Tva

Тва ёки Батва („ба-“ кўплик кўрсаткичи) — Руанда ва Бурунди штатларидаги учта энг йирик халқлардан бири бўлган Марказий Африкадаги пигмия халқи. ХХИ аср бошларида уларнинг сони 322 минг кишига яқин бўлган.

Марказий Африканинг туб аҳолиси бўлган Твалар ўрта асрларда бу ҳудудга бостириб кирган Банту тилида сўзлашувчи хуту қабилалари томонидан бўйсундирилган. Кейинчалик, тахминан ХВ асрда шимолдан (эҳтимол Эфиопиядан) келган туци қабилалари Ҳуту ва Твани босиб олди.

Бошқа пигмей халқлари сингари, Тва ҳам ўзининг асл тилини йўқотиб, хуту босқинчиларининг тилига ўтган^[1].

Тва одатда бориш қийин бўлган аграр ҳудудларда яшаган ва шунинг учун замонавий Африка жамиятининг ҳам чеккаларида яшайди. Хутлар келишидан олдин овчилик ва теримчилик билан шуғулланишган бўлсаларда, ҳозирда натурал хўжалик билан шуғулланишади. Улар кичик овулларда, қамишдан қурилган, лой билан сувалган ёки хом ғиштдан қурилган уйларда яшайдилар. Қишлоқ хўжалиги ишларини кулоллар, шунингдек, савдо-сотиқ учун ҳам олиб борадилар.

Генетика

Пигмейларнинг кичиклигини тушунтирувчи мутацияларни аниқлаш учун олимлар Батва пигмейлари ва уларнинг Бакига деҳқончилик билан шуғулланувчи қўшнилари, шунингдек, Бака пигмейлари ва уларнинг Нзебе ва Нзими деҳқон қўшниларининг геномларини солиштирдилар. Маълум бўлишича, Батва ва Бака пигмеяларида бўйи паст бўлган ягона нуклеотид полиморфизмлари ҳар хил бўлиб, бу Африка қабилаларида миттилик конвергент эволюция натижаси эканлигини англатади^[2]..

Этник тарихи

Твалар Руандада салбий ўхшашликнинг семантик қутбини эгаллаган биринчи гуруҳ бўлиб, уларнинг намунаси туци ва хутулар ўртасидаги кейинги тафовутга таъсир кўрсатган намуна бўлиб хизмат қилди.

Манбалар

↑ Ҳалл Р. де З. 132. Поттерй ин Бугуфи, Танганйика Территорй // Ман, Вол. 39 (Сеп., 1939), п. 143.
↑ „Генетики выяснили, что пигмеи появились в Африке недавно“. 2015-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 31-май.

Адабиётлар

2. Жеффрейс МДW Тҳе Батwа: улар кимлар? // Халқаро Африка институти журнали, жилд. 23, йўқ. 1 (январ, 1953), бет. 45-54.(Инглизча) )

Ҳаволалар

Лос пигмеос африcанос Cултура й пҳото де лос примерос ҳабитантес де Áфриcа Cентрал
Кўпроқ пигмелер — яхши ва бошқача! Батва ва бака бир-биридан мустақил равишда эзилган

[1] Ҳалл Р. де З. 132. Поттерй ин Бугуфи, Танганйика Территорй // Ман, Вол. 39 (Сеп., 1939), п. 143.

[2] „Генетики выяснили, что пигмеи появились в Африке недавно“. 2015-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 31-май.

[1]

[2]