Trudgelmir
Трудгелмир (қад.-сканд. Þрúðгелмир) — Скандинавия мифологиясида, олти бошли дев, Имирнинг ўғли.
Этимологияси
Þрúðгелмир икки сўздан иборат: þруð („куч“) ва гелмир („кучли бўрон“, „тортиш“ деган маънони англатувчи галмдан олинган)[1]. Бошқа версияга кўра, Þрúðгелмир „куч-бақироқ“ деб таржима қилинган (инглизча: стренгтҳ-еллер)[2].
Эддадаги Трудгелмир
Трудгелмир номи Эддада бир марта учрайди — Катта Эдда, Вафтруднир нутқлари, 29-банд — бу ерда у Бергелмирнинг отаси ва Аургелмирнинг (яъни Имирнинг) ўғли сифатида тилга олинади[3]. 33-банд Трудгелмирнинг отасидан келиб чиқишини очиб беради: „фóтр виð фоти гат инс фрóðа иотунс сехҳǫфðаðан сон“[3] (В. Г. Тихомиров таржимасида: „оёқма оёқ ётуна учун олти бошли ўғил туғди“[4]).
Кичик Эддада Трудгелмир ҳақида умуман хабар берилмаган[2] (китоб охиридаги „Исмлар рўйхати“ бундан мустасно, бу ерда Снорри Стурлусон, барча девларни санаб ўтиб, бошқалар қаторида Трудгелмирни ҳам эслайди[5]) ва у ерда Бергелмир Имир ўғлининг ўрнини эгаллайди[6]. Унда ёзилишича, Бергелмир, унинг болалари ва хотинидан[6] ташқари, барча девлар ўлдирилган Один, Вили ва Ве Имирнинг қонига ғарқ бўлган.
Талқин ва фикрлар
Трудгелмир ҳақидаги маълумотлар жуда кам бўлганлиги сабабли, замонавий адабиётда унинг туғилишига аниқлик киритишга уринишларни учратиш мумкин: эҳтимол, у Имирнинг тўпиғининг ишқаланишидан[7] ёки унинг ягона отасининг гермафродитизми натижасида туғилгандир[8]. Эдда матнини талқин қилишнинг яна бир натижаси бу унинг ўғли Бергелмирнинг келиб чиқишини тушунтириш бўлиб, у Имирнинг чап қўли теридан туғилган Трудгелмирнинг исмсиз синглиси билан муносабатларидан дунёга келган[7].
Эҳтимол, Трудгелмир, ҳатто, Катта Эдда қиссасига сунъий равишда киритилишидан ягона мақсад — девларнинг насабномаси учта авлодга эгалигидир: Имир-Трудгелмир-Бергелмир[2]. Бу позиция Трудгелмир фақат ётун-гигант сўзининг метафораси (ёки синоними) бўлиши мумкин, деган фикрга мос келади[9].
Машҳур австриялик оккултист Гвидо фон Листнинг фикрича, Трудгелмир учинчи ирқнинг асосчиси бўлиб, унда эркак ва аёл ибтидоси ўртасидаги фарқ пайдо бўлган ва биринчи марта жинсий йўлда кўпайиш бошланган[10]. Ушбу таснифда дастлабки икки ирқнинг аждоди Имир деб аталади, тўртинчиси (Атлантлар) — Бергелмир, бешинчиси эса одамларни ўз ичига олади[10].
Манбалар
- ↑ Викернес В. Скандинавская мифология и мировоззрениэ. 2-э изданиэ. — Тамбов, 2010. — С. 14, 17 — ИСБН 978-5-88934-440-7.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Жоҳн Линдоw Норсе Мйтҳологй: А Гуиде то тҳе Годс, Ҳероэс, Ритуалс, анд Белиэфс. — Охфорд Университй Пресс, 2001. — С. 292 — ИСБН 0-19-515382-0.
- ↑ 3,0 3,1 „Þрúðгелмир“ (эн). Университäт Франкфурт. Институт фüр Эмпирисче Спрачwиссенсчафт.
- ↑ „Речи Вафтруднира“. норсе.улвер.cом.
- ↑ „Списки имен“. норсе.улвер.cом.
- ↑ 6,0 6,1 „Видение Гюльви“. норсе.улвер.cом.
- ↑ 7,0 7,1 Кальдера, Рейвен. „Имир, Трудгельмир, Бергельмир“. Тҳесаурус Деорум. 22-октабр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 19-май 2022-йил.
- ↑ Мелетинский, Э. М. „Имир“. Онлайн энциклопедия Мифы народов мира. 2019-йил 7-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-май.
- ↑ „Скалдиc Поэтрй оф тҳе Сcандинавиан Миддле Агес“ (инглизча). Скалдиc Прожеcт.
- ↑ 10,0 10,1 Гуидо Лист Диэ Билдерсчрифт дер Арио-Германен (Арио-Германисче Ҳиэроглйпҳик). — Wиэн, 1910. — С. 29, 30.