Ziyosfera

Tosun Bayrak

Шайх Тосун Байрак ал-Жарроҳий ал-Ҳалватий (1926-йил 21-январ – 2018-йил 15-феврал) – муаллиф, рассом, таржимон ва сўфий. Анқарада ҳукумат амалдори, Туркиянинг Марокашдаги фахрий консули ва Америкадаги Жарроҳий ордени шайхи бўлган[3]. 2018-йил 15-февралда вафот этган[4].

Тосун Байрак
Таваллуди
Тосун Бекир Байрактароğлу[1]

21-январ 1926-йил[2]
Истанбул, Туркия
Вафоти 15-феврал 2018-йил(2018-02-15)
(92 ёшда), Ню Ёрк (стате)|Ню Ёрк, АҚШ
Касби Сўфий, шайх, ёзувчи, таржимон, артист
Турмуш ўртоғи Жеан Линдер Байрак
Веб-сайти жерраҳи.орг

Биографияси

Байрак 1926-йили Истанбулда туғилган[5]. Болалигида у уйда диндан йироқ ўсган, ота-онаси билан камдан-кам ҳолларда масжидга ташриф буюрган; ўрта мактабда ҳинд ва буддист файласуфга бўлган қизиқиши унинг дин билан бўлган кам сонли тажрибаларидан бири эди[6]. Бобоси ҳаётининг илк йилларида музейлар, шунингдек, Тўпқопи саройига саёҳат қилиши билан унинг санъат ва шеъриятга бўлган қизиқишини уйғотишга ёрдам берган[6]. Дастлаб, у Роберт коллежида биология билимларини ўрганиб, уни 1945-йилда тугатган[5]. Коллежда ўқиб юрган кезларида у ислом динини жонли амалиёт сифатида биринчи марта билиб олди, дам олиш кунларида кунига беш вақт намоз ўқиб, Рамазон ойида рўза тутадиган холаси билан вақт ўтказди[6].

Байрак кейинчалик Париждаги Фернанд Легер ва Андре Лҳоте студияларида санъат, архитектура ва санъат тарихи бўйича ўқишни давом эттирди[7]. Беркелейдаги Калифорния университетида архитектура[8] ва Лондондаги Куртаулд санъат институтида санъат тарихини ўрганди. Лондонда бўлганида у шоир Кан Ючел ва Туркиянинг собиқ Бош вазири Булент Эчевитнинг ҳамкори бўлди[7]. У Рутгерс университетида тасвирий санъат магистри даражасини олди[8].

Тасаввуф

1970-йилда Байрак Истанбулдаги жарроҳий кулбасида ўзининг руҳий устози бўлган Музаффар Ўзак билан учрашди[9][10]. Байрак Ҳалватий-Жарроҳий тариқати шайхи бўлди ва бир неча йил ўтгач , Ню-Ёркнинг Спринг Валлей шаҳридаги жарроҳийлик Америка масжиди яқинида истиқомат қилди[11]. У 1977-йилдан бошлаб Американинг Жарроҳий тариқатининг маънавий йўлбошчиси бўлиб ишлаган[12] ва у 1990-йилда Ню-Ёркнинг Честнут Ридж шаҳридаги шубада Америка бўлимининг расмий масжидига асос солган[13]. Бир пайтлар Фатҳуллоҳ Гуленнинг мухлиси бўлган Байрак 2016-йил Истанбулдаги қишки санъат кўргазмасида Гулен ҳаракатини қоралаган эди[13].

“Хизмат сиз туғилган вақтингиздан сўнгги нафасингизгача бўлиши керак, лекин сиз қандай йўл билан амалга ошишини билишингиз керак. Бу энг муҳими. Биз қандай хизмат қилишимиз кераклигини аниқлашимиз керак"[10].

2015-йил январ ойида Иле-де-Франсдаги ҳужумларга жавобан, Байрак жума хутбасини режалаштираётган пайтда у жиноятчиларни мусулмонлар эмас, ақлдан озган, деб эълон қилди ва Исломнинг асосий таълимотларига қарши чиқди[14]. Байрак 2018-йилнинг 15-февралида 92 ёшида Ню-Ёркда вафот этди[15].

Сўнгги йиллари

Байрак Фаирлей Диккинсон университетида санъат ва санъат тарихидан дарс берган ва у ерда Тасвирий санъат бўлимини ташкил этишга ёрдам берган[16]. Унинг иши Қўшма Штатларда кенг намойиш этилган[17] ва у 1965-йилда Гуггенҳеим аъзоси бўлди[16][18]. У ўтган асрнинг 70-йилларида санъат оламидан нафақага чиқиб, умрини ислом ва тасаввуфни ўрганиш ва ўқитишга бағишлади.

Таржималари

Байрак ислом маънавиятига оид ўнлаб китобларни таржима қилган, лекин у айниқса сўфий тасаввуф Ибн Арабий асарлари устидаги саъй-ҳаракатлари билан машҳур бўлди. Унинг энг машҳур таржималаридан бири Ибн Арабийнинг „Борлиқ дарахти“ дир. Унинг тасаввуфнинг мумтоз асарларидан таржималари орасида Абдулқодир Ғилонийнинг „Сирлар сири“, „Илҳомлар“, ас-Суломийнинг „Тасаввуфнинг довюраклиги китоби“, „Футувва“ ва Суҳравардийнинг „ёруғлик шакли“ каби асарлари бор . Шунингдек, Ғаззолий, Ибн Арабий, Жийлий ва Абдулқодир Жилоний ва бошқаларнинг матнларидан тўпланган „Исми ва сифатлар: Аллоҳнинг илоҳий сифатлари“ ва Имом Биргивийнинг „Муҳаммад йўли“ таржималари бор[19].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Суфи“. тимас.cом.тр.
  2. ↑ Америка'да Бир Тüрк [1][сайт ишламайди], п.19
  3. ↑ „Тҳе Треэ оф Беинг“. 2008-йил 16-майда асл нусхадан архивланган.
  4. ↑ УС. „Обитуарй: Суфи леадер Тосун Байрактароглу“ (2018-йил 21-феврал). 2024-йил 20-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 3-феврал.
  5. ↑ 5,0 5,1 Аҳмет Саит Акcай, Обитуарй: Суфи леадер Тосун Байрактароглу.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Матт Ҳансон, Тҳе мотҳ анд тҳе фламе: Ин меморй оф Тосун Байрак.
  7. ↑ 7,0 7,1 Матт Ҳансон, Тҳе мотҳ анд тҳе фламе: Ин меморй оф Тосун Байрак.
  8. ↑ 8,0 8,1 Аҳмет Саит Акcай, Обитуарй: Суфи леадер Тосун Байрактароглу.
  9. ↑ Аҳмет Саит Акcай, Обитуарй: Суфи леадер Тосун Байрактароглу.
  10. ↑ Wиллиам Рорй Диcксон, Ливинг Суфисм ин Нортҳ Америcа: Бетwеэн Традитион анд Трансформатион, п. 108.
  11. ↑ „Тҳе Мост Беаутифул Намес“.[сайт ишламайди]
  12. ↑ Тҳе Меанинг оф Аге Wебархив андозасида хато: |урл= қийматини текширинг. Бўш.
  13. ↑ 13,0 13,1 Матт Ҳансон, Тҳе мотҳ анд тҳе фламе: Ин меморй оф Тосун Байрак.
  14. ↑ Жане Лернер анд Ричард Лиэбсон, Лоcал Муслимс, Жеwс ҳоррифиэд бй террор ин Парис.
  15. ↑ Аҳмет Саит Акcай, Обитуарй: Суфи леадер Тосун Байрактароглу.
  16. ↑ 16,0 16,1 Матт Ҳансон, Тҳе мотҳ анд тҳе фламе: Ин меморй оф Тосун Байрак.
  17. ↑ „Тҳе Треэ оф Беинг“. 2008-йил 16-майда асл нусхадан архивланган.
  18. ↑ „Тосун Байрак“. 2006-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 3-феврал.
  19. ↑ Аҳмет Саит Акcай, Обитуарй: Суфи леадер Тосун Байрактароглу.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Tosun_Bayrak" dan olindi