Tuleugali Abdibekov
Тулеугали Насирханович Абдибеков (1916-йил 23-сентябр — 1944-йил 23-феврал) — совет ҳарбийси, 8-Гвардия милтиқ дивизияси снайпери, катта сержант 397 душманни йўқ қилган Иккинчи Жаҳон уруши мергани.
| Тулеугали Насирханович Абдибеков | |
|---|---|
| Таваллуди |
1916-йил сентябр Жарма раёни, Семипалатин округи, ҚазАССР, РСФСР |
| Вафоти |
1944-йил 23-феврал Новосоколнический раёни, Псков области, РСФСР, СССР |
| Фуқаролиги |
 СССР |
| Қўшин турлари | пиёда |
| Унвони | катта сержант |
| Ҳарбий қисм | 8-ўқчилар дивизияси |
| Жанг/уруш |
Улуғ Ватан уруши • Сталинград жанги |
| Мукофотлари |
     |
 Ташқи тасвир
| |
|---|---|
|
Тулеугали Абдибеков снайпер сафдошлари билан бирга |
Ҳаёти
1916-йилда Қозоғистоннинг ҳозирги Жарма вилоятида Абдибек Носирхон оиласида туғилган. Миллати — қозоқ.
У овчилик билан шуғулланган, унинг ов кубоклари тажрибали овчилар ва оқсоқолларни ҳайратда қолдирган.
1932-йилда қариндошларининг таклифига биноан Тулеугали Жанубий Қозоғистонга, Пахта-Орол совхозига кўчиб ўтди ва у ерда пахтакор бўлиб ишлади. Бу ердан у Қизил Армия сафига чақирилди, Хабаровск ўлкасида хизмат қилди. Хизмат муддати тугагач, Тулеугали туғилиб ўсган совхозига қайтиб, пахтачилик бригадасини бошқаради. Хотини — Абдибекова Найсимқул.
1942-йил май ойида Чимкент вилоятидан бир гуруҳ чақирилувчилар билан Тулеугали Калинин фронтига келди. Снайперга айланди. 8-Гвардия милтиқ дивизиясининг 1942-йилдаги ҳарбий ҳаракатлари тўғрисидаги қисқача ҳисоботда 1942-йил декабр ойида дивизия снайперларининг иккинчи митингида катта сержант Абдибеков томонидан аллақачон 219 фашист йўқ қилинганлиги қайд этилган. Ҳаммаси бўлиб, ўлимидан олдин у 397 фацистни йўқ қилди.
Сўнгги жанги
1944-йил 22-февралда Абдибековнинг немис снайпери билан сўнгги дуэли бўлиб ўтди. Абдибеков шамоллаб қолгани учун ёмон аҳволда эди, бир пайт немис снайпери ундан олдинга ўтиб, биринчи бўлиб ўқ узди. Абдибеков бўйнидан оғир яраланган, аммо жавоб ўқида у немис снайперини жойида ўлдирган. Бу унинг йўқ қилган охирги душмани эди.
23-феврал куни Абдибеков 6-тиббий баталонда олган жароҳатидан вафот этди ва роппа-роса бир ой олдин вафот этган дўсти Григорий Постолниковнинг ёнига дафн қилинди, қабри Калинин вилояти (ҳозирги Псков вилояти) Новосоколнический туманининг Насва станциясининг шимоли-шарқида жойлашган. Урушдан кейин у Псков вилоятининг Монаково қишлоғидаги биродарлик ҳарбий қабристонига дафн қилинди.
Хотира
Марҳум қаҳрамон қабрида 2916-сонли мерган милтиғи Тулеугалининг энг яхши шогирдларидан бири — ёш мерган, гвардия оддий аскар Аширали Усмоналиевга топширилди ва у дўстининг жанговар ҳисобини давом эттиришга қасамёд қилди.
Ҳозирда 2916-сонли снайпер милтиғи Қозоғистон Республикаси Марказий давлат музейида[1] сақланмоқда.
Мукофотлар
- „Халиқ Қаһармани“ фахрий унвони (2022-йил 6-май, вафотидан кейин)[2];
- „Отан“ ордени (2022-йил 6-май, вафотидан кейин);
- Ленин ордени;
- Қизил Байроқ ордени;
- 1-даражали Ватан уруши ордени;
- Қизил Юлдуз ордени.
Манбалар
- ↑ „Смерт-невидимка“. 27-июл 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30-июл 2022-йил.
- ↑ „Указ Президента Республики Казахстан от 6 мая 2022 года «О награждении государственными наградами Республики Казахстан»“. акорда.кз (6-май 2022-йил).