Ubayd bin Sharia sahifasining manbasini koʻrish

{{Qisqa tavsif|Arab tarixchisi}}
{{Dindor biografiyasi bilgiqutisi| religion           = [[Islom]]
| name               = Ubayd bin Sharia

| birth_name         = 'Ubayd bin Shari'a al-Jurhami

| death_date         = 686 milodiy (67 [[Hijriy yil hisobi|hijriy]])

| occupation         = Tarixchi
| denomination       = [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|Sunniy islom]]

}}

'''Ubayd bin Sharia al-Jurhami''' ({{lang-ar|عبيد بن شرية الجرهمي}}; 686-yilda vafot etgan) '''Ubayd bin Suriyah''' nomi bilan ham tanilgan<ref name=":0" /> – milodiy 7-asrda [[Damashq xalifaligi|Umaviy xalifaligi]] hukmronligi davrida yashagan ilk [[Arablar|arab]] tarixchilaridan biri. U [[Yaman tarixi]]ni oʻrgangan. Undan keltirilgan baʼzi rivoyatlar [[Himʼyariylar podsholigi|Himyar podsholigi]] hukmdorlari haqida yozilgan yarim afsonaviy ''[[Himyar podshohlari toji kitobi]]'' asarida uchraydi.

== Hayoti ==
Ubayd bin Sharia al-Jurhamiyning tugʻilgan sanasi nomaʼlum. Biroq u [[Muoviya I|Muoviya]] zamondoshi boʻlgan va u bilan 660-yilda uchrashgan<ref>Kitab al-muammarin min al-Arab wa taraf minakhbaruhum wa-ma qaluhfi muntaha amaruhum by Abu Hatim al-Sijistani, page 39</ref>. U 686-yilda toʻrtinchi [[Damashq xalifaligi|Umaviy]] xalifasi [[Abdulmalik|Abdulmalik ibn Marvon]] hukmronligi davrida vafot etgan. Uning yoshi tarixchilar oʻrtasida bahsli masala; Ubayd Muoviyaga oʻzini 240 yoshda ekanini aytgan, ammo Muoviya bunga ishonmagan<ref>Kitab al-muammarin min al-Arab wa taraf minakhbaruhum wa-ma qaluhfi muntaha amaruhum by Abu Hatim al-Sijistani, page 39</ref>, shuningdek, 'Ubayd oʻz asarlarining ayrimlarida oʻzini 150 yoshda deb ham koʻrsatgan<ref>Akhbar 'Ubayd bin Shari’a, page 313</ref>. Yana bir rivoyatda u kamida uch yuz yil yashagan, deyilgan<ref>{{Cite book |url=https://www.al-islam.org/kamaaluddin-wa-tamaamun-nima-vol-2-shaykh-saduq/chapter-51-ubaid-bin-shariya-jurhami |title=Chapter 51: 'Ubayd bin Shari'a Jurhami|date=8 April 2015 }}</ref>. Zarif Marzuk rivoyatlarda keltirilgan bu yoshlarga eʼtiroz bildirgan va Ubayd oldin aytilganlardan ancha kam umr koʻrgan, degan xulosaga kelgan<ref name=":0">{{Cite web |last=Marzouk |first=Zarif |date=2016-03-05 |title=The standard approach of 'Ubayd bin Shari'a al-Jurhami - A study from Jordan's Mu'tah University |url=http://www.attarikh-alarabi.ma/Html/adad19partie6.htm |access-date=2024-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305020128/http://www.attarikh-alarabi.ma/Html/adad19partie6.htm |archive-date=2016-03-05 }}</ref>.

== Tarixiylik masalasi ==
Baʼzi olimlar Ubayd bin Sharianing haqiqatan ham yashagan shaxs ekanligiga shubha bilan qarashgan. Qarunqu uning mavjudligini rad etib, uni ''Fihrist'' muallifi – tarixchi [[Ibn an-Nadim]] tomonidan oʻylab topilgan obraz, degan xulosaga kelgan<ref>Al-Tarikh al-Arabiya wa Masadiruh by Amin Madani, Volume 2, page 374</ref>.
=== Ishonchliligi ===
Hamilton Gebbning taʼkidlashicha, Ubayd arablarni tarixiy sezgi va tanqid ruhidan deyarli xoli boʻlgan dastlabki tarixiy maʼlumotlar bilan taʼminlagan<ref>Studies in Islamic Civilization by Hamilton Gebb, pages 144 to 145</ref>. [[Javod Ali]] esa, aksincha, Ubaydni hikoyalarni [[Arab yahudiy]] rivoyatlari va folkloridan olganlikda ayblagan<ref>[[Jawad Ali]], ''Mufassal fi Tarikh al-Arab'', volume 1, page 83</ref>.

Abdulaziz ad-Duriy 'Ubayd rivoyatlarining barchasini oddiy xalq ogʻzaki ijodi mahsuli va Yaman tarixiga doir sheʼriy xayolot mahsuli hikoyalar, deb hisoblagan<ref>Tarikh al-Tarikh 'aynd al-Arab by Abdul Aziz al-Douri, page 17</ref>.
== Asarlari ==
''Kitob al-Muluk va al-Axbor al-Moziy'' nomli kitob Ubayd bin Shariaga nisbat beriladi, uning nisbatan yangi nusxasi ilk bor 1928-yilda [[Haydarobod (shahar)|Haydarobod]]da nashr etilgan, undan ham eskiroq nusxasi esa hozir ham [[Britaniya muzeyi]]da saqlanadi<ref>Al-Tarikh wa al-Muarikhun al-Arab, Volume 1, page 126, footnote 578</ref>. Biroq bu kitobning oʻzi ham ishonchliligi jihatidan bahsli hisoblanadi<ref>Zuhur al-Tadwin al-Tarikhii 'aind al-Arab by Hussein Nassar, pages 24 to 25</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Vahb ibn Munabbih]]
* [[Tabariy|at-Tabariy]]
* [[Ibn Kasir]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Sharia, Ubayd bin}}
[[Turkum:686-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:Arab tarixchilari]]
[[Turkum:Umaviylar xalifaligidan boʻlgan olimlar]]
[[Turkum:Mavjudligi bahsli osiyolik shaxslar]]
[[Turkum:7-asr tarixchilari]]
[[Turkum:7-asr arab shaxslari]]