Tovarlar sahifasining manbasini koʻrish

[[File:Mediq Sverige Kungsbacka warehouse.jpg|thumb|Omborda joylashtirilgan moddiy tibbiy tovarlar|alt=Omborda joylashtirilgan karton qutilar]]

'''Tovarlar''' — [[iqtisodiyot]] fanida inson uchun foyda keltiradigan, yaʼni [[farovonlik]] yoki [[naflilik]]ni taʼminlaydigan har qanday narsalardir<ref name=":1">[[Alan V. Deardorff]], 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics''</ref>. Tovarlar zararli narsalar bilan qarama-qarshi qoʻyiladi, yaʼni isteʼmolchi uchun salbiy qiymatga ega boʻlgan narsalar, masalan uy ishlari yoki chiqindilar. Bunday narsalar isteʼmolchining umumiy farovonligini kamaytiradi<ref>{{Cite book |last=Dwivedi |first=D. N. |title=Microeconomics: Theory and Applications |year=2016 |pages=133}}</ref>.

Iqtisodiyot asosan iqtisodiy tovarlarni oʻrganadi, yaʼni [[cheklangan resurslar]] asosida ishlab chiqariladigan tovarlar. Bunday tovarlar ishlab chiqarish uchun mehnat yoki resurslar sarflash talab etiladi. Ular erkin tovarlar bilan farqlanadi, chunki erkin tovarlar cheksiz miqdorda mavjud boʻladi<ref name="Samuelson">Samuelson, P. A. (1980). Economics</ref>.

Tovarlar odatda iqtisodiyotning ikkinchi sektorida, yaʼni [[xom ashyo|xomashyo]] yoki oraliq tovarlarni qayta ishlash orqali hosil qilinadi.

== Tovarlarning foydaliligi va xususiyatlari ==
Bir birlik tovarni isteʼmol qilish natijasida olinadigan qoʻshimcha naflilik [[Marjinal naflilik|chegaraviy foydalilik]] deb ataladi. Koʻpincha tovarlarda kamayib boruvchi chegaraviy foydalilik qonuni amal qiladi, yaʼni isteʼmol ortgan sari har bir qoʻshimcha birlikdan olinadigan foyda kamayadi.

Baʼzi narsalar foydali boʻlsa-da, yetarlicha kamyob emasligi sababli [[Narx|pul qiymati]]ga ega emas. Masalan, [[Atmosfera|yer atmosferasi]] yoki [[dengiz suvi]]. Bunday narsalar ''erkin tovarlar'' deb ataladi<ref name="e266">{{cite book |title=General Equilibrium}}</ref>.

Yakuniy tovarlar — bu toʻgʻridan-toʻgʻri isteʼmol qilinadigan mahsulotlar boʻlib, boshqa tovar ishlab chiqarishda ishlatilmaydi. Masalan, mikrotoʻlqinli pech yoki [[velosiped]]. Ularning tarkibiy qismlari esa oraliq tovarlar hisoblanadi. Masalan, [[Mato|toʻqimachilik mahsulotlari]] yoki [[tranzistor]]lar kiyim yoki elektron qurilmalar ishlab chiqarishda ishlatiladi. Uzoq muddat xizmat qiladigan va boshqa tovarlar ishlab chiqarishda qoʻllaniladigan vositalar, masalan, texnika, inson kapitali yoki ekotizimlar [[Kapital|kapital tovarlar]] deb ataladi.

{{multiple image
 | footer = Mate choyi (chap tomonda), [[Qahva donasi|kofe donalari]] (o‘rtada) va [[choy]] (o‘ng tomonda) — barchasi kofeinli ichimliklar uchun ishlatiladigan qishloq xo‘jaligi mahsulotlari
 | image1 = Mate mit Stängeln.jpg
 | width1 = 150
 | image2 = Coffee Beans Photographed in Macro.jpg
 | width2 = 100
 | image3 = Loose leaf darjeeling tea twinings.jpg
 | width3 = 100
}}

Tijorat tovarlari — ishlab chiqarilib, bozorga chiqariladigan moddiy mahsulotlar boʻlib, ular savdo faoliyatida ishlatiladi. Masalan: traktorlar, tijorat transport vositalari, samolyotlar yoki qurilish materiallari. Xom ashyo tushunchasi baʼzan iqtisodiy tovarlar bilan sinonim sifatida ishlatiladi, ammo koʻpincha bozorda sotiladigan [[Xomashyo|xom material]]lar yoki [[Iqtisodiyotning birlamchi sektori|birlamchi sektor]] mahsulotlarini anglatadi<ref>Alan V. Deardorff, 2006</ref>.

Koʻpgina tovarlar moddiy (koʻrinadigan) boʻlsa-da, ayrimlari nomoddiy shaklda mavjud. Masalan, [[olma]] moddiy tovar, ammo [[yangiliklar]] nomoddiy tovar boʻlib, ular faqat matbaa yoki [[televideniye]] orqali qabul qilinadi.

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

[[Turkum:Iqtisodiy atamalar]]