Туркман гилам музейи ёки Миллий гилам музейи – Туркманистоннинг Ашхобод шаҳридаги Гўрўғли кўчаси, 5-уйда жойлашган миллий музей.

Музей 1994-йил 24-октабрда очилган.[1] Унда туркман гиламларининг энг катта коллексияси мавжуд[2] ҳамда ўрта асрлардан 20-асргача бўлган туркман гиламларининг бой коллексияси[3] жумладан, 18—19-асрларга оид 1000 дан ортиқ гиламлар,[4][5]антиқа гиламларнинг кенг коллексиясидан ташқари, кўплаб гилам буюмлари, чуваллар, хуржунлар, торбалар ва бошқалар[6] ўрин эгаллаган.

Музейнинг биринчи қаватида Текке ва Сариқ гиламлари жойлашган. Музей ўзининг улкан Текке гиламлари билан машҳур. Битта Текке гиламининг ўлчами 193 м² ва оғирлиги бир тонна бўлиб, 1941 йилда Москвадаги Болшой театри учун парда ясаш учун 40 га яқин киши томонидан тайёрланган .[6][7] Яна бири 2001-йилда ишлаб чиқарилган, ундан ҳам каттароқ, 301 м² ва 14 га 21,2 метрни ташкил этади ва Туркманистоннинг Совет Иттифоқидан мустақиллигининг 10 йиллиги муносабати билан тўқилган.[8] Гиннеснинг рекордлар китоби томонидан дунёдаги энг катта қўлда тўқилган гилам сифатида эътироф этилган. [7] 1968-йилда тайёрланган битта гилам Туркманистондаги барча қабилаларнинг вакили бўлиб, бирдамликни намоён этиш учун турли услубларни бирлаштирган. Музейда Президент Ниёзовга бағишланган гиламлар ҳам бор .[7] Кўргазмага қўйилган баъзи гиламлар икки томонлама бўлиб, кўпинча ҳар икки томонида турли дизайнлари мавжуд.[9]

Институционал ҳокимият

Гилам музейи Туркманистон ҳукумати томонидан туркман гиламлари бўйича расмий ваколатхона сифатида ҳам тан олинган.[10] Гарчи кўплаб гиламлар музей дўконидан ёки фабрикадан сотиб олинса-да, [6] гиламнинг ҳар квадрат метри учун М15 000 тўланади, гилам сифатига қараб, кўпчилик шаҳар чеккасидаги кенг Толучка бозоридан сотиб олинади. Агар Туркманистонда кимдир гилам сотиб олса ва уни экспорт қилмоқчи бўлса, Гилам музейи мутахассислари уни текшириб, Туркманистондан олиб чиқишга рухсат бериш учун гиламнинг тарихий аҳамиятга эга эмаслигини тасдиқловчи тилхат бериши керак. [10] Одатда 30 ёшдан ошган гиламларни экспорт қилишда чекловлар мавжуд ва агар гиламнинг тарихий қиймати борлиги аниқланса, экспорт учун квитансия берилмайди. [10] Гиламларни экспорт қилиш бўйича бу сиёсат чеклови нафақат сайёҳлар учун мажбурият, балки Туркманистон фуқаролари ҳам гиламларини текширишдан ўтказишлари шарт. Бу Туркманистондаги ўз бизнесини халқаро миқёсда ривожлантиришга қийналаётган тадбиркорларга катта таъсир кўрсатди. [11][10]Гиламларни экспорт қилиш бўйича бу сиёсат чеклови нафақат сайёҳлар учун мажбурият, балки Туркманистон фуқаролари ҳам гиламларини текширишдан ўтказишлари шарт. Бу Туркманистондаги ўз бизнесини халқаро миқёсда ривожлантиришга қийналаётган тадбиркорларга катта таъсир кўрсатди.[12]

Маълумотномалар

  1. ↑ „Cарпет Мусеум“. Аян Травел Cомпанй. 2011-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 10-май.
  2. ↑ „Мусеумс анд Тоурист Аттраcтионс ин Туркменистан“. Эмбассй оф Туркменистан, Wашингтон, Д.C., Унитед Статес. 2006-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 13-май.
  3. ↑ Wорлд анд Иц Пеоплес: Тҳе Миддле Эаст, Wестерн Асиа, анд Нортҳерн Африcа. Маршалл Cавендиш, 2006 — 689-бет. ИСБН 0-7614-7571-0. 
  4. ↑ Ҳиро, Дилип. Инсиде Cентрал Асиа: А Политиcал анд Cултурал Ҳисторй оф Узбекистан, Туркменистан, Казакҳстан, Кйргйзстан, Тажикистан, Туркей, анд Иран. Оверлоок Дуcкwортҳ, 2009 — 196-бет. 
  5. ↑ Пеоплес оф Wестерн Асиа. Маршалл Cавендиш, 2006 — 522-бет. ИСБН 0-7614-7677-6. 
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 „Ашгҳабат - Cарпет Мусеум, Туркменистан“. Одйссеи Травел Cоммунитй, Натионал Геограпҳиc Полска. 2011-йил 30-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 13-май.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 Бруммел, Паул. Туркменистан. Брадт Травел Гуидес, 2006 — 91-бет. ИСБН 1-84162-144-7. 
  8. ↑ Майҳеw, Брадлей. Cентрал Асиа: Казакҳстан, Тажикистан, Узбекистан, Кйргйзстан, Туркменистан. Лонелй Планет Cентрал Асиа, 2007 — 401-бет. ИСБН 978-1-74104-614-4. 
  9. ↑ Cарпет Мусеум, Ориэнтал Эхпресс Cентрал Асиа
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 „Такинг Cарпец оут оф Туркменистан“. Эмбассй оф тҳе Унитед Статес, Ашгабат, Туркменистан. 2010-йил 27-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 13-май.
  11. ↑ Эсcобар, Пепе. Глобалистан: Ан Антидоте то тҳе Wорлд Ис Флат. Нимбле Боокс ЛЛC, 2007 — 58-бет. ИСБН 978-0-9788138-2-6. 
  12. ↑ „Туркменистан: Нативе Cарпет Wеавинг Ан Эндангеред Традитион“. Радио Фреэ Эуропе. Қаралди: 2010-йил 13-май.

Андоза:Ашг'обот Андоза:Шолча ва гиламлар


Туркумлар:1994-йил Туркманистондаги муассасалар | 1994-йилда ташкил этилган музейлар | Ашг'оботдаги музейлар | Миллий музейлар|То'қимачилик музейлари | Шолча ва гиламлар