Traxeostomiya

Трахеостомия амалиёти

Трахеостомия (лотинча: трачеостомиа, от қадимги юнонча: τραχεῖα — нафас трубкаси и στóμα — тешик, ўтиш) — трахеяда жарроҳлик операцияси бўлиб, у трахеянинг олд деворида вақтинчалик ёки доимий тешик ҳосил қилишдан иборат. Олинган тешик (трахеостомия) орқали келажакда ташқи нафас олиш амалга оширилади.

Қалқонсимон без бўйинчасига нисбатан кесилиш соҳасига қараб юқори, ўрта ва пастки трахеостомия тафовут қилинади. Юқори трахеостомияда кекирдак қалқонсимон без бўйинчаси юқорисидан кесилади. Ўрта трахеостомияда кекирдак безнинг бўйинча соҳасида кесилади. Бунинг учун аввал бўйинчани кесишга тобғри келади. Пастки трахеостомияда

эса кекирдак қалқонсимон без бўйинчасининг пастидан кесилади. Болаларда кўпроқ пастки трахеостомия қўйилади. Чунки уларда қалқонсимон без катталарга нисбатан баландроқда жойлашган. Бундан ташқари юқори қўйилган трахеостомия овоз боғламости бўшлиғининг яллиғланишига олиб келиши ҳам мумкин. Натижада декапсулация қийинлашади.

Пастки трахеостомия

Кўрсатмалар. Бу операция, асосан, кекирдак соҳасида ўсма ёки яллиғланиш жараёнида, жароҳатланганда, куйганда ва бошқа ҳолларда қилинади. Операция оғриқсизлантириш билан бошланади.

Оғриқсизлантириш. Эндотрахеал наркоз.

Беморнинг ҳолати. Чалқанча ётқизилиб, элкаси тагига ёстиқча қўйилади ва боши орқага ташланади.

Операция техникаси. Тери ўрта чизиқ бўйлаб узуксимон тоғайдан то тўш суягининг бўйинтуруқ кемтигигача қаватма-қават тери, териости ёғ қатлами ва юза фассия кесилади.

Гемостаз таъминлангандан кейин жароҳат четлари тўмтоқ илмоқ ёрдамида икки томонга тортилади. Ўрта чизиқ бўйлаб бўйиннинг иккинчи ва учинчи фассиялари ҳам кесилади. Очилган тўш-тил ости мушак толаларини кесмасдан четга сурилади. Кейин трахеобронхиал бўшлиқ очилади. Бу бўшлиқда одатда ўрта қалқонсимон без венаси жойлашган, баъзан ўрта қалқонсимон без артерияси ҳам жойлашади. Ўртадаги ёғ қатлами эҳтиёткорлик билан ажратилади, бунда жароҳатнинг юқори қиррасида қалқонсимон без бўйинчаси кўринади. Бўйинча

эҳтиёткорлик билан юқорига кўтарилади, тагидан бир тишли илмоқ ўтказилади ва юқорига кўтарилади, иккита ҳалқа кесилади. Кекирдакни очганда албатта йўтал пайдо бўлади. Очилган кекирдак жароҳат қирраларига иккита узун ипак ип қўйилади. Кейинчалик шу ипларни четга тортганда кекирдак жароҳати кенгаяди ва трахеостомия найи киргизилади. Ёлнинг

диаметри кекирдак диаметрига мос келиши керак. Най қўйилиб нафас олиш тиклангандан кейин, кекирдак жароҳати қирраларига богланган ипак иплар бўйиндан айлантириб боғланади.

Трахеостомия найини олдиндан қўйилган тасмачалар билан тортиб, бўйиннинг орқа юзасида бойланади. Тери жароҳатининг юқори бурчаги 1-2 та чок билан тикилади.

Микротрахеостомия

Кўрсатмалар. Бу операция трахеобронхит ва бронхектазия касалликларида ҳамда кўп миқдорда йиринг ажратаётганда ўпкаларни операцияга тайёрлаш учун қилинади.

Оғриқсизлантириш. Эндотрахеал наркоз.

Беморнинг ҳолати. Орқага ётқизилиб, элкаси тагига ёстиқча қўйилади.

Операция техникаси. Узуксимон тоғай ва бўйинтуруқ қийиғи ўртасида тери 0,3 см узунликда кесилади. Дюфо игнаси ёрдамида кекирдакка перпендикуляр ҳолда бўйиннинг юмшоқ тўқималари ва кекирдакнинг олд девори тешилади. Игна кекирдак бўшлиғига тушганда бронхоскоп найи киритилади. Бу найни кейин шундай тортиш керакки, у тешикдан юқорида, лекин товуш ёриғидан пастда турсин. Бронхоскоп билан кузатган ҳолда игнанинг учи кекирдак бўшлиғи бўйлаб пастга ҳаракатлантирилиб, ичига полиэтилен най киргизилади. Кейин игна тортиб олиниб, бўйин терисига мустаҳкамланади.

Асоратлари. Агар игна ва катетернинг диаметри нотўғри танланган бўлса, бўйин соҳа териости ва кўкс оралиғи эмфиземаси ҳосил болиши мумкин.