Tuxumsimon semizak
Тухумсимон семизак ёки овал Семизак (лотинча: Cрассула овата) — Жанубий Африкадан келиб чиққан ярим ўт ўсимлик, Семизак туркумининг бир тури бўлиб, Семизакдошлар оиласига мансуб. Машҳур хонаки ва боғ ўсимлиги[1].
Номи
Турларнинг синонимлари қуйидаги номларни ўз ичига олади[2]:
- Cотйледон лутеа Лам;
- Cотйледон овата Милл. — тухумсимон Котиледон, ёки овал Котиледон;
- Cрассула аргентеа Тҳунб. — кумушранг Семизак, ёки кумуш Семизак;
- Cрассула артиcулата Зуccагни;
- Cрассула нитида Счöнланд;
- Cрассула облиқуа Аитон — қия Семизак;
- Cрассула портулаcеа Лам. — семизўт Семизак, ёки доривор Семизак;
- Тоэлкениа овата (Милл.) П.В.Ҳеатҳ.
Боғдорчиликда дарахцимон Семизак (Cрассула арборесcенс) деб аталувчи ўсимликлар, аслида, бу турга тегишли эмас, балки тухумсимон семизакка тегишли (Cрассула овата)[3].
Ўсимлик бошқа кўплаб номлар билан ҳам танилган, уларнинг аксарияти умумий инглиз номларининг таржималари: пул дарахти (инглизча: моней треэ), дўстлик дарахти (фриэндшип треэ), жадеит дарахти, жадеит ўсимлиги (жаде плант), омад дарахти (луcкй плант).
Биологик тавсифи

Тухумсимон Семизак — баландлиги 180 см гача бўлган суккулент бута ўсимлик; поялари ёғочсимон ва ости жигарранг тусда. Барглари кўп, понасимон, ялтироқ, баъзан қизғиш қиррали. Гуллари кичик, митти юлдузларга ўхшаш, оқ ёки оч пушти гулкосали; гуллаш вақти — куз ва қиш ойлари[3].
Тухумсимон семизак ташқи кўринишидан Портулаcариа оиласидан бўлган Африка портулакариясига (Портулаcариа афра) ўхшайди; Семизакдан фарқли ўлароқ, барглари кичикроқ ва жуфт бўлиб жойлашмаган[3].
Етиштириш

Овал Семизак — машҳур хонаки ва боғ ўсимлигидир, жумладан, балконлар ва верандаларда етиштирилади. Совуққа чидамли зоналар — 9 дан 11 гача[3], 0 га қадар қисқа муддатли енгил совуққа бардош бера олади.
Турлари
Семизак Обликва деб аталадиган тиканли барглари бўлган шаклга эга, бу табиий нав қалинроқ тана ва шохларга эга. Баъзи наслли навларига — Cрассула овата "Ҳоббит" киради, бу навнинг ўсимликлари о табйирик арглари билан; Cрассула овата Cросбй’с Cомпаcтъ кичик барглари билан[3] ажралиб туради.
Агротехникада
Сувнинг ортиқча бўлишини олдини олиш учун ўсимликни жуда ёруғ жойда етиштириш мақсадга мувофиқдир. Гуллашга эришиш учун ўсимлик етарли даражада тўғридан-тўғри қуёш нурини олиши керак. Ўсимлик оддий, аммо ёмон шароитларда у камбезак бўлиб қолади; ёруғлик етишмаслигидан юқори қисми тортишиб қолиб, заифлашади ва тўкилади[4].
Манбалар
- ↑ Об условности указания класса двудольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы АПГ» статьи «Двудольные».
- ↑ Cрассула овата (Милл.) Друcе: информация в базе данних Тҳе Плант Лист.(ингл.)
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Ботаника 2006.
- ↑ Севастьянов В. Cраccула овата — Толстянка овальная (27 августа 2011). Дата обращения: 12 марта 2012. Архивировано 6 июня 2012 года.
Адабиётлар
- „Cрассула“, Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»: Пер. с англ.. М.: Кöнеманн, 2006 — 261—263-бет. ИСБН 3-8331-1621-8.