Tujjor as-Sulton
Тужжор ас-Султон (арабча: تجّار السلطان, сўзма-сўз „Султоннинг савдогарлари“) — Марокаш султони хизматидаги, қиролликнинг узоқ масофали савдосининг катта қисмига масъул бўлган расмий яҳудий савдогарларининг элита гуруҳи эди[1][2][3]. Тужжāр ас-Султāн институти Саъдийлар даврида (1510–1659) ташкил этилган[1]. Жосепҳ Толедано, Меʾир Мақнīн[4] ва Самуэл Паллаче каби кишилар ҳам дипломатик вазифаларда Махзенга хизмат қилишган[1].
Тарих
Голландия билан 1680-йилги шартнома Тужжāр ас-Султāн ва Махзен фойдасига гуллаб-яшнаган савдо йўлларини очиб берган бўлиб, у Султон Исмоил (1672–1727) даврида, Алавийлар сулоласи ҳукмронлиги остида, Жосепҳ Толедано воситачилигида тузилган[1][5].
ХИХ асрнинг биринчи ярмида Эссаоуирада 20–30 нафар қироллик савдогари бўлиб, деярли барчаси яҳудий эди[3]. Махзен уларга солиқ имтиёзлари берган, уй-жой билан таъминлаган ва уларнинг тижорий манфаатлари ҳамда мулк ҳуқуқларини ҳимоя қилган[3]. Бу савдогарлар Европадаги яҳудий савдо тармоқлари, жумладан Лондон, Амстердам, Ливорно, Марсел ва бошқа Европа портларидаги, шунингдек жанубий Марокашдаги яҳудий савдо тармоқлари: Марокаш, Тафилалт, Илигҳ, Ифран Атлас-Сағир ва Оуэд Ноун билан алоқалари боис ниҳоятда муҳим эди[3]. Улар, шунингдек, Марокаш ичкарисидаги мусулмонлар билан ҳам ишлашган: улар билан бизнес ҳамкорликларини йўлга қўйишган, уларга қарз беришган, ишга ёллашган ва саҳронинг жанубидаги олис ҳудудлар орқали савдогарлар ва товарларнинг хавфсиз ўтишини таъминлаш учун қабила бошлиқларига ишонч билдирганлар[3].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Готтреич, Эмилй. Жеwиш Мороccо. И.Б. Таурис, 2020. ИСБН 978-1-78076-849-6.
- ↑ Абитбол, Мичел. Лес cоммерçанц ду Рои : Тужжāр ал-султан : уне éлите écономиқуэ жудéо-мароcаине ау ХИХе сиècле : леттрес ду Макҳзен, традуитес эт аннотéэс, 1998. ИСБН 2-7068-1341-5. ОCЛC 41510762.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 „Эссаоуира (Могадор)“. Энcйcлопедиа оф Жеwс ин тҳе Исламиc Wорлд. Қаралди: 2022-йил 26-сентябр.
- ↑ „Маcнин (Мақнīн), Меʾир“. Энcйcлопедиа оф Жеwс ин тҳе Исламиc Wорлд. Қаралди: 2022-йил 26-сентябр.
- ↑ Ябилади.cом „Мороccан дипломац #6 : Тҳе Толедано бротҳерс, Султан Исмаил’с мост поwерфул Жеwиш эмиссариэс“ (эн). эн.ябилади.cом. Қаралди: 2022-йил 26-сентябр.