Ziyosfera

Turkiyada siyosat

Туркияда сиёсат кучлар бўлиниши тамойилига асосланган тузилишга эга. У қонун чиқарувчи, ижро этувчи ва судҳокимиятларидан иборат ҳокимиятларнинг уч томонлама бўлиниши тамойилига асосланади. Бу ерда учта куч; У қонун чиқарувчи (ГНАТ), ижро этувчи (президент) ва суд ҳокимиятидан (судлар) иборат. Қонунчилик; Туркияда бир палатали қонун чиқарувчи орган мавжуд. Туркия Буюк Миллат Мажлиси бир хил иштирокчи парламент ва конституциявий давлат органи бўлиб, қонунларни қабул қилиш, ўзгартириш ва бекор қилиш ваколатига эга бўлиб, асосий вазифаси ижроия ҳокимиятини назорат қилишдир. Ижрочи; Республика тузуми томонидан бошқариладиган Туркияда Президент давлат раҳбари ҳисобланади. Бу мақомда Туркия Республикаси ва Турк Миллатининг бирлигини ифодалайди; У Конституциянинг амалга оширилишини, давлат органларининг мунтазам ва уйғун ишлашини таъминлайди. Туркияда юрисдикция мустақил ва холис судлар ва юқори суд органлари томонидан амалга оширилади.

Қонунчилик

Қонунчилик қонунлар қабул қилиш, қонунларни ўзгартириш ва амалдаги қонунларни бекор қилиш ваколати бўлиб, унинг асосий вазифаси ижро этилишини назорат қилишдир. Туркия Республикаси конституциясига кўра, Туркияда қонун чиқарувчи ҳокимият Туркия Буюк Миллат Мажлисига тегишли. Шунинг учун мамлакат қонунларини парламент белгилайди. Конституциянинг 108 -моддасига кўра, қонун чиқарувчи ҳокимиятга эга бўлган Турк миллати номидан Туркия Буюк Миллат Мажлисига умумий сайловлар ҳар беш йилда бир марта эркин, тенг, ягона, умумий сайлов ҳуқуқи асосида, умумий сайлов ҳуқуқи асосида ўтказилади. суд органлари фаолиятини бошқариш ва назорат қилиш. Депутатликка сайланиш учун камида бошланғич мактаб битирувчиси бўлиш, шунингдек, Конституцияда кўзда тутилган бошқа талабларга эга бўлиши керак. ТГМК аъзолари қонунчилик дахлсизлигига эга. Туркияда парламент депутати бўлиш учун бошланғич мактаб битирувчиси бўлишнинг ўзи кифоя. Депутатлар ҳар бир вилоят аҳолисининг зичлигига қараб тақсимланади. Партиялар сайлов жараёнида ҳар бир вилоятдан сайланадиган депутатлар сонига кўра номзодлар рўйхатини аниқлайди ва сайловчилар олдига қўяди. Туркияда парламент сайловларида сиёсий партиялар учун 7 фоизлик чегара қўлланади. Остонада турган сиёсий партиядан депутатликка номзод ўз ҳудудида етарли овоз олган тақдирда ҳам депутат бўла олмайди. Туркияда фақат битта парламент бор ва Туркия Буюк Миллат Мажлиси аъзолари депутат деб аталади. Кўпгина замонавий мамлакатларда, икки палатали бўлганлиги сабабли, депутат одатда қуйи палатадаги аъзоларга берилади, юқори палата эса бошқа номга эга, масалан, сенат . Депутатлар кўпинча маълум сиёсий партияларга алоқадор. Ваҳоланки, номзодлар ўзлари хоҳлаган ҳудуддан мустақил равишда сайловда қатнашиши мумкин.

Сиёсий партиялар

Сиёсий партиялар тўғрисидаги қонунга мувофиқ ташкил этилган партиялар, агар улар умумий сайловларда турк халқитомонидан жорий 7% (етти фоиз) чегарадан ўтишса, мамлакатни бошқариш ёки Буюк Миллат Мажлисида иштирок этиш учун қонунчилик вазифаларини бажарадилар.

Депутатликка сайланиш

Конституциянинг 76-моддасига кўра, ўн саккиз ёшга тўлган ҳар бир турк депутати сайланиши мумкин.[1] Бундан ташқари, камида бошланғич мактабни битирмаганлар, чегараланганлар, ҳарбий хизматни ўтаганлар, давлат хизматидан ман этилганлар, жами бир йил ва ундан ортиқ муддатга озодликдан маҳрум қилиш ва оғир озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилинганлар бундан мустасно. эҳтиёцизлик жиноятлари; Ўзлаштириш, ўзлаштириш, коррупция, порахўрлик, ўғирлик, фирибгарлик, қалбакилаштириш, эътиқодни суиистеъмол қилиш, фирибгарлик йўли билан банкротлик, контрабанда, расмий тендер ва харидларда сохталаштириш, давлат сирларини ошкор қилиш, террорчилик ҳаракатларида иштирок этиш ҳамда бундай ҳаракатларга ундаш ва рағбатлантириш каби шармандали жиноятлар. Судланганлар, ҳатто афв этилган тақдирда ҳам парламент депутатлигига сайлана олмайди. Судялар ва прокурорлар, олий адлия органлари аъзолари, олий таълим муассасалари профессор-ўқитувчилари, Олий таълим кенгаши аъзолари, давлат муассасалари ва ташкилотларининг давлат хизматчилари, шунингдек хизмат кўрсатиш ҳажми бўйича ишчи бўлмаган бошқа давлат мансабдор шахслари ҳамда Қуролли Кучлар, агар улар ўз вазифаларини бажаришдан воз кечмасалар, депутатликка номзод бўла олмайдилар ва депутатликка сайлана олмайдилар.[2] 1923 йилда Туркияда Республика эълон қилиниши билан давлат раҳбари Президент унвонини олди. Cумҳур сўзи арабча халқ, жамоа маъносини билдиради. Дастлаб Реис-и Cумҳур сифатида ишлатилган унвон вақт ўтиши билан Президент сифатида шаклланди. Президент давлат раҳбаридир. Бу мақомда Туркия Республикаси ва Турк Миллатининг бирлигини ифодалайди. У Конституциянинг амалга оширилишини, давлат органларининг мунтазам ва уйғун ишлашини таъминлайди.[3] Президент касалланиши ёки чет элга кетиши сабабли ўз лавозимини вақтинча тарк этган ҳолларда, у ўз вазифасига қайтгунга қадар; Президентлик лавозими вафот этганлиги, бекор қилинганлиги ёки бошқа сабабларга кўра бўшаб қолган тақдирда, вице-президент Президентлик вазифасини бажаради ва янгиси сайлангунга қадар Президент ваколатларини амалга оширади .Президент қирқ ёшдан ошган ва олий маълумотга эга бўлган Туркия Буюк Миллат Мажлисининг аъзолари ёки бу сифатларга эга бўлган ва парламент депутатлигига сайланиш имкониятига эга бўлган Туркия фуқаролари орасидан халқ томонидан сайланади. 2007-йилда ўтказилган референдум билан Президентнинг ваколат муддати етти йилдан беш (5) йилга қисқартирилди. Илгари фақат бир муддатга сайланган Президент иккинчи муддатга сайланиши мумкинлиги қабул қилинди. Яна бу референдум билан Туркия Буюк Миллат Мажлиси аъзолари томонидан илгари сайланган Президентнинг халқ томонидан сайлангани қабул қилинди.

Президентлик бошқарув тизими

Туркияда 2017 йилги конституцияга ўзгартириш киритиш бўйича референдумдан сўнг Туркияда татбиқ қилина бошлаган тизим 51,41 фоизни ташкил этди [4] . У Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўғоннинг 2017-йил 2-май куни АК партиягааъзо бўлиши билан бошланди. Тизим Туркия Олий Миллат Мажлисида 339 депутат билан қабул қилинди.[5] Бу қисман хорижда президентлик тизими сифатида танилган. Туркия Республикасининг биринчи президенти Мустафо Камол Отатурк бир вақтнинг ўзида ҳам Республика Халқ партиясининг умумий раиси, ҳам Туркия Республикаси президенти лавозимларида ишлаган. Бундан ташқари, İсмет İнöнüCҲП аъзоси, Желал Баяр эса президент сифатида Демократик партия аъзоси эди. Президент 1961 йилги Конституциядаҳокимиятлар бўлиниши доирасида партиясиз бўлди.[6] 2017-йил 16-апрелдаги конституцияга киритилган ўзгартириш билан президентнинг ўз партияси билан муносабатларини давом эттиришга рухсат берилди. Бунинг ортидан Президент Ражаб Тоййиб Эрдўған 2017-йил 21-май куни АК Партияга аъзо бўлди.

Бош вазир (1920-2018)

Туркияда Бош вазир 1920 йилдан 2018 йилгача ҳукумат раҳбари ва Вазирлар Кенгаши раиси лавозимларида ишлаган идора эди. Бош вазир Туркияда ўтказилган умумий сайлов натижаларига кўра Туркия Буюк Миллат Мажлиси аъзолари орасидан Президент томонидан тайинланди. Бош вазирлик, 2017-йилги Туркия конституциясига ўзгартириш референдумидан кейин ўтказилган 2018-йилги Туркия умумий сайловлари билан бекор қилинди. Туркияда Вазирлар Кенгаши Президент томонидан бошқариладиган кенгаш бўлиб, барча вазирлар йиғилиб қарор қабул қилади.

Қуйидагилар Вазирлар Кенгаши аъзолари ҳисобланади:

  • Президент
  • Вице президент
  • Адлия вазири
  • Оила ва ижтимоий хизматлар вазири
  • Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазири
  • Атроф-муҳит, урбанизация ва иқлим ўзгариши вазири
  • Ташқи ишлар вазири
  • Энергетика ва табиий ресурслар вазири
  • Ёшлар ва спорт вазири
  • Ғазначилик ва молия вазири
  • Ички ишлар вазири
  • Маданият ва туризм вазири
  • таълим вазири
  • Миллий мудофаа вазири
  • Соғлиқни сақлаш вазири
  • Қишлоқ ва ўрмон хўжалиги вазири
  • Савдо вазири
  • Транспорт ва инфратузилма вазири
  1. ↑ „Арşивленмиş копя“. 4 март 2016да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17 теммуз 2018.
  2. ↑ „Арşивленмиş копя“. 21 теммуз 2018да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17 теммуз 2018.
  3. ↑ „Арşивленмиş копя“. 24 ҳазиран 2016да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22 нисан 2020.
  4. ↑ „Арşивленмиş копя“. 9 майıс 2017да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 5 майıс 2017.
  5. ↑ „Арşивленмиş копя“. 24 касıм 2020да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 5 майıс 2017.
  6. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 18-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 18-декабр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Turkiyada_siyosat" dan olindi