Ziyosfera

Umida Ahmedova

Умида Аҳмедова 2016-йил

Умида (форсча: Омидеҳ) Тўхтамуродовна Аҳмедова (1955-йил 21-октябр; Паркент, Ўзбекистон) — Марказий Осиёда ишлаётган ва яшаётган фотограф ва фотожурналист[1]. Ҳозир Ўзбекистонда истиқомат қилади ва режиссёр Олег Карповга турмушга чиққан[2]. 2010-йилда судланган. 2010-йилдан буён Ўзбекистондаги расмий кўргазмаларда қатнаша олмайди[3].

Фаолияти

Фотограф сифатида у шаҳар ва қишлоқ муаммоларига бағишланган кўргазмаларда қатнашган[4] ва кино ва китоб лойиҳаларида, жумладан, "Бокиралик юки" қисқа метражли филмининг тақдимотида ҳамкорлик қилган[5]. Ассоcиатед Пресс фотографи сифатида[6] унинг суратлари Тҳе Неw Ёрк Тимес[7], Wалл Стреэт Жоурнал[8] ва Тҳе Глобе анд Маил онлайн нашрларининг фотография бўлимларида чоп этилган[9]. Фотожурналист ва рассом сифатида у инсон ҳуқуқлари муаммоларини ўрганишга бағишланган лойиҳаларда ишлаган[10]. Ўз фаолияти давомида у Ўзбекистоннинг замонавий чегараларидаги анъаналар, турли маданиятлар ва кундалик воқеаларни ҳужжатлаштирган[11].

Умида Аҳмедова ўзбек фотографиясининг кўзга кўринган намояндаларидан биридир.

Ҳибсга олиниши ва жиноий жавобгарликка тортислиши

2009-йил 17-ноябрда у Тошкент шаҳар ички ишлар бошқармаси терговчиси Нодир Аҳмаджон[12] томонидан чақирилиб, туҳмат ва „ўзбек миллатини ҳақорат қилиш ва туҳмат қилиш“ жинояти аниқланган. Унга ва бошқаларга нисбатан бу айбловлар қисман Швейсария элчихонасининг гендер дастури ҳомийлигидаги лойиҳада иштирок этгани билан боғлиқ[13]. Асарлардан бири „Аёллар ва эркаклар: тонгдан то кечгача“ Ўзбекистон қишлоқлари ҳаётининг қирраларини ҳужжатлаштиради. 2009-йилнинг 16-декабрида унга нисбатан юқорида тилга олинган лойиҳа, шунингдек, гендер ва инсон ҳуқуқларига оид бошқа медиа лойиҳалар, жумладан, Ўзбекистонда аёлларни ша'нини ерга уришга қаратилган"Бокиралик юки" медиа лойиҳаларида иштирок этгани учун жиноий иш қўзғатилган. Жиноий айбловлар олти ойгача қамоқ жазоси ёки 2-3 йил мажбурий меҳнат[14][15] ни назарда тутади ва ҳозирда унга мамлакатдан чиқиб кетиш тақиқланган[16].

2010-йил январ ойида у Ўзбекистон қишлоқлари ва ўзбек урф-одатларини акс эттирувчи китобини чоп этганидан сўнг , жиноий жавобгарликка тортилган. Унга 13-январ куни „дин ишлари, маънавият ва психология соҳаси мутахассислари“дан иборат экспертлар гуруҳи унинг суратлари Ўзбекистонни Ғарб томошабинлари учун салбий кўринишда тасвирланганини аниқлаганидан сўнг айбланган: "Ўзбекистонда ҳеч қачон бўлмаган хорижлик, лекин бу албом билан таниш бўлган киши ўрта асрларда одамлар яшайдиган мамлакат деган хулосага келади".

2010-йил феврал ойида у ўзбек халқига туҳмат ва ҳақорат қилгани учун айбдор деб топилди, аммо озодликка чиқиб кетиши мумкин эди. Айбловлар уч йилгача қамоқ жазосини ўз ичига олган бўлса-да, судя маҳкум Ўзбекистон мустақиллигининг 18 йиллиги муносабати билан амнистияга чиқарилганини айтиб, жазодан воз кечди. У ҳукм устидан шикоят қилмоқчи эканлигини айтди[17][18][19][20].

„Порцмоутҳ Университй Пугwаш“ шарҳловчиси Марк Норман шундай фикр билдирди: "Умида Аҳмедова — ўзбек фотографи, у 2007-йилда Ўзбекистон халқининг кундалик ҳаёти тасвирларидан иборат албом яратган. Албом „Эркаклар ва аёллар: тонгдан қоронғигача“ деб номланган, ўзбек урф-одатлари ва урф-одатларига оид 100 дан ортиқ тасвирни ўз ичига олган. Оддий ва кундалик манзараларни акс эттирувчи тасвирлар Ўзбекистон расмийлари томонидан кескин танқидга учраган ва тасвирларда Ўзбекистон халқини „қолоқ“ сифатида кўрсатишини даъво қилган. Умида Аҳмедова иши ҳақидаги хабар бутун дунё бўйлаб оловдек тарқалди ва йўлда кўплаб халқаро янгиликлар провайдерлари томонидан эшитилди.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Умида Акҳмедова: Опен Аппеал“, Зонес оф Тенсион Ресеарч Гроуп, 26-декабр 2009-йил, 27-апрел 2018-йилда асл нусхадан архивланди, қаралди: 12-июл 2022-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  2. ↑ „Тҳе блоодй ригҳт оф тҳе фирст нигҳт.“, Фергҳана, 11-март 2009-йил, Жануарй 30, 2010да асл нусхадан архивланди, қаралди: 19-январ 2010-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  3. ↑ Чухович. „Искусство в Узбекистане: очерки внутреннего изгнания“ (русча). Фергана Неwс (11-июл 2016-йил). Қаралди: 13-июл 2016-йил.
  4. ↑ „Боом Боом – 4тҳ Бишкек Интернатионал Эхҳибитион оф Cонтемпорарй Арт“, Кунсаспекте, 7-октабр 2008-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  5. ↑ „Тҳе блоодй ригҳт оф тҳе фирст нигҳт.“, Фергҳана, 11-март 2009-йил, Жануарй 30, 2010да асл нусхадан архивланди, қаралди: 19-январ 2010-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  6. ↑ Сеарч Ресулц Умида Аҳкмедова, 19-январ 2010-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  7. ↑ Дунлап, Давид W. (10-август 2009-йил), „Пиcтурес оф тҳе дай.“, Тҳе Неw Ёрк Тимес, қаралди: 26-май 2010-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  8. ↑ „Пиcтурес оф тҳе дай.“, Wалл Стреэт Жоурнал, 10-август 2009-йил, 2018-09-12да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2022-07-12{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  9. ↑ „Ин Пҳотос.“, Тҳе Глобе анд Маил, 11-август 2009-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  10. ↑ „Умида Акҳмедова: Wҳере тҳере аре пеопле тҳере ис поситивитй.“, УЗСCИ
  11. ↑ „Пҳотос бй Умида Акҳмедова.“, Фергҳана
  12. ↑ „Пҳотос бй Умида Акҳмедова.“, Фергҳана
  13. ↑ „Дефаматорй Имагес оф Узбекистан.“, Радио Фреэ Эуропе, Жануарй 1, 2010да асл нусхадан архивланди, қаралди: 19-январ 2010-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  14. ↑ „Умида Акҳмедова: Опен Аппеал“, Зонес оф Тенсион Ресеарч Гроуп, 26-декабр 2009-йил, 27-апрел 2018-йилда асл нусхадан архивланди, қаралди: 12-июл 2022-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  15. ↑ Умида Аҳмедова., 29-декабр 2009-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()[сайт ишламайди]
  16. ↑ „Ин пиcтурес: Негативе имагес оф Узбекистан?“. ББC Неwс (25-январ 2010-йил). Қаралди: 25-январ 2010-йил.
  17. ↑ „Оффиcиалс Сеэ Сландер ин Узбек Пҳотос, бут Артисц Сеэ Cенсоршип“
  18. ↑ „Узбек пҳотограпҳер фоунд гуилтй оф 'сландеринг натионъ“. ББC Неwс (Фебруарй 10, 2010).
  19. ↑ „Узбек Пҳотограпҳер Cонвиcтед, Амнестиэд Фор Либел“. Рферл.орг (Фебруарй 10, 2010).
  20. ↑ Узбек доcументарй макер фоунд гуилтй оф сландер. Гуардиан.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Umida_Ahmedova" dan olindi