Ueda (Nagano)
Уэда (японча: 上田市, Уэда-ши) Япониянинг Нагано префектурасида жойлашган шаҳардир. 2019-йил 1-апрел ҳолатига кўра, шаҳарда 67.783 та хонадонда 157.480 нафар аҳоли истиқомат қилган[1], аҳоли зичлиги эса ҳар квадрат километрга 290 кишини ташкил қилган[2]. Шаҳарнинг умумий майдони 552,04 квадрат километр (213,14 ми²) ни ташкил этади, бу уни Нагано префектурасининг майдони бўйича бешинчи йирик шаҳрига айлантиради.
Уэда 上田市 | |
|---|---|
| Шаҳар | |
 | |
.svg) Байроқ  Герб | |
| Мамлакат | Япония |
| {{{минтақа_тури}}} | Чибу вилояти |
| Майдон | 552.04 км2 (213.14 кв ми) |
| Расмий тил(лар)и | япон |
| Аҳолиси (2019-йил апрел) |
157 480 |
| Зичлиги | 290 киши/км2 |
| Вақт минтақаси | УТC+9:00 |
| Телефон коди | 0268-22-4100 |
Географияси
Уэда Нагано префектурасининг марказий қисмида, префектура пойтахти Нагано шаҳридан 40 километр ва Токио шаҳридан 190 километр узоқликда жойлашган. Чикума дарёси шаҳарни икки қисмга ажратади.
Атрофдаги муниципалитетлар
- Нагано префектураси
- Гунма префектураси
Иқлими
Шаҳар иссиқ ва нам ёз ҳамда нисбатан юмшоқ қиш билан тавсифланган иқлимга эга (Кöппен иқлим таснифи Cwа). Уэда шаҳрида ўртача йиллик ҳарорат 12.0 °C (53.6 °Ф) ни ташкил этади. Йиллик ўртача ёғин миқдори 906.2 мм (35.68 ин) бўлиб, энг серёғин ой сентябр ҳисобланади. Августда энг юқори ҳарорат 24.9 °C (76.8 °Ф) атрофида ва энг паст ҳарорати январда, тахминан −0.5 °C (31.1 °Ф) бўлади.
| Уэда (1991−2020) иқлими | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Кўрсаткич | Ян | Фев | Март | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ной | Дек | Йил |
| Мутлақ максимал, °C | 15,2 | 22,1 | 26,3 | 32,0 | 33,7 | 36,6 | 37,9 | 38,3 | 35,3 | 31,3 | 26,4 | 24,0 | 38,3 |
| Ўртача максимал, °C | 5,2 | 6,9 | 11,5 | 18,2 | 23,5 | 26,3 | 30,0 | 31,3 | 26,2 | 20,0 | 14,2 | 8,3 | 18,5 |
| Ўртача ҳарорат, °C | −0,5 | 0,5 | 4,4 | 10,6 | 16,2 | 20,1 | 23,9 | 24,9 | 20,5 | 13,9 | 7,6 | 2,1 | 12,0 |
| Ўртача минимал, °C | −5 | −4,4 | −1,1 | 4,3 | 10,1 | 15,4 | 19,7 | 20,5 | 16,3 | 9,5 | 2,5 | −2,4 | 7,1 |
| Мутлақ минимал, °C | −13,1 | −13,4 | −10,7 | −6 | 0,3 | 5,2 | 11,3 | 11,6 | 5,3 | −1,4 | −5,5 | −12 | −13,4 |
| Ёғингарчилик меъёри, мм | 29,3 | 28,7 | 54,0 | 58,6 | 77,0 | 102,2 | 135,6 | 103,5 | 134,1 | 110,8 | 44,0 | 23,9 | 906,2 |
| Манба: ЖМА[3][4] | |||||||||||||
| Сугадаира Ҳигҳландс, Уэда (1991−2020) иқлими | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Кўрсаткич | Ян | Фев | Март | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ной | Дек | Йил |
| Мутлақ максимал, °C | 10,7 | 13,9 | 18,1 | 23,8 | 27,9 | 28,3 | 30,3 | 30,4 | 28,2 | 24,2 | 18,8 | 15,7 | 30,4 |
| Ўртача максимал, °C | −1,5 | −0,5 | 3,5 | 10,7 | 16,8 | 19,9 | 23,7 | 24,7 | 20,0 | 14,0 | 8,3 | 1,8 | 11,8 |
| Ўртача ҳарорат, °C | −6,2 | −5,6 | −1,8 | 4,8 | 10,7 | 14,7 | 18,8 | 19,5 | 15,3 | 8,9 | 3,0 | −3 | 6,6 |
| Ўртача минимал, °C | −13 | −12,6 | −7,9 | −1,3 | 4,4 | 9,8 | 14,8 | 15,3 | 11,2 | 4,1 | −2,4 | −8,7 | 1,1 |
| Мутлақ минимал, °C | −29 | −29,2 | −22,8 | −17,8 | −5,3 | −1,9 | 6,1 | 5,8 | −1 | −8,6 | −18,3 | −26,4 | −29,2 |
| Ёғингарчилик меъёри, мм | 78,0 | 68,7 | 80,8 | 79,7 | 93,9 | 117,7 | 161,9 | 119,4 | 151,6 | 129,8 | 64,9 | 72,0 | 1 220,5 |
| Манба: Япония Метеорология Агентлиги[5][6] | |||||||||||||
Тарихи
Уэда собиқ Шинано вилоятида жойлашган ва Нара даврида вилоят пойтахти бўлган. Шинано Кокубунжи (вилоят ибодатхонаси) харобалари ҳам Уэда ҳудудида жойлашган. Бироқ, вилоят пойтахти Ҳеиан даврида Мацумотога кўчирилди. Сенгоку даврида бу ҳудуд кучли Санада сулоласининг марказий шаҳри эди. Эдо даврида Уэда қал’а шаҳарчаси ва Токугава сёгунлиги остида Уэда доменининг бош қароргоҳи вазифасини ўтаган. 1889-йил 1-апрелдаги Меидзи реставрациясидан кейинги кадастр ислоҳоти давомида замонавий Уэда шаҳри ташкил этилди. Уэда 1919-йил 1-майда шаҳар мақомига кўтарилди. 2006-йил 6-мартда Уэда қўшни Маруко ва Санада шаҳарлари ҳамда Такеши қишлоғини (барчаси Чиисагата туманидан) ўзлаштириб олди.
Демографияси
Япония аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра[7], Уэда аҳолиси сони 2000-йилда энг юқори чўққисига чиққан ва шу вақтдан бери камайиб бормоқда.
| Йил | Аҳоли | ±% |
|---|---|---|
| 1960 | 138,17 | — |
| 1970 | 139,77 | +1.2% |
| 1980 | 151,804 | +8.6% |
| 1990 | 160,259 | +5.6% |
| 2000 | 166,568 | +3.9% |
| 2010 | 159,597 | −4.2% |
| 2020 | 154,055 | −3.5% |
Ҳукумат
Уэда тўғридан-тўғри сайланадиган мер ҳамда 30 аъзодан иборат бир палатали шаҳар қонун чиқарувчи органи бўлган мер-кенгаш бошқарув шаклига эга. Шаҳарда Нагано префектураси ассамблеясига тўртта аъзони қўшиш ҳуқуқи мавжуд. Миллий сиёсат нуқтаи назаридан Уэда Коморо, Чикума, Саку, Томи, Минамисаку округи, Нагано, Китасаку тумани, Чиисагата тумани ва Ханишина округи билан бирлаштирилган ҳамда Миллий диэтанинг қуйи палатасида Нагано 3-округини ташкил этади.
Иқтисодиёти
Уэда — қишлоқ хўжалиги ва енгил саноат билан аралаш иқтисодиётга эга минтақавий савдо маркази ҳисобланади. Асосий экинлар шоли, олма, узум, карам ва ёнғоқдан иборат. Уэданинг анъанавий саноати ипакчилик ва пахта тўқиш ҳисобланади. Шаҳарда автомобил бутловчи қисмлари ва электроника ишлаб чиқариш корхоналарининг қароргоҳлари жойлашган[8].
Таълим тизими
Университет ва коллежлар
- Шиншу университети
- Нагано университети
- Уэда аёллар ўсмирлар коллежи
Бошланғич ва ўрта таълим
Уэда шаҳар ҳукумати томонидан бошқариладиган 25 та давлат бошланғич мактаби ҳамда 12 та давлат ўрта мактаби ва Нагава шаҳри билан биргаликда битта давлат ўрта мактабига эга. Шаҳарда Нагано префектураси таълим кенгаши томонидан бошқариладиган бешта давлат юқори мактаби ва тўртта хусусий юқори мактаб фаолият юритади.
Транспорти
Темир йўл
Шарқий Япония темир йўл компанияси — Ҳокурику Шинкансен
- Уэда
Шинано темир йўли — Шинано темир йўл линияси
- Ōя — Шинано-Кокубунжи — Уэда — Ниши-Уэда
- Уэда электр темир йўл Бесшо линияси
- Уэда — Широшита — Миёшичō — Акасакауэ — Уэдаҳара — Терашита — Кабатаке — Даигакумаэ — Шимоногō — Накашиода — Шиодамачи — Накано — Маита — Ягисава — Бесшо-Онсен
.svg){kind=logo}
Магистрал йўл
Жошин-эцу тезкор йўли- Миллий йўналиш 18
- Миллий йўналиш 141
- Миллий йўналиш 143
- Миллий йўналиш 144
- Миллий йўналиш 152
- Миллий йўналиш 254
- Миллий йўналиш 406
Ташқи алоқалар
Уэда қуйидаги шаҳарлар билан дўстлик ва қардош шаҳарлар алоқаларини сақлаб келмоқда[9][10].
Дўстлик шаҳарлари
Броомфиэлд, Cолорадо, АҚСҲ
Нингбо, Хитой
Нерима, Токиё
Қардош шаҳарлар
Фавқулодда ҳамкорлик шартномалари бўлган шаҳарлар
Уэда юқорида санаб ўтилган барча Япония шаҳарлари ҳамда қуйида санаб ўтилган яна иккита шаҳар билан фавқулодда вазиятларда ўзаро ҳамкорлик қилиш учун шартномалар имзолаган.
Маҳаллий диққатга сазовор жойлар
- Уэда қал’аси
- Санада-ши Яката — Санада уруғининг мустаҳкам қароргоҳи, Санада Масаюки 1585-йилда ўз базасини Уэда қал’асига кўчиргунга қадар Санада уруғининг асосий қал’аси бўлган.
- Уэда, Бесшо Онсен шаҳридаги Анраку-жи Японияда сақланиб қолган ягона саккиз бурчакли пагодага эга. Пагода Миллий хазина сифатида рўйхатдан ўтган.
- Уцукушигаҳара очиқ осмон остидаги музей — 1981-йил июн ойида очилган Уцукушигаҳара платосидаги ҳайкаллар билан очиқ осмон остидаги музей ҳисобланади.
- Бесшо Онсен
Таниқли шахслар
- Кацусабуро Ямагива (1863—1930), патолог[11]
- Жури Миязава, актриса
Манбалар
- ↑ Уэда cитй оффиcиал статистиcс(японча)
- ↑ „Популатион оф Уэда, Нагано“ (жа). 2007-йил 23-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-ноябр 2016-йил.
- ↑ „жа:観測史上1～10位の値（年間を通じての値）“. ЖМА. Қаралди: 19-апрел 2022-йил.
- ↑ „жа:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値）“. ЖМА. Қаралди: 19-апрел 2022-йил.
- ↑ „жа:観測史上1～10位の値（年間を通じての値）“. ЖМА. Қаралди: 19-апрел 2022-йил.
- ↑ „жа:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値）“. ЖМА. Қаралди: 19-апрел 2022-йил.
- ↑ Уэда популатион статистиcс
- ↑ Cампбелл, Аллен. Жапан: Ан Иллустратед Энcйcлопедиа. Коданша, 1993 — 1641-бет. ИСБН 406205938Х.
- ↑ „Уэда cитй“ (жа). 25-октабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-ноябр 2007-йил.
- ↑ „Уэда , Нагано“ (жа). 25-октабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-ноябр 2007-йил.
- ↑ "山極 勝三郎" (жа). Ниҳон Жинмеи Даижитен [Кацусабурō Ямагиwа]. Токё: Шогакукан. 2012. Арчивед фром тҳе оригинал он Аугуст 25, 2007. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20070825113418/ҳттп://рекиши.жкн21.cом/. Қаралди: 2012-11-08.
Ҳаволалар
- Расмий сайти (японча)