Uchdan keyin kech

Япониялик муҳандис ва тадбиркор Масару Ибуканинг "Учдан кейин кеч" китоби кўплаб тилларга таржима қилинган ва болаларни бешикданоқ том маънода ривожлантиришга интилаётган ота-оналат учун ҳақиқий воситага айланди. У эрта ривожланишнинг асосий тамойилларини белгилаб беради ва болаларнинг интеллектуал меросига улар туғилган пайтидан бошлаб ва ҳатто ундан олдин ҳам ғамхўрлик қилишга чақиради. Китоб нашр этилганидан бери ота-оналар дунёси 3 та бўлимга бўлинган: баъзилари Масару Ибука ҳеч қандай ақлли нарса ёзмаган деб ҳисобласа, бошқалари „Учдан кейин кеч“ – бу унинг фақат китоби ва қолганлари эса бу китобни умуман ўқимаганлар тоифасига кира бошлайди. Агар сиз болани тарбиялаш бўйича дунёга машҳур қўлланма билан таниш бўлмасангиз – эҳтимол ушбу мақола сиз учун фойдалидир.

Бола тарбиясининг 25та энг муҳим тамойиллари

1. Кўпчилик чақалоқни қўлларига олади. Унинг интеллектуал ривожланишида уни ушлаш катта рол ўйнайди.
2. Боланинг ўз тўшагида ухлашига рухсат беринг. Биргаликда уйқу унинг ривожланишига таъсир қилади.
3. Бола билан болалардек гаплашманг. Туғилгандан бошлаб у билан катталар тилида гаплашинг.
4. Ҳар куни чақалоғингизга ғамхўрлик қилинг. Ҳатто кунига 1та дарс сезиларли натижаларга олиб келади.
5. Бола билан жанжаллашманг. Акс ҳолда у ўзини жуда салбий ва безовтали сезади.
6. Унинг бошқа болалар билан мулоқот қилиш истагини қўллаб-қувватланг. Бу онгини мукаммал даражада очиришига ёрдам беради.
7. Болага нафақат она, балки ота ҳам керак. Бундан ташқари, ота ва бола ўртасидаги мулоқотда ҳеч қандай чекловлар бўлмаслиги керак.
8. Болани ўз қизиқиш ва манфаатларини ҳимоя қилиш учун жанжаллашишига йўл беринг. Ўз манфаати учун кураш мулоқот қобилиятларини ривожлантиради.
9. Болалар мақташ ва жазога ҳам муҳтож. Айниқса ўғил болаларни мақташ орқали жазоланг.
10. Фарзандингизга нима яхши, нима ёмон эканлигини сўрай берманг. Уни ҳаёт тажрибаси (сизнинг ёрдамингиз билан) ёзсин ва охир-оқибат у буни ажрата бошлайди.
11. Болангизнинг қандай да бир нарсага қизиқишларини қўллаб-қувватланг. Улар учун зарур шароитларни яратинг.
12. Доим қопланган материалларни такрорлаб боринг. Бу бола миясида тўғри занжир ҳосил қилади.
13. Болаларнинг фантазиясини аҳмоқона деб ўйламанг. Орзу қилиш ва хаёл суриш қобилияти ижодкорлигини ривожлантиради.
14. Шеътлар ёд олдиринг. У хотирасини тарбиялайди.
15. Чақолоқни инсониятнинг энг яхши кўринишларини ўраб олишига ҳаракат қилинг. Биргаликда классик мусиқалар тингланг, бадиий асарларни диққат билан ўқинг.
16. Болани чеклаш шарт эмас. У ўзининг қўлидан келадиганини қилади, ақл-заковати ва ижодий мойиллигини ривожлантиради.