgan. Institut tarixi [[1970-yil]]dan buyon faoliyat yuritib kelayotgan masjid imom-xatiblarining malakasini oshirish kurslariga borib taqaladi. Keyin 1971-yilda kurslar negizida oliy oʻquv yurti boʻlmish Oliy Islom Maʼhadi tashkil etildi. [[1991-yil]]da Toshkent islom instituti deb nomlandi. Muassasa tashkil etilgan paytdayoq oʻrta asrlarda hozirgi [[O‘zbekiston]] hududida yashagan buyuk islom ilohiyotchisi, muhaddis [[Imom al-Buxoriy]] nomi bilan atalgan.

[[1969|1969-yilda]] [[Baroqxon madrasasi|"Baroqxon" madrasasi]] institut darajasida qayta tiklandi. Sovet Ittifoqi Vazirlar Kengashi huzuridagi Din ishlari boʻyicha kengashning Toshkentda oliy darajadagi madrasa ochish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilindi.

SSSRda institut yagona oliy islom taʼlim muassasasi edi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.advantour.com/rus/uzbekistan/tashkent/islamic-institute.htm |sarlavha=Исламский институт имени имама аль-Бухари, Ташкент |qaralgan sana=29.11.2023}}</ref>. U nafaqat [[Oʻrta Osiyo]] va [[Qozogʻiston]], balki mamlakatning [[Yevropa]] qismi, [[Kavkaz|Kavkaz mintaqasi]] va [[Sibir]]dagi diniy muassasalar uchun xodimlar tayyorlagan.

Hozir institut [[Oʻzbekiston musulmonlari idorasi]]ga boʻysunadi. [[2003-yil]]da Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining institut bitiruvchilariga bakalavriat darajasini berish toʻgʻrisidagi qarari qabul qilindi.

Madrasa uchun Hazrati imom dahasi (Hamza, hozirgi Zarqaynar koʻchasi, 18-berk koʻcha, 47-uydagi „Namozgoh“ masjidining binosi ajratildi.<mapframe zoom="30" latitude="41.3386" longitude="69.2389" align="right" width="250" height="250" text="Toshkent Islom instituti xaritada">{
    "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {
        "marker-color": "#000000",
        "marker-size": "medium",
        "marker-symbol": "cemetery"
      },
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          41.3386,
          69.2389
        ]
      }
    }
  ]
}</mapframe>

[[1971-yil]] [[1-oktyabr|1-noyabrda]] (hijriy taqvim boʻyicha 1391-yil Ramazonning 12 kuni) oliy madrasa oʻz faoliyatini boshlagan.
{{Quote|1=Biz bu ilmiy dargohni ochar ekanmiz, oʻz oldimizga turli sohalardagi diniy va zamonaviy ilmlarni yaxshi egallagan, muqaddas dinimiz uchun zarur boʻlgan bilimdon diniy xizmatchilarni tayyorlashni asosiy vazifa qilib qoʻyamiz<ref name="isl" />.|5=muftiy Ziyouddinxon Boboxonov}}
Oliy madrasada oʻqish davri 4 yil boʻlgan. Darslar oʻzbek va arab tillarida oʻqitilgan. Birinchi oʻquv yilida oliygohga (maʼhadga) 20 ta talaba qabul qilingan.

Oʻquv dargohi ilk yillari „Oliy diniy madrasa“ (Visshaya duxovnaya shkola, {{lang-ru|Высшая духовная школа}}) deb nomlanardi. 1974-yilda [[Imom Buxoriy]] tavalludining 1200-yillik yubileyi munosabati bilan ushbu bilim yurtiga muhaddis nomi berildi va „Oliy maʼhad“, „Toshkent islom instituti“ deb nomlanadigan boʻldi<ref name="isl" />.

== Joylashuvi ==
Toshkent islom instituti 18-Zarqaynar yoʻlagidagi 47a-binoda joylashgan.

Taʼlim muassasasi hududida meʻmoriy yodgorlik – Hazrati Imom ansambli tarkibiga kiruvchi [[Namozgoh masjidi (Toshkent)|Toshkent Namozgoh masjidi]] joylashgan<ref name="Тошкент: энциклопедия2">{{книга|автор=|заглавие=Тошкент: энциклопедия.|ответственный=бош таҳрир ҳайъати ''А. Акромов'', ''Б. Ш. Алимов'', ''М. Н. Аминов'' ва бошқ|ссылка=|место=Тошкент|издательство=«Ўзбекистон миллий энциклопедияси» Давлат илмий нашриёти|год=2008|том=|страниц=784|страницы=|isbn=978-9943-07-096-7|ref=Тошкент: энциклопедия}}</ref><ref name="Тошкент: энциклопедия">{{Kitob manbasi|автор= |title=Тошкент: энциклопедия. |ответственный= бош таҳрир ҳайъати ''А. Акромов'', ''Б. Ш. Алимов'', ''М. Н. Аминов'' ва бошқ |ссылка= |место=Тошкент |издательство= «Ўзбекистон миллий энциклопедияси» Давлат илмий нашриёти |год=2008 |том= |страниц= 784|страницы= |isbn= 978-9943-07-096-7|ref=Тошкент: энциклопедия}}</ref>.

== SSSR davrida ==
Ittifoqda yagona oliy islom oʻquv yurti boʻlgan, unda Kavkazorti, Shimoliy Kavkaz, SSSRning Yevropa qismi va Sibir, [[Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi]] uchun diniy xodimlar tayyorlangan. Toshkent islom instituti sobiq Ittifoqda yagona edi. Kavkazorti, Shimoliy Kavkaz, SSSRning Yevropa qismi va Sibir musulmonlari diniy boshqarmalarining boʻlajak kadrlari ham aynan shu oliygohda tahsil olgan. Shuningdek, Afgʻonistondan 6 ta, Vetnamdan 4 ta, Yamandan 6 ta, Bolgariyadan 4 ta talaba oliy maʼhadni tamomlagan<ref name="isl" />.

== Mustaqillik yillarida ==
2003-yildan [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qarori bilan institutisitut bitiruvchilariga bakalavr diplomi beriladi<ref>[[OʻzME]]</ref>. 2007-yili institutning ikki qavatli yangi binosi qurildi. [[2008|2008-yil]] holatiga koʻra, Toshkent islom institutida 130 dan ortiq talaba tahsil olgan. 2008-yilda tashkil etilganidan buyon 1700 ga yaqin kishi taʼlim muassasasini tamomlagan. [[2021-yil]]da 27 ta xonadan iborat talabalar turar joyi va 45 kishiga moʻljallangan tahoratxonani oʻz ichiga olgan 4 qavatli bino qurildi, ikki qavatli institutning asosiy binosiga 17 ta oʻquv xonalari, majlislar zali va axborot-resurs markazidan iborat uchinchi qavati ham qurildi<ref name="isl" />.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Toshkent institutlari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonda islom]]


{{University-stub}}