Tuba Azmuda
Туба Азмуда (форсча: طوبی آزموده; 1878–1936) 1907-йилда Эронда қизлар учун биринчи мактабни ташкил этган эронлик маърифатпарвар эди[1]. У жамиятининг узлуксиз қаршилигига қарамай, мактабни сақлаб қолди ва кенгайтирди.
| Туба Азмуда | |
|---|---|
| طوبی آزموده | |
| Таваллуди |
1878 Теҳрон, Қожарлар Эрони (ҳозирги Эрон) |
| Вафоти |
1936 (ёши 57–58) Теҳрон, Паҳлави Эрони (ҳозирги Эрон) |
| Касби | ўқитувчи, мактаб асосчиси |
| Машҳур ишлари | Эстаблишед тҳе фирст Ираниан счоол фор гирлс ин Иран |
Ҳаёти
Туба Азмуда ўн тўрт ёшида армияда офицер бўлиб ишлаган одамга турмушга чиққан. Эри унинг ўқишини давом эттиришини қўллаб-қувватлаган ва у таълимини ҳам мустақил равишда, ҳам тил ўқитувчилари ёрдами билан давом эттирган[2].
Намус мактаби
1907 ёки 1911-йилда бир гуруҳ аёллар Теҳронда учрашиб, Эрон қизларининг таълимини яхшилаш масаласини муҳокама қилиш ва бу борада ишлаш учун тўпландилар[2][3]. Ўша вақтда қизлар одатда уйларидан ташқарида ўқитилмас эди. Чет элликлар томонидан қизлар учун бир нечта мактаблар 1874-йилдаёқ очилган бўлса-да, Эрон ҳукумати 1896-йилгача мусулмон қизларнинг мактабларга боришига рухсат бермаган[3][4]
Учрашувдан сўнг Туба Азмуда Эроннинг ўзида қизлар учун биринчи эронча мактабни очди. У мактаб Намус мактаби[4] (тахминан „шараф“ маъносидаги номус сўзидан олинган) деб аталди. У мактабни ўзининг Теҳрондаги уйида юритди ва у ерда йигирма қизни ўқитди[2]. Давлат мактаби бўлмагани сабабли, уни ҳимоя қилиш бевосита Туба Азмуданинг ўз зиммасида эди. У ва унинг шогирдлари жамият ва ҳукумат томонидан жиддий танқидларга учрадилар. Қизлар ўз уйларидан ташқарида ўқиётгани учун танқид қилиниб, фоҳишаликда айбланган[2][4]. Туба Азмуда доимий равишда ўз ҳаёти ва мактабга қарши таҳдидлар олиб турди ва ахлоқсизликда айбланиб камситилди[3].
Номус мактаби ҳажми ва ўқув дастури жиҳатидан кенгайди, ва Туба Азмуда охир-оқибат эрини ҳамда дўстларини дарс беришга жалб қилди. Мактаб аста-секин маълум обрўга эга бўлди ва илғор қарашдаги эронликлар ўз қизларини шу ерда ўқишга юбора бошладилар. Кейинчалик Туба Азмуда катта ёшда бўлган аёллар учун ҳам саводхонлик курсларини таклиф эта бошлади[2].
Мероси
Туба Азмуда Эроннинг бошқа аёл маърифатпарварларига илҳом берганликда эътироф этилади. Унинг бир қанча шогир қизлари кейинчалик ўзлари ҳам ўрта мактаб ўқитувчиси бўлиб ўқишган[2].
Кейинчалик Номус мактабининг номи „Шаҳназ ўрта мактаби“ этиб ўзгартирилди.
Манбалар
- ↑ „زنان تاثیرگذار ایران؛ طوبی آزموده“ (фа). ИранWире.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Раппапорт, Ҳелен (2001). "Азмудеҳ, Туба". Энcйcлопедиа оф Wомен Соcиал Реформерс. Санта Барбара, Cалифорниа: АБC-CЛИО, Инc.. ИСБН 1-57607-101-4.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Фатҳи, Асгҳар. Wомен анд тҳе Фамилй ин Иран. БРИЛЛ, 1985 — 98-бет. ИСБН 9789004074262.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Милани, Фарзанеҳ. Веилс анд Wордс: Тҳе Эмергинг Воиcес оф Ираниан Wомен Wритерс. Сйраcусе, Неw Ёрк: Сйраcусе Университй Пресс, 1992 — 56-бет. ИСБН 9781850435747.