Toshmuhammad Sarimsoqov
Тошмуҳаммад Алиевич Саримсоқов (1915-йил 10-сентябр, Андижон вилояти Шаҳрихон – 1995-йил 17-декабр Тошкент) – математик олим ва жамоат арбоби, Ўзбекистон Фанлар академияси академиги (1943), Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби (1960), Меҳнат Қаҳрамони (1990). Физика-математика фанлари доктори (1942), профессор (1942)[1].
| Тошмуҳаммад Алиевич Саримсоқов | |
|---|---|
Тошмуҳаммад Алиевич Саримсоқов | |
| Файл:Тошмуҳаммад Алиевич Саримсоқов.жпг | |
| Ўзбекистон Фанлар Академияси Президенти | |
|
Мансаб даври 1946-йил – 1952-йилгача | |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
10-сентябр 1915-йил Шаҳрихон |
| Вафоти |
17-декабр 1995-йил (80 ёшда) |
| Мукофотлари |
Андоза:Октябр инқилоби ордени Андоза:Меҳнат қизил байроқ ордени Андоза:Меҳнат қизил байроқ ордени Андоза:Меҳнат қизил байроқ ордени |
Ёшлиги ва таълими
Саримсоқов 1915-йилда Шаҳрихонда ўзбек оиласида туғилган, 1931-йилда Қўқон шаҳридаги рус ўрта мактабини тамомлаган; сўнг Ўрта Осиё Давлат университетига ўқишга кирди. У ерда у Всеволод Романовскийнинг биринчи шогирдларидан бири эди. 1936-йилда университетнинг физика-математика факултетини тамомлагач, университетда қолиб, у ерда аспирантурада таҳсил олди. Шу билан бирга ассистент ва доцент лавозимларида ҳам ишлаган. Қизил Армия сафида қисқа муддатли хизматни ўтаб, 1942-йилда докторлик диссертациясини ҳимоя қилиш учун университетга қайтиб келди. Ўша йили у фан доктори илмий даражасини олди[2][3][4].
1944-йилда Коммунистик партияга аъзо бўлиб, СССР Олий Кенгашининг учинчи чақириқ депутати бўлиб ишлаган[5][6].
Фаолияти
1943-йилда у ўз университетининг ректори бўлди ва бу лавозимда 1944-йил июнгача ишлади. 1943-йилда Ўзбекистон ССР Фанлар академияси ташкил этилганда унинг вице-президенти бўлди. 1947-йилда у унинг президенти бўлди ва 1952-йилгача бу лавозимни эгаллади. Кейин яна Ўрта Осиё давлат университети ректори лавозимига қайтди ва 1958-йилгача шу ерда ишлади. 1959—1971-йилларда Ўзбекистон ССР олий таълим вазири бўлиб ишлаган, 1960-йилда Тошкент Давлат университетига ректори лавозимига қайтган. 1983-йилда яна Ўзбекистон ССР Фанлар академиясига ишга қайтди, 1988-йилда эса Ўзбекистон ССР Фанлар академияси Президиумининг маслаҳатчиси бўлди. Унинг асосий ўрганиш йўналишлари эҳтимоллик, статистика ва функсионал таҳлил эди. Фаолияти давомида у 170 дан ортиқ илмий мақолалар ёзган. Унинг бир жинсли бўлмаган Марков занжирлари назарияси бўйича иши замонавий академик мақолаларда келтирилган[7]. Меҳнатлари учун 1990-йил 3-апрелда Социалистик Меҳнат Қаҳрамони унвони берилган. Ўзбекистон мустақилликка эришгач, Ўзбекистон Фанлар академияси президенти маслаҳатчиси бўлиб ишлаган. 1995-йил 18-декабрда Тошкентда вафот этган[8][9][10].
Мукофотлари
- Социалистик Меҳнат Қаҳрамони (1990-йил 3-апрел)
- Тўртта Ленин ордени (1946-йил 23-январ, 1950-йил 16-январ, 1961-йил 15-сентябр, 1990-йил 3-апрел)
- Учта Меҳнат Қизил Байроқ ордени (1944-йил 4-ноябр, 1957-йил 11-январ, 1971-йил 9-сентябр)
- "Шон-шараф белгиси" ордени (1965-йил 1-март)
- Октябр инқилоби ордени (1975-йил 3-октябр)
- "Меҳнатдаги жасорат учун" медали (1951-йил 6-ноябр)
- "Буюк хизматлари учун" ордени (2002)[11]
- Сталин мукофоти (1948)
- Беруний номидаги Ўзбекистон Республикаси давлат мукофоти (1967)
- Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган фан ва техника арбоби (1960)[12].
Манбалар
- ↑ Основи теории процессов Маркова, М., 1954; Топологические алгебри Буля, Т., 1963 (в соавторстве); Ҳақиқий ўзгарувчининг функсиялари назарияси, Т., 1968; Топологические полуполя и теория вероятностей, Т., 1969.
- ↑ Аюпов, Ш. А., эд. "Математическая жизнь - Ташмухамед Алиевич Сарымсаков [Матҳематиcал лифе - Тошмуҳамад Алиевич Саримсоқов]" (ру) (ПДФ). Узбекский Математический Журнал (Ташкент: Издательство «Фан» Академии Наук Республики Узбекистан) 2005 (3): 3–10. ИССН 2010-7269. ҳттпс://дриве.гоогле.cом/филе/д/1см5зВМЗКйАWЕтCнНдоуҳҚВсГузк1Лхзх/виэw.
- ↑ Боголюбов, А. Н.. Всеволод Иванович Романовский, 1879–1954, Научно-биографическая серия (ру). Москва: Наука, 1997. ИСБН 978-5-02003-644-4.
- ↑ Костйря, Вячеслав (1977). "Могучая крона знаний [Мигҳтй Cроwн оф Кноwледге]" (ру). Огонёк (26): 16–17. ҳттпс://боокс.гоогле.cом/боокс?ид=_547АҚААИААЖ.
- ↑ Академия Наук Узбекской ССР (ру). Издательство «Фан» Узбекской ССР, 1983.
- ↑ Каримов. „Сарымсаков Ташмухамед Алиевич“ (ру). Международный патриотический интернет-проект «Герои страны». Қаралди: 2022-йил 13-ноябр.
- ↑ Иосифесcу, Мариус. Фините Марков Проcессес анд Тҳеир Апплиcатионс (эн). Минеола, Неw Ёрк: Довер Публиcатионс [Оригиналлй публишед 1980], 2007 — 286-бет. ИСБН 978-0-48645-869-4.
- ↑ Аюпов, Ш. А., эд. "Математическая жизнь - Ташмухамед Алиевич Сарымсаков [Матҳематиcал лифе - Тошмуҳамад Алиевич Саримсоқов]" (ру) (ПДФ). Узбекский Математический Журнал (Ташкент: Издательство «Фан» Академии Наук Республики Узбекистан) 2005 (3): 3–10. ИССН 2010-7269. ҳттпс://дриве.гоогле.cом/филе/д/1см5зВМЗКйАWЕтCнНдоуҳҚВсГузк1Лхзх/виэw.
- ↑ Салахитдинов, М. С.. Академии наук Республики Узбекистан – 50 лет (ру). Фан, 1993.
- ↑ Ўзбекистон миллий энциклопедияси (
ПДФ) (уз), Ташкент: Ўзбекистон миллий энсиклопедияси Давлат илмий нашриёти, 2004. Қаралди: 2023-йил 9-феврал.
- ↑ Указ Президента Республики Узбекистан от 23 август 2002 года № УП-3117 «О награждении посмертно деятелей науки и искусства, внесших огромный вклад в развитие науки и культуры Узбекистана»
- ↑ Каримов. „Сарымсаков Ташмухамед Алиевич“ (ру). Международный патриотический интернет-проект «Герои страны». Қаралди: 2022-йил 13-ноябр.
Ҳаволалар
- wарҳероэс.ру
- Правда Востока (01.03.1950) (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-01-02 санасида архивланган)
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
- 10-sentyabrda tugʻilganlar
- 1915-yilda tugʻilganlar
- Shahrixonda tugʻilganlar
- 1995-yilda vafot etganlar
- 17-dekabrda vafot etganlar
- Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
- Buyuk xizmatlari uchun ordeni sohiblari
- Lenin ordeni sohiblari
- Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
- Shavkatli mehnat uchun medali sohiblari
- „1941-1945 yillar Ulugʻ Vatan Urushida jasorat bilan qilgan xizmatlari uchun“ medali bilan taqdirlanganlar
- Beruniy nomidagi davlat mukofoti laureatlari
- Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
- Oʻzbekiston matematiklari
- Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi akademiklari
- Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
- Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari
- Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi prezidentlari
- Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
- Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 2-chaqiriq deputatlari
- Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 3-chaqiriq deputatlari
- Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 6-chaqiriq deputatlari
- Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 7-chaqiriq deputatlari
- Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 8-chaqiriq deputatlari
- Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 9-chaqiriq deputatlari
- Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 10-chaqiriq deputatlari
- Alifbo boʻyicha siyosatchilar