Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi: Versiyalar orasidagi farq

	1924–1991
Maqom	Sovet Ittifoqi respublikasi
Tarixiy era	XX asr
Avvalgi davlat	Keyingi davlat
	Turkmaniston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi
	Xorazm Xalq Sovet Respublikasi
	Buxoro Xalq Sovet Respublikasi
Turkmaniston
Hozirda hududida quyidagilar mavjud	Turkmaniston

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi, Turkmaniston SSR (turkmancha: Түркменистан Совет Социалистик Республикасы; ruscha: Туркменская Советская Социалистическая Республика) — Sovet Ittifoqi tarkibiga kirgan respublikalarning biri. Ayrim manbalarda Sovet Turkmanistoni deb yuritiladi.

1921-yil 7-avgustda Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tarkibida Turkman viloyati tuzilgan. Milliy chegaralanish natijasida 1924-yil 27-oktabrda Turkmaniston SSR tashkil etilgan.

Turkmaniston SSR poytaxti Ashxobod shahri boʻlgan. Respublika 44 rayonga boʻlingan, 16 shahar, 74 shahar tipidagi posyolkasi boʻlgan.^[1]

1990-yilning 22 avgustida Turkmaniston suverenitet eʼlon qildi. 1991-yilning 27-oktabriga kelib respublika oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Turkmaniston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.

Tarixi

Turkmaniston SSR hududida sinfiy jamiyat miloddan avvalgi 1-ming yillikda vujudga kelgan. VI—IV asrlarda Axomaniylar, Makedoniyalik Iskandar qoʻl ostida boʻlgan. Miloddan avvalgi III asrdan Parfiya podsholigi, Sosoniylar davlati tarkibida boʻlgan.

V—VIII asrlarda eftalitlar, turklar, arablar hokimiyati oʻrnatilgan. Turkmaniston SSR xalqi arablarga qarshi Muqanna qoʻzgʻolonida ishtirok etgan. IX—X asrlarda Tohiriylar, Somoniylar davlatlari tarkibida boʻlgan.

XI asrga kelib Turkmaniston SSR hududini oʻgʻuzlar zabt etgan. XI—XIII asrlarda Saljuqiylar davlati Xorazm tarkibida boʻlgan. XIII—XV asrlarda moʻgʻullar qoʻl ostiga oʻtgan. Soʻngra esa Temuriylar davlati Turkmaniston hududini egallab olgan. XV asrda turkman elati tarkib topa boshlagan.

XVI—XVII asrlarda Buxoro xonligi tarkibida, XIX asrning 60-yillari oxiri — 80-yillar oʻrtasida Rossiyaga qoʻshib olingan.

Turkmanistonda Sovet hokimiyati 1917-yil noyabr-dekabr oylarida oʻrnatilgan. Mamlakat hududining asosiy qismi Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tarkibiga kirgan. 1921-yil 7-avgustda Turkiston ASSR tarkibida Turkman viloyati tuzilgan. Milliy chegaralanish natijasida 1924-yil 27-oktabrda Turkmaniston SSR tashkil etilgan.

1990-yilning 22 avgustida Turkmaniston suverenitet eʼlon qildi. 1991-yilning 27-oktabriga kelib respublika oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Turkmaniston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.

Manbalar

↑ "Turkmaniston SSR" (oʻzbekcha). Ensiklopedik lugʻat. 2. Toshkent: Oʻzbek sovet ensiklopediyasi. 1988. p. 298. 5-89890-018-7.

Havolalar

Turkmaniston SSR Katta sovet ensiklopediyasida ^(rus.)

[1] "Turkmaniston SSR" (oʻzbekcha). Ensiklopedik lugʻat. 2. Toshkent: Oʻzbek sovet ensiklopediyasi. 1988. p. 298. 5-89890-018-7.

[1]

-#YOʻNALTIRISH [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi]]
+{{Infobox former country
+|conventional_long_name = Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi
+|native_name = {{lang|ru|Туркменская Советская Социалистическая Республика}} <br /> {{lang|tk|Түркменистан Совет Социалистик Республикасы}}
+|common_name = Turkmaniston SSR
+|continent = Osiyo
+|life_span = 1924–1991
+|status = {{nowrap|[[Sovet Ittifoqi respublikalari|Sovet Ittifoqi respublikasi]]}}
+|p1 = Turkmaniston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi
+|flag_p1 = Flag of Russian SFSR (1918-1937).svg
+|p3 = Xorazm Xalq Sovet Respublikasi
+|flag_p3 = Flag of Khiva 1920-1923.svg
+|p4 = Buxoro Xalq Sovet Respublikasi
+|flag_p4 = Flag of the Bukharan Peopleʼs Soviet Republic.svg
+|s1 = Turkmaniston
+|flag_s1 = Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic (reverse).svg
+|image_flag = Flag of Turkmen SSR.svg
+|flag = Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi
+|flag_type = Bayroq
+|image_coat = Emblem of the Turkmen SSR.svg
+|symbol = Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi gerbi
+|symbol_type = Gerb
+|image_map = Soviet Union — Turkmen SSR.svg
+|image_map_caption = Turkmaniston SSRning (qizil) [[Sovet Ittifoqi]]da joylashuvi
+|national_motto = Әxli yurtlariң proletarlari, birleshiң! {{small|([[Turkman tili|Turkmancha]])}} <br /> [[Butun dunyo proletarlari, birlashingiz!|Ähli ýurtlaryň proletarlary, birleşiň!]] {{small|([[transliteratsiya]])}} <br /> {{small|„Butun dunyo proletarlari, birlashingiz!“}}
+|national_anthem = [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi gimni|Tүrkmenistan Sovet Sotsialistik Respublikasi Dөvlet Gimni]]<br /> ''Türkmenistan Sowet Socialistik Respublikasy Döwlet Gimni'' <br /> {{small|„Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi gimni“}}<br /><br /><center>[[Fayl:Anthem of the Turkmen Soviet Socialist Republic.ogg]]</center>
+|capital = [[Ashxobod]]
+|demonym = [[Turkmanlar|Turkman]] <br /> [[Sovet xalqlari|Sovet]]
+|common_languages = '''Rasmiy tillar:''' <br /> [[Turkman tili|Turkman]] {{•}} [[Rus tili|Rus]] <br /> '''Ozchiliklar tillari:''' <br /> [[Oʻzbek tili|Oʻzbek]]
+|government_type = [[Unitar davlat|Unitar]] [[Marksizm-Leninizm|Marksist-Leninist]] [[bir partiyali davlat|bir partiyali]] [[Sovet respublikasi|sovet]] [[sotsialistik davlatlar|sotsialistik respublika]] (1925-1927; 1953-1990)<br />[[Stalinizm|Stalinist]] [[Bir partiyali tizim|bir partiyali]] [[Totalitarizm|totalitar]] [[diktatura]] (1927-1953)<br />[[Unitar davlat|Unitar]] [[Prezidentlik tizimi|prezidentlik]] [[respublika]] (1990-1991)
+|title_leader = [[Turkmaniston prezidenti|Birinchi kotib]]
+|leader1 = [[Ivan Mejlauk]]
+|year_leader1 = 1924—1926
+|leader2 = [[Saparmurod Niyozov]]
+|year_leader2 = 1985—1991
+|era = [[XX asr]]
+|event_pre = [[Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Turkiston ASSR]] tarkibida Turkman viloyati tashkil qilingan
+|date_pre = 7-avgust 1921-yil
+|year_start = 1924-yil
+|event_start = Turkmaniston SSR tuzilgan
+|date_start = 27-oktabr
+|event1 = Suverenitet eʼlon qilingan
+|date_event1 = 22-avgust 1990-yil
+|event2 = Mustaqillik eʼlon qilingan
+|date_event2 = 27-oktabr 1991-yil
+|event_end = Mustaqillik tan olingan
+|date_end = 26-dekabr
+|year_end = 1991
+|stat_year1 = 1989-yil
+|stat_area1 = 488100
+|stat_pop1 = 3522700
+|calling_code = 7 360/363/370/378/432
+|currency = [[Sovet rubli]] (SUR)
+|today = {{flag|Turkmaniston}}
+}}
+'''Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi''', '''Turkmaniston SSR''' ({{lang-tk|Түркменистан Совет Социалистик Республикасы}}; {{lang-ru|Туркменская Советская Социалистическая Республика}}) — [[Sovet Ittifoqi]] tarkibiga kirgan respublikalarning biri. Ayrim manbalarda ''Sovet Turkmanistoni'' deb yuritiladi.
+-yil 7-avgustda [[Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi]] tarkibida [[Turkman viloyati]] tuzilgan. Milliy chegaralanish natijasida 1924-yil 27-oktabrda Turkmaniston SSR tashkil etilgan.
+Turkmaniston SSR poytaxti [[Ashxobod]] shahri boʻlgan. Respublika 44 rayonga boʻlingan, 16 shahar, 74 shahar tipidagi posyolkasi boʻlgan.<ref>{{ensiklopediya manbasi | year = 1988 | title = Turkmaniston SSR | encyclopedia = Ensiklopedik lugʻat | publisher = [[Oʻzbek sovet ensiklopediyasi]] | location = Toshkent | language = oʻzbekcha | id = 5-89890-018-7 | page = 298 | volume = 2}}</ref>
+-yilning 22 avgustida Turkmaniston suverenitet eʼlon qildi. 1991-yilning 27-oktabriga kelib respublika oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Turkmaniston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.
+== Tarixi ==
+Turkmaniston SSR hududida sinfiy jamiyat miloddan avvalgi 1-ming yillikda vujudga kelgan. <nowiki>VI—IV</nowiki> asrlarda [[Axomaniylar davlati|Axomaniylar]], Makedoniyalik [[Iskandar]] qoʻl ostida boʻlgan. Miloddan avvalgi <nowiki>III</nowiki> asrdan [[Parfiya podsholigi]], [[Sosoniylar davlati]] tarkibida boʻlgan.
+<nowiki>V—VIII</nowiki> asrlarda [[eftalitlar]], [[turklar]], [[arablar]] hokimiyati oʻrnatilgan. Turkmaniston SSR xalqi arablarga qarshi [[Muqanna qoʻzgʻoloni]]da ishtirok etgan. <nowiki>IX—X</nowiki> asrlarda [[Tohiriylar davlati|Tohiriylar]], [[Somoniylar davlati|Somoniylar]] davlatlari tarkibida boʻlgan.
+[[Fayl:RIAN archive 644467 First stage in the Soviet troop withdrawal from Afghanistan.jpg|thumb|left|[[Afgʻon urushi (1979—1989)|Sovet qoʻshinlarini Afgʻonistondan olib chiqish]] jarayonining ilk bosqichi. Mari viloyati, Turkmaniston SSR.]]
+<nowiki>XI</nowiki> asrga kelib Turkmaniston SSR hududini [[oʻgʻuzlar]] zabt etgan. <nowiki>XI—XIII</nowiki> asrlarda [[Saljuqiylar davlati]] [[Xorazm]] tarkibida boʻlgan. <nowiki>XIII—XV</nowiki> asrlarda [[moʻgʻullar]] qoʻl ostiga oʻtgan. Soʻngra esa [[Temuriylar davlati]] [[Turkmaniston]] hududini egallab olgan. <nowiki>XV</nowiki> asrda [[turkmanlar|turkman elati]] tarkib topa boshlagan.
+<nowiki>XVI—XVII</nowiki> asrlarda [[Buxoro xonligi]] tarkibida, <nowiki>XIX</nowiki> asrning 60-yillari oxiri — 80-yillar oʻrtasida [[Rossiya]]ga qoʻshib olingan.
+Turkmanistonda Sovet hokimiyati 1917-yil noyabr-dekabr oylarida oʻrnatilgan. Mamlakat hududining asosiy qismi [[Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi]] tarkibiga kirgan. 1921-yil 7-avgustda Turkiston ASSR tarkibida [[Turkman viloyati]] tuzilgan. Milliy chegaralanish natijasida 1924-yil 27-oktabrda Turkmaniston SSR tashkil etilgan.
+-yilning 22 avgustida Turkmaniston suverenitet eʼlon qildi. 1991-yilning 27-oktabriga kelib respublika oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Turkmaniston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.
+== Manbalar ==
+{{manbalar}}
+== Havolalar ==
+{{Commons turkum|Turkmen Soviet Socialist Republic|Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi}}
+* [https://rus-bse.slovaronline.com/81153-%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0 Turkmaniston SSR Katta sovet ensiklopediyasida] {{ref-ru}}
+{{Sovet Ittifoqi Respublikalari}}
+[[Turkum:Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi]]
+[[Turkum:Sovet Ittifoqi respublikalari]]
+[[Turkum:Sobiq sotsialistik respublikalar]]

k m t Sovet Ittifoqi respublikalari (1922–1991)
Asosiy	Armaniston SSR Belorussiya SSR Estoniya SSR Gruziya SSR Latviya SSR Litva SSR Moldaviya SSR Ozarbayjon SSR Qozogʻiston SSR Qirgʻiziston SSR Rossiya SFSR Tojikiston SSR Turkmaniston SSR Ukraina SSR Oʻzbekiston SSR
Qisqa yashagan	Karel-Fin SSR (1940–1956) Zakavkazye SFSR (1922–1936)
Ittifoq aʼzosi boʻlmagan respublikalar	Abxaziya SSR (1921–1931) Buxoro XSSR (1920–1925) Xorazm XSSR (1920–1925) Naxichevan ASSR (1920–1923) Pridnestroviya Moldaviya SSR (1990–1991) Janubiy Osetiya SR (1990–1991)