Ukrainada turizm
Украина ҳар йили 20 миллиондан ортиқ чет эл фуқароларини жалб қилар эди (2012-йилда 23 миллион). Аммо 2014-йилдан буён бу тахминан 10 миллионга камайди. Меҳмонлар асосан Шарқий Европадан, Ғарбий Европадан, шунингдек, Туркия ва Исроилдан келади[1].
| Украинада туризм | |
|---|---|
| Украинанинг энг кўп ташриф буюриладиган шаҳарлари | |
|
Киев | |
|
Лвов | |
|
Одесса |

Россия-Украина урушидан олдин Украина Жаҳон сайёҳлик ташкилоти рейтингига кўра, ташриф буюрган сайёҳлар сони бўйича Европада 8-ўринни эгаллаган[2]. Украинада кўплаб сайёҳлик жойлари мавжуд: чанғида учиш, пиёда сайр қилиш ва балиқ овлаш учун мос тог 'тизмалари; машҳур ёзги дам олиш манзили сифатида Қора денгиз қирғоқлари; турли экотизимларнинг қўриқхоналари; черковлар, қал’а харобалари ва бошқа меъморий паркларнинг диққатга сазовор жойлари; турли хил ташқи фаолият нуқталари. Киев, Лвов, Одесса ва Каменец-Подолский Украинанинг асосий сайёҳлик марказлари бўлиб, уларнинг ҳар бири кўплаб тарихий диққатга сазовор жойларни, шунингдек, ажойиб меҳмондўстлик инфратузилмасини таклиф этади. Туризм Қрим иқтисодининг асосий тармоғи бўлган, бироқ 2014-йилда Россия аннексия қилинганидан кейин ташриф буюрувчилар сони сезиларли даражада камайиб кетди[3].
Украинанинг етти мўжизаси ва Украинанинг етти табиий мўжизаси Украинанинг энг муҳим диққатга сазовор жойларини ташкил этган бўлиб, улар кенг жамоатчилик томонидан интернетда овоз бериш орқали танлаб олинган.
Украина марказий ва шарқий Европа, шимол ва жануб ўртасидаги чорраҳадаги манзилдир; Россия билан чегарадош ва Туркиядан унчалик узоқ эмас. У Карпат тоғлари каби чанғи, пиёда юриш, балиқ овлаш ва ов қилиш учун мос бўлган тоғ тизмаларига эга, Қора денгиз қирғоғи эса дам олувчилар учун машҳур ёзги манзилдир. Украинада узумзорлар мавжуд, уларда маҳаллий винолар, қадимий қал’алар харобалари, тарихий боғлар, православ, католик ва протестант черковлари, шунингдек, бир нечта масжид ва синагогалар мавжуд. Мамлакат пойтахти Киев шаҳрида Авлиё София собори ва кенг хиёбонлар каби кўплаб ноёб тузилмалар мавжуд. Украина сайёҳларга яхши маълум бўлган бошқа шаҳарларни ҳам ўз ичига олади, масалан, порт шаҳри Одесса ва ғарбдаги эски Лвов шаҳри. Иккинчи жаҳон урушидан олдин Полша Республикаси чегараларида бўлган Ғарбий Украинанинг кўп қисми поляклар учун машҳур жой ҳисобланади. Ўзига хос „қитъа“ — Қрим ўзининг иссиқ иқлими, улкан тоғлари, платолари ва қадимий харобалари билан Қора денгизда сузиш ёки қуёшда тобланиш учун сайёҳлар учун машҳур дам олиш маскани бўлган. У ердаги шаҳарларга қуйидагилар киради: Севастопол ва Ялта — Иккинчи Жаҳон уруши охирида тинчлик конференсияси ўтказилган жой. Шунингдек, ташриф буюрувчилар Днепр дарёси бўйлаб Киевдан Қора денгиз соҳилига қадар кемада круиз саёҳатларини амалга оширишлари мумкин. Украина ошхонаси узоқ тарихга эга ва турли хил миллий таомларни таклиф этади. 2014-йилда Россиянинг ҳудудни босиб олиши ва аннексия қилиши сайёҳлик савдосига жиддий таъсир кўрсатди[4].
Мамлакатнинг туризм саноати одатда ривожланмаган деб ҳисобланади, аммо у Украина иқтисодиётига ҳал қилувчи ёрдам беради. Украина сайёҳларга Европанинг бошқа йўналишларига қараганда анча паст нархларни таклиф этади, шунингдек, Европа, собиқ Совет Иттифоқи ва Шимолий Америкадан келган кўпчилик одамлар учун визасиз кириш каби маълум афзалликларга эга. 2005-йилдан бери Европа Иттифоқи ва ЭФТА, АҚШ, Канада, Япония ҳамда Жанубий Корея фуқароларидан Украинага сайёҳлик мақсадида ташриф буюриш учун виза талаб қилинмайди[5]. Шунингдек, Россия ва бошқа МДҲ давлатлари (Туркманистондан ташқари) фуқаролари учун ҳам виза талаб қилинмайди.
| Мамлакат | Рақам |
|---|---|
| Молдова | 4.3 миллион |
| Беларус | 1.8 миллион |
| Россия | 1.5 миллион |
| Венгрия | 1.3 миллион |
| Полша | 1.2 миллион |
| Руминия | 0,8 миллион |
| Словакия | 0.4 миллион |
| Исроил | 0,2 миллион |
| Туркия | 0,2 миллион |
| Германия | 0,2 миллион |
Машҳур сайёҳлик шаҳарлари
Марказий Украина

Асосий шаҳарлар
- Киев — Днепр дарёси бўйидаги Киев Русининг тарихий ва Украинанинг замонавий пойтахти. Қадимги черковлар, кенг хиёбонлар, гўзал манзаралар ва турли маданий обектлар уни мафтункор манзилга айлантиради.
- Чернигов — Киев Русининг қадимий шаҳри, кўплаб ўрта аср меъморчилигига эга Украинанинг энг қадимги шаҳарларидан бири. Бу ҳудудда Европадаги энг қадимий инсон манзилгоҳлари ҳам топилган.
- Переиаслав — „тирик музей“, Украинадаги энг йирик тарих ва этнография қўриқхоналаридан бири. 20 дан ортиқ турли музейлар мавжуд, шаҳарда турли кўргазмалар ва ярмаркалар ўтказилади.
- Винница — Подиллия тарихий минтақасидаги энг йирик шаҳар. Винницада Фестивални ороли яқинидаги Жанубий Буг дарёсида қурилган Европадаги энг катта сузувчи фаввора бор.
- Суми — ХВИИ аср ўрталарида қурилган тарихий шаҳар.

Ғарбий Украина

- Лвов — мамлакат ғарбидаги эски шаҳар, ўрта асрнинг эски шаҳри эканлиги ва Полша ҳамда Австрия таъсиридаги ноёб архитектураси билан машҳур. У архитектура ва маданият ҳақида гап кетганда, Украинадаги энг яхши сайёҳлик масканидир.
- Ивано-Франкивск — Ғарбий Украина шаҳри, Украинада яшаш учун энг яхши шаҳар деб тан олинган[7].
- Черновси — Буковина пойтахти сифатида Австрия империясининг бир қисми бўлгани сабабли (1918-йилгача) Болқон атмосфераси ва Марказий Европа услубидаги ажойиб классик Габсбург архитектурасини тақдим этади.
- Ужгород — Украинанинг энг қадимги шаҳарларидан бири бўлган Закарпате пойтахти Карпат тоғларига яқинлиги туфайли сайёҳларни ўзига жалб қилади.
- Мукачеве
- Каменец-Подолский
- Тернопил
- Луцк
- Дрогобич


Шарқий Украина
- Харков — шаҳар тарихи ХВИИ аср ўрталарида, казаклар Слобода посёлкаларини яратган пайтдан бошланган ва ўшандан бери шаҳар 1,7 миллион кишидан ортиқ аҳолиси бўлган Украинанинг энг йирик савдо, маданий ва таълим марказларидан бирига айланди. 1919-йил декабрдан 1934-йил июнгача Харков Совет Украинасининг пойтахти эди. Бу ерда 1920—1930-йилларда Украина маданий уйғониши бошланди.
- Святоҳирск ва Бахмут
- Донецк
- Луҳанск
Жанубий Украина
- Одесса — Қора денгиздаги порт шаҳар бўлиб, турли маданиятлар, жумладан яҳудий, арман, немис, рус ва юнон маданиятлари, шунингдек, маҳаллий Украина маданиятини ўзида жамлаган. Одесса Қора денгиз курорти ва Украинанинг энг йирик савдо марказидир.
- Запориже — Украинанинг олтинчи йирик шаҳри, Кҳортициа ороли, ДнепроҲЕС ва „Соцгород“ (Социалистик шаҳар) билан машҳур.
- Измаил — Украина жануби-ғарбий қисмидаги Одесса вилоятининг Дунай дарёси яқинидаги тарихий шаҳар.
- Қримнинг жанубий қирғоғи (Қрим Ривиэра) — Ялта ва Алушта муниципалитетларининг қирғоқ чизиғи (ҳозир Россия Федерацияси бошқарувида).
- Севастопол (ҳозир Россия Федерацияси бошқаруви остида).
Манзарали жояр
- Карпат тоғлари — чанғида учиш ва пиёда сайр қилиш имкониятларига эга бўлган тоғ ландшафтлари, совуқ ва иссиқ булоқли курортлар. Тоғ-чанғи курортлари орасида Буковел, Славске, Верховйна, Ворохта мавжуд.
- Ҳоверла — Украинадаги энг баланд тоғ. Пиёда юриш учун манзарали жой.
- Азов қирғоғи — чўмилиш курортлари.
- Днепр — саёҳатлар.
- Днестр — каноэда, қайиқда сузиш.
- Шацк кўллари — чўмилиш, лагер, пиёда юриш.
- Софийивский боғи, Уман, Украинада жойлашган.
- Украина шаршаралари — экотуризм.
-
Карпат тоғлари устидаги камалак
-
Чорноҳора водийсидаги рҳододендронлар
-
Червона тоғи яқинидаги Днестр канёни миллий табиат боғи
-
Ивано-Франкивск вилоятидаги қишлоқ
-
Қишда Ҳоверла тепасида
-
Буковел — Шарқий Европа ва Украинадаги энг йирик чанғи курорти
-
Черкас вилоятидаги Буки канёни
Украинанинг етти мўжизаси

Украинанинг етти мо''жизаси — 2007-йил июл ойида бўлиб ўтган „Украинанинг етти мо''жизаси“ танловида танланган Украинанинг етти тарихий ва маданий ёдгорликлари.
- Уман шаҳридаги Софийивский боғи, Черкас вилояти
- Киев Печерск Лавра (Ғорлар монастири)
- Каменец-Подолский тарихий мажмуаси, Каменец-Подолский, Хмелницкий вилояти
- Кҳортициа, Запороже вилояти
- Севастополдаги Черсонесос
- Авлиё София собори, Киев
- Черновци вилояти, Хотин шаҳридаги Хотин қал’аси
Украинанинг етти табиий мўжизаси

Украина танлови ғолиблари бўлган Украинанинг етти табиий мўжизалари:
- Аскания-Нова, Херсон вилояти
- Николаев вилоятидаги Бухнинг гранит-дашт ерлари
- Днестр канёни, Днестр
- Мармар ғори (Қрим)
- Хмелницкий вилоятидаги Товтрй Подиллиан банклари
- Свитиаз кўли — Волин вилояти, Шацк яқинидаги кўллар гуруҳининг бир қисми
- Карпат тоғларида Сйневйрска Полиана қишлоғи яқинидаги Сйневйр кўли
Тан олинган Жаҳон мероси обектлари
- Киев Печерск Лавра (Киев ғорлари монастири) ва Авлиё София собори
- Лвов шаҳрининг тарихий маркази (асосан эски шаҳар)
- Буковин ва Далматия митрополитларининг қароргоҳи (Чернивци)
- Севастополдаги Черсонес харобалари
- Струве геодезия ёйи сегментлари
- Украина Карпатидаги қадимги ва ибтидоий олха ўрмонлари
- Карпат минтақасининг ёғоч серквалари
Тиббий туризм
Сўнгги пайтларда Украинада юқори сифатли стоматология ускуналари ва юқори сифатли материалларга эга кўплаб замонавий стоматология клиникалари ташкил этилди. Улар беморларга юқори сифатли стоматология хизматларини Ғарб ва Россия клиникаларига қараганда анча арзон нархларда тақдим этадилар. Украинага Америка Қўшма Штатлари, Европа Иттифоқи ва Россиядан кўплаб сайёҳлар стоматология хизматлари учун келишади, бу эса стоматологик туризмнинг ривожланишини таъминлайди.
Украинада тиббий туризмнинг бошқа машҳур турлари — кўз, пластик жарроҳлик, соч кўчириб ўтказиш ва лой ванналари.
Трускавец ва Миргород минерал булоқлари билан машҳур.
Диний туризм
Украинада Уман Бреслов-Ҳасидик яҳудийлари учун зиёратгоҳдир.
Воқеалар
Фестивал маданияти


Сўнгги йилларда Украинанинг йирик шаҳарларида турли хил фестиваллар пайдо бўлди. Улардан энг машҳурлари орасига Лвовдаги халқаро жазз фестивали, Киевдаги кўча таомлари фестивали, Одессадаги турли ёз фестиваллари киради. Ушбу фестивалларнинг аксарияти Совет давридаги собиқ саноат биноларида ўтказилади ва шу тариқа бу ҳудудларни ёшартиришга ёрдам беради.
| Тури | Тадбир | Манзил | Мавсум |
|---|---|---|---|
| Кино фестивали | Молодист халқаро кинофестивали | Киев | апрел |
| Кино фестивали | Одесса халқаро кинофестивали | Одесса | июл ойининг иккинчи ярми |
| Озиқ-овқат фестивали | Дерунй фестивали | Коростен | сентябр |
| Озиқ-овқат фестивали | Лвов пишлоқ ва вино фестивали | Лвов | октябр |
| Ҳазил фестивали | Гуморйна | Одесса | апрел |
| Санъат фестивали | Гоголфест | Киев | сентябр |
| Мусиқа фестивали | Зоҳид | Родатйчи, Лвов вилояти | Августнинг ўрталарида |
| Мусиқа фестивали | Фажне Мисто | Тернопил | июл |
| Мусиқа фестивали | Алфа Жазз фестивали | Лвов | июн |
| Шеърият байрами | Меридиан Cзерновитз | Черновци | сентябр |
| Мусиқа фестивали | Атлас Wеэкенд | Киев | июн |
| Спорт байрами | Иссиқ ҳаво шарлари фестивали | Каменец-Подолский | май |
| Маданият фестивали | Форпост Фест | Каменец-Подолский | август |
| Спорт байрами | Леополис Гран-приси | Лвов | июн |
| Маданият фестивали | Китоб форуми Лвов | Лвов | сентябр |
| Маданият фестивали | Этновйр | Лвов | август |
Савдо ярмаркалари
| Шаҳар | Савдо ярмаркаси | Саноат |
|---|---|---|
| Киев | АГРО | Қишлоқ хўжалиги |
| Лвов | Лвов нашриёти форуми | Китоблар |
| Киэв | Украина металл-форуми | Металл филиал |
| Великий Сорочинци | Сорочйнци ярмаркаси | Ошхона |
| Киев | Заргарлик кўргазмаси Украина | Заргарлик буюмлари |
| Киев | Киэв модаси | Кийим ва услуб |
| Киев | Упаковка | Қадоқлаш саноати |
| Киев | Қурол ва хавфсизлик | Қуроллар |
Туризм индустриясини бошқариш органи ва унинг кафедралари
- Чет эл туризми бош бошқармаси (Украина ССР ҳукумати ва СССР Давлат қўмитасининг бир қисми)
- 1964—1974 — Ёсип Затяхан
- 1974—1989 — Виктор Добротвор
- Укринтур уюшмаси
- 1989—1993 — Володимир Скринник
- Украина туризм бўйича давлат қўмитаси
- 1993—1996 — Володимир Скринник
- 1997—1998 — Анатолий Касианенко
- 1998—2000 — Валерий Цйбух
- Давлат туризм департаменти (Ёшлар сиёсати, спорт ва туризм давлат қўмитаси)
- 2001—2002 — Анатолий Матвиенко
- Украина Давлат туристик маъмурияти
- 2002—2005 — Валерий Цйбух
- Туризм ва курортлар давлат хизмати (Маданият ва туризм вазирлиги)
- 2005—2006 — Игор Приставский
- 2006—2010 — Анатолий Пахля
- Украина туризм ва курортлар давлат агентлиги (Инфратузилма вазирлиги)
- 2011—2014 — Олена Шаповалова
- Туризм ва курортлар бошқармаси (Иқтисодий ривожланиш ва савдо вазирлиги)
- 2016—2017 — Иван Липтуҳа
- 2018—2019 — Оксана Сердюк
- Украина Туризмни ривожлантириш давлат агентлиги (Украина Маданият ва ахборот сиёсати вазирлиги)
- 2019-йилдан ҳозиргача — Мариана Олескив
Украинага кириш қоидалари
CОВИД-19 билан боғлиқ вазият туфайли Украинага кириш қоидалари сезиларли даражада ўзгарди[8]. Украинага саёҳат қилишни режалаштираётган сайёҳлар учун мамлакатга кириш учун зарур бўлган ҳужжатлар рўйхати билан танишиш муҳимдир, масалан, CОВИД-19 га қарши эмлашнинг тўлиқ курсини олганлигини тасдиқловчи ҳужжат, салбий САРС-CоВ-2 коронавирус антиженини аниқлаш учун экспресс тест ёки салбий ПCР тести.
Хорижий саёҳатлар статистикаси
Украинага ташриф буюрувчиларнинг аксарияти қуйидаги миллат вакилларидир[9]:
| Мамлакат | 2017 | 2016 | 2015 | 2014 | 2013 |
|---|---|---|---|---|---|
| Жами |
| Мамлакат | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |
|---|---|---|---|---|
| 6,429,264 | ||||
| 3,979,453 | ||||
| 3,056,433 | ||||
| 2,127,250 | ||||
| 1,159,711 | ||||
| 506,045 | ||||
| 349,094 | ||||
| 215,437 | ||||
| 113,507 | ||||
| 63,337 | ||||
| 61,892 | ||||
| 59,628 | ||||
| 56,662 | ||||
| 53,032 | ||||
| 46,624 | ||||
| 45,632 | ||||
| 45,548 | ||||
| 43,561 | ||||
| 42,840 | ||||
| 40,240 | ||||
| 36,163 | ||||
| 33,582 | ||||
| 25,765 | ||||
| 24,886 | ||||
| 23,795 | ||||
| 17,845 | ||||
| 17,361 | ||||
| 15,885 | ||||
| 15,458 | ||||
| 14,827 | ||||
| 13,926 | ||||
| 12,589 | ||||
| 12,533 | ||||
| 12,281 | ||||
| 11,747 | ||||
| 10,323 | ||||
| 9,655 | ||||
| 7,351 | ||||
| 6,833 | ||||
| 6,821 | ||||
| 6,689 | ||||
| 6,584 | ||||
| 6,404 | ||||
| 5,412 | ||||
| 4,847 | ||||
| 4,692 | ||||
| 4,635 | ||||
| 4,390 | ||||
| 3,809 | ||||
| 3,475 | ||||
| Бошқа мамлакатлар | 58,472 | |||
| Жами | 18,935,775 |
- Украинага ташриф буюрган хорижий фуқаролар сони (2014-йилдан, Қримдан ташқари):
Статистик маълумотлар Украина Давлат статистика агентлиги маълумотларига асосланади[10].
- 2000-йил: 6.4 миллион
- 2001-йил: 9.2 миллион
- 2002-йил: 10.5 миллион
- 2003-йил: 12.5 миллион
- 2004-йил: 15.6 миллион
- 2005-йил: 17.6 миллион
- 2006-йил: 18.9 миллион
- 2007-йил: 23.1 миллион
- 2008-йил: 25.4 миллион
- 2009-йил: 20.8 миллион
- 2010-йил: 21.2 миллион
- 2011-йил: 21.4 миллион
- 2012-йил: 23.0 миллион
- 2013-йил: 24.7 миллион
- 2014-йил: 12.7 миллион
- 2015-йил: 12.4 миллион
- 2016-йил: 13.3 миллион
- 2017-йил: 14.2 миллион
Галерея
-
Машҳур Одесса опера ва балет театри
-
Одессадаги Аркадия пляжи
-
Украинадаги ресторанлар хорижлик сайёҳлар учун жуда ҳамёнбоп.
-
Береҳове — Ғарбий Украинадаги кичик шаҳарча
-
Закарпате вилоятидаги Счоэнборн қал’аси-саройи
-
Мукачево шаҳар ҳокимияти
-
Луцкдаги Лубарт қал’асининг дарвоза минораси
-
Закарпате вилоятидаги Нарcиссус водийси
-
Сйневйр миллий табиат боғи
-
Билосарай водийсидаги оддий сумру , Азов денгизи
-
Сумидаги Тринитй собори
-
Горкий боғи — Харковнинг энг кўп ташриф буюриладиган диққатга сазовор жойларидан бири
-
Йўқ, бу Африка эмас — бу Аскания-Нова биосфера қўриқхонаси. У Херсон вилоятида, Олешки ерлари яқинидаги қуруқ Таурида чўлида жойлашган.
Манбалар
- ↑ Тоурист гроуп, Украина Давлат статистика қўмитаси
- ↑ УНWТО Wорлд Тоурисм Барометер, волуме 6, УНWТО (Июн 2008)
- ↑ Тоурисм такес а носедиве ин Cримеа ббc.cо.ук, Қаралди: 29-декабр 2015-йил.
- ↑ Тоурисм такес а носедиве ин Cримеа ББC. Қаралди: 29-декабр 2015-йил.
- ↑ Украиниан Cонсулате Генерал оф Украине ин Неw Ёрк (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-12-01 санасида архивланган) — Виза талаблари бўлмаган миллатлар
- ↑ „Фореигн cитизенс wҳо виситед Украине ин 2016 еар, бй cоунтриэс“.
- ↑ „Найкращим українским містом визнано Івано-Франківск (Укр.)“. 2007-йил 25-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 23-октябр.
- ↑ „Висит Украине - Информатион анд Рулес“ (инглизча). Висит Украине. Қаралди: 29-июл 2021-йил.
- ↑ Фореигн cитизенс wҳо виситед Украине бй cоунтрй — Украина Давлат статистика хизмати
- ↑ „Тоурист гроуп“.