Ubaydullaxon II

Бухоро ҳукмдорлари

1500 — 1510 Муҳаммад Шайбоний 1511 — 1512 Суюнчхўжахон 1512 — 1530 Кўчкунчихон 1530 — 1533 Абу Саид 1533 — 1540 Убайдулла И 1540 — 1540 Абдулла И 1540 — 1551 Абдуллатиф 1540 — 1550 Абдулазиз 1552 — 1556 Наврўз Аҳмад 1552 — 1556 Бурҳон султон 1556 — 1561 Пирмуҳаммад 1561 — 1583 Искандархон 1583 — 1598 Абдуллахон ИИ 1598 — 1599 Абдулмўмин 1599 — 1601 Пирмуҳаммад ИИ 1601 — 1605 Боқимуҳаммад 1605 — 1608 Валимуҳаммад 1608 — 1650 Имомқули 1640 — 1647 Надр Муҳаммадхон 1645 — 1680 Абдулазиз 1680 — 1702 Субҳонқули 1702 — 1711 Убайдуллахон ИИ 1711 — 1747 Абулфайз 1756 — 1758 Муҳаммад Раҳим 1758 — 1785 Дониёлбий оталиқ 1785 — 1800 Амир Шоҳмурод 1800 — 1826 Амир Ҳайдар 1826 — 1826 Амир Ҳусайн 1826 — 1827 Амир Умар 1827 — 1860 Амир Насруллоҳ 1860 — 1885 Амир Музаффар 1885 — 1910 Амир Абдулаҳад 1910 — 1920 Амир Олимхон Убайдулла ИИ (Убайдулло Муҳаммад Баҳодирхон) — (1681—1711) — ўзбекларнинг Аштархонийлар сулоласининг вакили. Бухоро хони (1702—1711). Бухоро хони аштархоний Субҳонқулихоннинг ўғли. Бухорода Мадраса таҳсилини олган. Субҳонқулихон вафоти арафасида валиаҳд қилиб невараси Балх ҳокими Муҳаммад Муқимхонни тайинлайди. Бироқ, Бухоро уламолари ва қўшиннинг мададига таянган Убайдуллахон ИИ 1702-йил сентабрда Бухоро тахтини эгаллайди. Балх ҳокими Муҳаммад Муқимхоннинг оталиғи ҳисобланган Маҳмуд қатағон (Маҳмудбий) Бухорога бўйсунмасликдан ташқари Қубодиён (1703), Термиз (1704)ни ҳам Балхга қўшиб олиб, Балхни мустақил деб эълон қилган. Бекларнинг сарой фитнаси натижасида Муҳаммад Муқимхон ўлдирилгач (1707-йил март), Убайдуллахон ИИ Балх устига катта қўшин билан юриш қилади ва шаҳарни эгаллайди (1707-йил 27-май). Убайдуллахон ИИ мураккаб шароитда Бухоро хонлигини бошқарган. Иқтисодий таназзул ва ички низолардан ташқари жунғорлар (қалмоқлар)нинг ҳарбий босқинлари Самарқандга ҳужуми, қалмоқлар хуружидан қочган қозоқлар ва қорақалпоқларнинг Мовароуннаҳр ҳудуди Тошкент ва бошқа жойларга кўчиб келиши вазиятни яна ҳам мураккаблаштирган. Ана шундай шароитда Убайдуллахон ИИ давлатнинг иқтисодий негизини мустаҳкамлашга қаратилган чоралар кўрган. Аввало, у маъмурий соҳада ислоҳотлар ўтказиб, давлатни бошқаришга ўрта табақа: ҳунармандлар ва савдогарларни жалб қилган. Убайдуллахон ИИ ҳатто марказий ҳокимиятни кучайтириш учун йирик ер эгаларининг имтиёзларини қисқартирган бўлиб, Жўйбор хожаларини солиқ тўлашга мажбур қилинган. Бироқ Жўйбор шайхлари катта сиёсий куч бўлиб, Убайдуллахон ИИ ўтказаётган сиёсат учун хатарли мухолифга айланишган. Убайдуллахон ИИ нинг сиёсий фаолиятида пул ислоҳоти ҳам алоҳида ўрин тутади. У пул ислоҳоти ўтқазиш орқали давлат хазинасини тўлдиришни, бебош амирлар, беклар ва уруғ бошлиқлари билан курашда ўз мавқеини кучайтириш ва айрим маҳаллий ҳокимларнинг айирмачилик интилишларини бартараф қилиб, марказий ҳокимиятни мустаҳкамлашга интилди. Бироқ Убайдуллахон ИИ нинг ислоҳотлари бадавлат табақалар ва айрим ўртаҳол шаҳарликлар томонидан нохуш кутиб олинди. Убайдуллахон ИИ га қарши ғалаёнлар кўтарилди. Убайдуллахон ИИ мамлакатда ободончилик ишларига эътибор қаратган. У Мадраса ва Бухоронинг ғарбида Хонобод чорбоғи (1709)ни барпо қилган. Тарихчи Мир Муҳаммад Амин Бухорий унинг саройида бош мунший бўлиб, унинг сиёсий фаолияти ҳақида „Убайдулланома“ (1716) асарини ёзган. Муҳаммад Юсуф Муншийнинг „Тарихи Муқимхоний“ ва Абдураҳмон Толенннг „Тарихи Абулфайзхон“ асарларида ҳам Убайдуллахон ИИ фаолияти акс этган. Убайдуллахон ИИ сарой фитнаси натижасида Бухоронинг Пири Мирза чорбоғида ўлдирилган. У Бухоро яқинида — Баҳоуддин Нақшбанд мажмуасидаги Дахмаи шоҳонда отаси Субҳонқулихон қабри ёнида дафн этилган. Ташқи сиёсати Убайдуллахон ИИ қўшни мамлакатлар билан дипломатик муносабатлар олиб боради. У асосан Туркия, Ҳиндистон, Россия мамлакатларга элчилар юборган. Аштархоний ҳукмдорлар ташқи сиёсатда ҳарбий кўмак олиш, савдо-сотиқ қилиш мақсадида қўшни ва хорижий мамлакатлар билан элчилик алоқалари олиб боришган. Усмонлилар империяси билан дипломатик алоқалари Убайдуллахон ИИ тахтга чиқиши билан Усмонли султонига элчи юборади. Убайдуллахон ИИ Истамбулга Хожа Маҳмуд Аминни юборади ва султон Аҳмад ИИИ (1703—1730) тахтга келганлиги муносабати билан табриклайди. У элчи билан юборган мактубида ўзи эришган муваффақиятлар жумладан, Хоразмга юришлари ва қозоқ қабилалари устидан ғалабаси ҳақида айтиб ўтади. Россия билан дипломатик муносабатлар Бухоро хони Убайдулло Баҳодирхон 1705-йилда Россиянинг пойтахти Москвага Олимбек Қочоқбекни элчи сифатида юборади. Элчилик карвонида Убайдуллахоннинг 35 та, элчининг 15 та одами ҳамда савдогар Мирқурбон Миргадоевнинг ўзи ва унга тегишли 7 та киши бўлган. 1705-йил 17-феврал куни тантанали қабул маросимида элчи томонидан топширилган хон ёрлиғида ёзилишича, яқиндагина Хивани эгаллаган Убайдуллахон ИИ ўзининг рус ҳукмдори билан олдиндан олиб борилган дўстлик алоқаларни давом эттириш каби масалалар билдирилган. Бу элчиликда биргаликда келган савдогар Мирзаев рус подшосига яқин ҳисобланган княз Борис Галицинга бир нома топшириб, Москвада бухородан келтирилган молларни сотишга рухсат сўрайди ва сотиб олинадиган моллардан солиқ олинмаслигини илтимос қилади. Элчи ва савдогарлар талаби бажарилади. Убайдуллахон ИИ элчиларига миннатдорчилик билдирилади ва бухороликларнинг Рус давлатида эркин савдо қилишларига рухсат берилади. Убайдуллахон ИИ юборган совғалар учун рус ҳукмдори Пётр И миннатдорчилик билдиради ва хонга червонлар яъни олтин пуллар ҳадя этади. Манбалар Адабиётлар Илмий адабиётлар Васильев А. Знамя и меч от падишаха. Политические и культурные контакты ханств Центральной Азии и Османской империи (середина ХВИ—начало ХХ вв.), Москва, 2014 — 353-бет.  Жуковский С.В. Бухоро ва Хива хонликлари билан уч юз йилликдаги муносабатлари. Таржима ва изоҳлар муаллифлари: Ҳамроев А., Рахмонова М.. Бухоро: “Дурдона”, 2022 — 152-бет.  Ф.Султонов. Ф. Бозорбоев. Ўзбекистон ҳукмдорлари Аштархонийлар сулоласи (1601-1756) Бухоро хонлиги Боқи Муҳаммад 1601 - 1605 Вали Муҳаммад 1605 - 1611 Имомқулихон 1611 - 1642 Надр Муҳаммадхон 1642 - 1645 Абдулазизхон 1645 - 1681 Субҳонқули 1681 - 1702 Убайдуллахон ИИ 1702 - 1711 Абулфайзхон 1711 - 1747 Абдулмо’минхон 1747 - 1751 Убайдуллохон ИИИ 1751 - 1754 Шерг'озихон 1754 - 1756