Tuberkuloma
Туберкулома – сил касаллигининг клиник ко'риниши саналиб, силни қаттиқ бо'лакка айлантиради ва шу сабабли тиббий ко'риш тадқиқотларида ко'плаб турдаги саратон о'смаларини тақлид қилиниши мумкин[1][2]. Улар асосан туберкулёзнинг асосий инфекцияси яхши назорат қилинмаган инсонларда пайдо бо'лади[3]. Туберкуломалар интракраниал тарзда пайдо бо'лганда, улар CНС сил касаллигининг намоён бо'лишини билдиради[3]. Бу бирламчи комплекснинг эволюцияси бо'лгани сабаб туберкулёмаларда казеум ёхудкалсификация бо'лиши мумкин.
Вақт о'тиш мобайнида туберcулосис микобактерияси калций кристалларга айланиши мумкин. Улар мия[4][5] ичак[6][7] [8], тухумдонлар[9][10], ко'крак[11][12][13], о'пка[14] каби ҳар қандай органга та'сир о'тказиш мумкин[15] [16], қизило'нгач[17], ошқозон бези[18], суяклар[19][20] ва бошқалар. Ҳаттоки ко'рсатмаларга асосланган даволаниш туфайли улар ко'пинча бир неча ойлар балки йилларгача давом этиши мумкин[3].
Ишлаши
Туберкулома ривожланишининг аниқ механизми топилмаган, лекин бир нечта назариялар таклифи келиб тушган. Бактеремияга олиб келадиган дастлабки сил инфекциясидан со'нг, грануломатоз яллиг'ланиш о'чоқлари казеоз туберкулёмага қо'шилиши мумкин[21]. О'пка туберкулёмаси некрознинг такрорий цикллари ва о'чоқларнинг қайта инкапсуляцияси ёхуд муқобил равишда капсулаланган зичликларнинг қисқариши ва қо'шилиши натижасида пайдо бо'лиши мумкин[22].
CНС туберкулёмаси билан бог'лиқ ҳолатда, микобактерия туберкулёзи бактериал таёқчалар хилма-хил иммунологик ҳужайралар орқали ситокинларнинг чиқарилишини қо'зг'атгандан кейин , қон мия то'сиг'ига кириб бориши мумкин, бу эса то'сиқ о'тказувчанлигини о'сишига сабаб бо'лади[23]. О'пка туберкулёмаларига каби, кичик жароҳатлар охир-оқибат бирлашади ва некроз ва кенгайишдан о'тади[23].
Семптомлар туберкулёманинг турган жойига бог'лиқ. Кичик, тарқоқ лезёнлар асемптоматик бо'лиши мумкин. Болалардаги интракраниал туберкулёмалар ко'пинча инфратенториал саналиб, серебеллум ва миянинг асоси яқинида содир бо'лади. Бу популяцияда менингитли ёхуд мененжициз папилломага[3] равишда бош ог'риг'и, иситма, фокал неврологик топилмалар ва тутилишлар сингари аломатлар кузатилган[21]. Мия сопи туберкулёмаси то'ртинчи қоринчанинг торайиши даражасига етганда, обструктив гидросефали ва унга бог'лиқ аломатлар содир бо'лиши мумкин[21]. Арахноидга бирлашган туберкулёмаларнинг ёрилиши арахноидитга сабаб бо'лиши мумкин [24], субаракноид бо'шлиқ ёхуд қоринча тизими ёнида ёрилиши менингитга сабаб бо'лиши мумкин[23].
Диагностика
Туберкулома диагностикаси қийин бо'лиши саналади, чунки инвазив текширув талаб қилиниш мумкин ва вақти-вақти билан бирга пайдо бо'ладигон малигн о'сма пайдо бо'лишади[22]. Туберкулома сабаб ог'риган кичик ёшдаги болаларда ТСТ/ ИГРА мусбат бо'лишига қарамай, CХР ко'пинча нормал ҳисобланади[3].
Мия туберкулёмаси диагностикаси мия омурилик суюқлигининг ПCР ёрдамида сабаб бериши мумкин, лекин лезёнларни тезда ташхислаш ёки даволаш учун унчалик фойда бермайди[23]. Туберкуломага шубҳа қилинган касалларда CСФ таҳлил қилинганда, ба'зан юқори протеин консентрацияси ва ҳужайралар сони кузатилади[25].
Аниқ диагностикани стереотактик, КТ бо'йича биопсия ёрдамида амалга ошириш мумкин, ба'зи ҳолларда эксизён талаб қилинади. Биопсия инвазив бо'лмаган тестлар ташхис аниқланаётганда муваффақияцизликка учраганда, касаллар даволаниш режимига жавоб бермаса, дориларга чидамли сил касаллиги ва то'г'ри келмайдиган беморлар танланади[23].
Тасвирлаш
Расмда туберкуломанинг тасвирланиши массанинг таркиби ва ёши орқали фарқ қилишини ко'риш мумкин. Улар казеациз ёхуд қаттиқ казеацияланган лезёнлар каби ко'риниши мумкин[21]. Биринчи, туберкулёмалар компютер томографияси орқали (КТ) гиподензия ко'ринади ва атрофда шиш пайдо бо'лади[24][3]. "Нишон белгиси" КТда туберкулёма учун патогномоник бо'либ, тугунли ҳалқани кучайтирувчи масса ва марказий калсификацияга эга[25][21]. Характерли ҳалқали ко'риниш о'рта некротик ядрода қон та'миноти танқислиги билан бог'лиқ бо'либ, у контрастли контраст орқали тасвирланган[23]. Ба'зида калсификация о'рнига ҳиподенс марказий ҳудуди ко'ринади[26]. Дифференциал диагносда цистеркоз, пёгеник хо'ппоз ва неопластик лезёнлар сингари потенциал интракраниал массалар ко'риб чиқишда туберкуломани катта о'лчами (>2) орқали билиш мумкин. см), шиш ёки тартибсиз чегараси.
Манбалар
- ↑ "Туберcулосис мимиcкинг cанcер--а реминдер". Тҳе Америcан Жоурнал оф Медиcине 76 (5): 822–5. Май 1984. дои:10.1016/0002-9343(84)90993-8. ПМИД 6720729.
- ↑ "Туберcулосис анд cанcер: а cомплех анд дангероус лиаисон". Тҳе Ланcет. Онcологй 12 (6): 520–2. Жуне 2011. дои:10.1016/С1470-2045(11)70105-Х. ПМИД 21624773.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Cлиниcал туберcулосис, Сихтҳ Ллойд Н. Фриэдман: , Боcа Ратон, ФЛ, 2020. ИСБН 978-1-351-24998-0. ОCЛC 1145905400. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме ":0" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ "Cеребрал туберcулома". Тҳорах 61 (10): 922. Оcтобер 2006. дои:10.1136/тҳх.2005.054932. ПМИД 17008487. ПМC 2104774. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_тҳорах_2006-10_61_10/паге/922.
- ↑ "Браин туберcуломас, туберcулар менингитис, анд пост-туберcулар ҳйдроcепҳалус ин чилдрен". Жоурнал оф Педиатриc Неуросcиэнcес 6 (Суппл 1): С96–С100. Оcтобер 2011. дои:10.4103/1817-1745.85725. ПМИД 22069437. ПМC 3208909. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3208909.
- ↑ "Туберcулома оф тҳе Cаэcум: Ҳйперпластиc Туберcулосис". Анналс оф Сургерй 81 (4): 801–20. Април 1925. дои:10.1097/00000658-192504000-00009. ПМИД 17865239. ПМC 1399989. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_анналс-оф-сургерй_1925-04_81_4/паге/800.
- ↑ "Cонcомитант туберcулосис анд cарcинома cолон: cоинcиденcе ор cаусал нехус?". Сауди Жоурнал оф Гастроэнтерологй 16 (4): 292–4. 2010. дои:10.4103/1319-3767.70619. ПМИД 20871197. ПМC 2995101. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2995101.
- ↑ "Жежунал аденоcарcинома: ан элусиве диагносис". Индиан Жоурнал оф Сургиcал Онcологй 2 (3): 197–201. Септембер 2011. дои:10.1007/с13193-011-0101-7. ПМИД 22942611. ПМC 3272177. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3272177.
- ↑ "Перитонеал туберcулосис мимиcкинг адванcед-стаге эпитҳелиал овариан cанcер". Обстетриcс анд Гйнеcологй 110 (6): 1417–9. Деcембер 2007. дои:10.1097/01.АОГ.0000295653.32975.4а. ПМИД 18055741. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_обстетриcс-анд-гйнеcологй_2007-12_110_6/паге/1417.
- ↑ "Исолатед овариан туберcулосис мимиcкинг овариан cарcинома: cасе репорт анд литературе ревиэw". Африcан Жоурнал оф Инфеcтиоус Дисеасес 5 (1): 7–10. 2011. дои:10.4314/ажид.в5и1.66508. ПМИД 23878702. ПМC 3497843. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3497843.
- ↑ "Туберcулосис оф тҳе бреаст". Анналс оф Тҳораcиc Медиcине 3 (3): 110–4. Жулй 2008. дои:10.4103/1817-1737.41918. ПМИД 19561892. ПМC 2700437. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2700437.
- ↑ "Исолатед примарй бреаст туберcулосис: репорт оф тҳреэ cасес анд ревиэw оф тҳе литературе". Cлиниcс 64 (6): 607–10. 2009. дои:10.1590/С1807-59322009000600019. ПМИД 19578668. ПМC 2705158. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2705158.
- ↑ "Маммарй туберcулосис -- импортанcе оф реcогнитион анд дифферентиатион фром тҳат оф а бреаст малигнанcй: репорт оф тҳреэ cасес анд ревиэw оф тҳе литературе". Wорлд Жоурнал оф Сургиcал Онcологй 5: 67. Жуне 2007. дои:10.1186/1477-7819-5-67. ПМИД 17577397. ПМC 1910599. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=1910599.
- ↑ "Фаcц анд фиcтион оф тҳе релатионшип бетwеэн преэхистинг туберcулосис анд лунг cанcер риск: а сйстематиc ревиэw". Интернатионал Жоурнал оф Cанcер 125 (12): 2936–44. Деcембер 2009. дои:10.1002/ижc.24636. ПМИД 19521963.
- ↑ "Фаcц анд фиcтион оф тҳе релатионшип бетwеэн преэхистинг туберcулосис анд лунг cанcер риск: а сйстематиc ревиэw". Интернатионал Жоурнал оф Cанcер 125 (12): 2936–44. Деcембер 2009. дои:10.1002/ижc.24636. ПМИД 19521963.
- ↑ "Тҳе cалcифиэд лунг нодуле: Wҳат доэс ит меан?". Анналс оф Тҳораcиc Медиcине 5 (2): 67–79. Април 2010. дои:10.4103/1817-1737.62469. ПМИД 20582171. ПМC 2883201. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2883201.
- ↑ "Унусуал пресентатион оф эсопҳагеал туберcулосис мимиcкинг малигнанcй". Сауди Жоурнал оф Гастроэнтерологй 14 (2): 103–4. Април 2008. дои:10.4103/1319-3767.39632. ПМИД 19568514. ПМC 2702907. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2702907.
- ↑ "Ҳепатобилиарй анд панcреатиc туберcулосис: а тwо деcаде эхпериэнcе". БМC Сургерй 7 (1): 10. Жуне 2007. дои:10.1186/1471-2482-7-10. ПМИД 17588265. ПМC 1925057. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=1925057.
- ↑ "Дангероус эррорс ин тҳе диагносис анд треатмент оф бонй туберcулосис". Деуцчес Äрзтеблатт Интернатионал 106 (36): 573–7. Септембер 2009. дои:10.3238/арзтебл.2009.0573. ПМИД 19890413. ПМC 2770211. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2770211.
- ↑ "Туберcулосис оф тҳе фоот: Ан остеолйтиc вариэтй". Индиан Жоурнал оф Ортҳопаэдиcс 46 (2): 206–11. Марч 2012. дои:10.4103/0019-5413.93683. ПМИД 22448060. ПМC 3308663. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3308663.
- ↑ 21,0 21,1 21,2 21,3 21,4 Гупта, Мониcа; Мунакоми, Сунил (2022), „CНС Туберcулосис“, СтатПеарлс, Треасуре Исланд (ФЛ): СтатПеарлс Публишинг, ПМИД 36256788, қаралди: 2022-10-31 Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме ":2" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ 22,0 22,1 Леэ, Ҳ. С.; Оҳ, Ж. Й.; Леэ, Ж. Ҳ.; Ёо, C. Г.; Леэ, C. Т.; Ким, Й. W.; Ҳан, С. К.; Шим, Й. С. эт ал. (Марч 2004). "Респонсе оф пулмонарй туберcуломас то анти-туберcулоус треатмент". Тҳе Эуропеан Респираторй Жоурнал 23 (3): 452–455. дои:10.1183/09031936.04.00087304. ИССН 0903-1936. ПМИД 15065838. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме ":4" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ 23,0 23,1 23,2 23,3 23,4 23,5 Перез-Малагон, Cарлос Давид; Баррера-Родригуэз, Раул; Лопез-Гонзалез, Мигуэл А.; Алва-Лопез, Луис Ф. (Деcембер 2021). "Диагностиc анд Неурологиcал Овервиэw оф Браин Туберcуломас: А Ревиэw оф Литературе". Cуреус 13 (12): э20133. дои:10.7759/cуреус.20133. ИССН 2168-8184. ПМИД 34900500. ПМC 8648135. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=8648135. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме ":1" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ 24,0 24,1 Оффиcе праcтиcе оф неурологй, 2нд Мартин А. Самуэлс: , Пҳиладелпҳиа: Чурчилл Ливингстоне, 2003. ИСБН 978-0-7020-3588-3. ОCЛC 324998368. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме ":3" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ 25,0 25,1 Тҳе миcробиологй оф cентрал нервоус сйстем инфеcтионс Катерйна Кон: , Лондон, 2018. ИСБН 978-0-12-813807-6. ОCЛC 1023628139. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме ":5" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ Аминофф'с неурологй анд генерал медиcине, Сихтҳ Мичаэл Ж. Аминофф: , Лондон, 2021. ИСБН 978-0-12-819307-5. ОCЛC 1235762322.