Ziyosfera

Transaksion tahlil

Трансаксион таҳлил (транзаксия таҳлили ; қисқартма. ТА) психологик модел бўлиб, инсоннинг индивидуал ва гуруҳлардаги хатти-ҳаракатларини тавсифлаш ва таҳлил қилиш учун хизмат қилади. Ушбу модел одамларга ўзларини ва бошқалар билан ўзаро муносабатларининг ўзига хос хусусиятларини тушунишга имкон берадиган фалсафа, назария ва усулларни ўз ичига олади.

Трансаксион таҳлилни ривожлантиришнинг асосий бошланғич нуқтаси психоанализ эди, аммо ТА, модел сифатида, анча умумий ва кенг кўламли характерга эга бўлди. Трансаксион таҳлилнинг ўзига хос хусусияти шундаки, у содда ва тушунарли тилда тақдим этилган ва унинг асосий тамойиллари жуда содда ва ҳамма учун очиқдир ва тушунарлидир.

Транзакцион таҳлилнинг асоси шахснинг маълум бир муайян вазиятда бўлган ҳолда, бир-биридан аниқ ажралиб турадиган учта эго ҳолатидан бири асосида ишлай оладиган позициядир.

Трансаксион таҳлил — бу ҳар бир инсон ўзига ишонишни, ўзи ўйлашни, мустақил қарорлар қабул қилишни ва ҳис-туйғуларини очиқ ифода этишни ўрганиши мумкин деган хулосага асосланган хатти-ҳаракатни тушунишнинг оқилона усули. Унинг тамойиллари ишда, уйда, мактабда, қўшнилар билан — умуман олганда одамлар билан муомала қиладиган жойда қўлланиши мумкин.

Трансаксион таҳлил назариясининг асослари Эрик Берн ва бошқа бир қатор психотерапевтлар, шунингдек, бир қанча психологлар томонидан яратилган. Эрик Берн 1960-йилларнинг бошидаёқ инсон фаолияти ҳақидаги ўз кузатувларини нашр эта бошлади ва жамоатчиликнинг транзаксион таҳлилига қизиқиши 1970-йилларда авж олди.

Эго ҳолатлари

Трансаксион таҳлилга кўра, ҳар биримизда 3та эго ҳолати мавжуд: ота-она, катталар ва бола.

  • Ота-она эго ҳолати ® биринчи навбатда, ота-онадан қабул қилинган муносабат ва хатти-ҳаракатларни ўз ичига олади. Ташқи томондан, улар кўпинча бошқаларга нисбатан нотўғри муносабатда, танқидий ва ғамхўрликда намоён бўлади. Ичкарида — бизнинг ички фарзандимизга таъсир қилишда давом этадиган эски ота-она насиҳатлари каби кўринишда бўлади.
  • Вояга этган одам (катта одам) эго ҳолати (К) шахснинг ёшига боғлиқ эмас. У ҳозирги воқеликни идрок этишга ва об’эктив маълумот олишга қаратилган. У ташкиллаштирилган, яхши мослаштирилган, топқир ва ҳақиқатни ўрганиш, унинг имкониятларини баҳолаш ва хотиржамлик билан ҳисоблаш орқали ишлайди.
  • Бола эго ҳолати (Б) болада табиий равишда пайдо бўладиган барча импулсларни ўз ичига олади. Шунингдек, у эрта болаликдаги тажрибалар, ўзига ва бошқаларга бўлган муносабати ва муносабатларини ўз ичига олади. Бу болаликнинг „эски“ хатти-ҳаракати сифатида ифодаланади. Боланинг эго ҳолати шахсиятнинг ижодий намоён бўлиши учун ҳам жавобгардир.

Биз ота-онамиз каби ҳаракат қилсак, улар каби ўйласак, биз ота-онанинг эго ҳолатида бўламиз. Биз ҳозирги воқелик, фактларнинг тўпланиши, уларни об’эктив баҳолаш билан шуғулланаётганимизда, биз катта одам эго ҳолатида бўламиз. Биз ўзимизни болаликдагидек ҳис қилсак ва ўзимизни шундай туцак, биз бола эго ҳолатида бўламиз.

Вазиятларга қараб инсонларда эго ҳолатлари алмашиб туради.

Транзаксиялар(операциялар)

Транзаксия — бу рағбатлантириш ва жавобдан иборат бўлган алоқа бирлиги. Масалан, огоҳлантирувчи: "Салом! ", реакция: "Салом! Ишларингиз қалай? ". Мулоқот (транзаксиялар алмашинуви) пайтида бизнинг эго ҳолатларимиз алоқа шеригимизнинг эго ҳолатлари билан ўзаро таъсир қилади. Транзаксияларнинг 3та тури мавжуд:

  1. Тўлдирувчи[1][2], ёки параллел, (инглизча: реcипроcал/cомплементарй) — бу бир кишининг рағбатлантириши бошқасининг жавоби билан бевосита тўлдириладиган операциялар. Масалан, рағбатлантирувчи: "Ҳозир соат неча? ", реакция: „олтидан чорак.“ Бундай ҳолда, ўзаро таъсир бир хил эго ҳолатларида (Катталар) одамлар ўртасида содир бўлади.
  2. Кесишган (инглизча: cроссед) — огоҳлантирувчи ва реаксиянинг йўналишлари кесишади, бу операцияларга жанжал ҳолати мисол бўла олади. Мисол учун, эр: "Менинг галстуким қаерда? „, Хотин жаҳл билан жавоб беради:“ Мен ҳар доим ҳамма нарсангизни топиб беришга мажбурман-а! ". Бу ҳолатда рағбатлантириш (вояга етган) эрдан (катталар) хотинига, реаксия эса боладан ота-онага қаратилган.
  3. Яширин (инглизча: дуплех/cоверт) транзаксиялари одам бир нарсани айтганда, лекин бутунлай бошқача нарсани билдирганда содир бўлади. Бундай ҳолда, оғзаки сўзлар, овоз оҳанги, юз ифодалари, имо-ишоралар ва муносабатлар кўпинча бир-бирига мос келмайди. Яширин операциялар психологик ўйинларнинг ривожланиши учун асосдир. Психологик ўйин назарияси Эрик Берн томонидан „Одамлар ўйнайдиган ўйинлар“ китобида тасвирланган. Ўйин таҳлили транзаксия таҳлилчилари томонидан қўлланадиган усуллардан биридир.


Фойдаланиш соҳалари

Трансаксион таҳлил психотерапия, психологик консултация, бизнес консултация, таълим ва одамлар бир-бири билан мулоқот қилишлари керак бўлган ҳар қандай жойда қўлланади.

Манбалар

  1. ↑ Андоза:Книга автор=Берн, Эрик =Трансакционный анализ и психотерапия =Трансаcтионал Аналйсис ин Псйчотҳерапй
  2. ↑ Андоза:Книга=Берн, Эрик=Трансакционный анализ=Принcиплес оф Гроуп Треатмент

Адабиётлар

Китоблар

  • Берн, Э. Психотерапияда транзаксиявий таҳлил / пер. инглиз тилидан. А. Грузберг. — М .: Эксмо, 2009. — 416 б. — (Психологик бесцеллер). — ИСБН 978-5-699-31579-6 .
  • Берн, Э. Одамлар ўйнайдиган ўйинлар. Ўйин ўйнайдиган одамлар / бошига. инглиз тилидан. А. Грузберг. — М.: Эксмо, 2014. — 576 б. (Мулоқот психологияси). — ИСБН 978-5-699-27303-4, ИСБН 978-5-699-18299-2 .
  • Стюарт, Иан ; Қўшилади, Ванн . Замонавий транзаксия таҳлили / бошига. инглиз тилидан. Дмитрий Касянов. — Санкт-Петербург: Ижтимоий-психологик марказ, 1996. — 332 п. — ИСБН 5-89121-002-9 .
  • Стюарт, И.; Қўшилади В. Замонавий транзаксия таҳлили — 2-нашр / таржима. инглиз тилидан. Дмитрий Касянов. — Санкт-Петербург: Метаноиа, 2017. — 444 п. касалдан. ИСБН 978-5-901724-24-8
  • Чристиансен К., Билунд П. Бизнесда транзаксия таҳлили. — 2 нашр / транс. инглиз тилидан. Дмитрий Касянов. — Санкт-Петербург: Метаноиа, 2016. — 290 п. касалдан. ИСБН 978-5-91542-308-3
  • Карпман С. Ўйинлардан озод ҳаёт / таржима. инглиз тилидан. Дмитрий Касянов. — Санкт-Петербург: Метаноиа, 2014. — 342 п. касалдан. ИСБН 978-5-91542-310-6
  • Вагнер Э. Тўғридан-тўғри ва очиқ гапиринг, ёки — пипет / транс. инглиз тилидан. Дмитрий Касянов. — Санкт-Петербург: Метаноиа, 2016. — 146 п. касалдан. ИСБН 978-5-91542-294-9
  • де Граафф, Анне, Кунст, Клаас. Эйнштейн ва сузиб юриш санъати / пер. инглиз тилидан. Дмитрий Касянов. — Санкт-Петербург: Метаноиа, 2018. — 254 п. касалдан. ИСБН 978-5-901724-57-6
  • Қўшилади В., Стюарт И. Шахсий мослашувлар / бошига. инглиз тилидан. Дмитрий Касянов. — Санкт-Петербург: Метаноиа, 2016. — 146 п. касалдан. ИСБН 978-5-944375-30-8
  • Левин П. Куч даврлари — Бола ва шахснинг ривожланиш босқичлари / таржимаси. инглиз тилидан. Дмитрий Касянов. — Санкт-Петербург: Метаноиа, 2017. — 319 п. касалдан. ИСБН 978-5-901724-39-2
  • Ҳай Ж. Тренерлар учун транзаксия таҳлили / бошига. инглиз тилидан. Дмитрий Касянов. — Санкт-Петербург: Метаноиа, 2020. — 366 бет. касалдан. ИСБН 9785944363664

Мақолалар

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Transaksion_tahlil" dan olindi