Unter den Linden

Унтер ден Линден (немисча- „ жўка дарахтлари остида“) — Германия пойтахти Берлиннинг марказий Митте туманидаги булвар. Шаҳар саройидан Бранденбург дарвозасигача чўзилган марказ бўйлаб пиёдалар савдо марказини ва иккита кенг йўлни ўраб турган жўка (оҳак) дарахтлари шарафига номланган. Хиёбон Берлиннинг кўплаб диққатга сазовор жойлари ва дарёларни боғлайди.

Умумий кўриниши

Унтер ден Линден кўчасида бир вақтлар вайрон қилинган Республика саройи жойлашган. Кўча Лустгартен боғидаги Стадцчлосс қироллик саройи (Гҳензоллерн уйининг асосий қароргоҳи) жойидан шарқдан ғарбга қараб, Парисер майдони ва Бранденбург дарвозасигача боради. Шарққа қараб булвар Берлин соборидаги Шпри дарёсини кесиб ўтади ва Карл-Лиэбкнечт-Страßэ бўйлаб давом этади. Бранденбург дарвозаси ортидаги ғарбий давоми Страßэ дес 17. Жуни жойлашган^[1].. Унтер ден Линденни кесиб ўтувчи шимолий-жанубий асосий кўчалар — Фридрихстрассе ва Вилгелмштрассе.

Берлиндаги эски шаҳарнинг тарихий қисми марказида жойлашган Унтер ден Линден ХВИ асрда Бранденбурглик княз Жон Жорж томонидан Тиэргартендаги овчилик маконларига етиб бориш учун қурилган.

ХИХ асрга келиб, Берлин аҳолиси кўпайиб, ғарбга қараб кенгайиб борар экан, Унтер ден Линден Берлиндаги энг машҳур ва энг катта кўчага айланди. 1851-йилда марказий ҳудудда Кристиан Даниэл Рауч томонидан яратилган Буюк Фредерикнинг машҳур отлиқ ҳайкали ўрнатилди. Иоганн Штраус ИИИ 1900-йилда „Унтер ден Линден“ валсини ёзган. 1934-35-йилларда Берлин С-Баҳн учун Норд-Сüд-туннелини қуриш жараёнида жўка дарахтларининг аксарияти кесилган ва Иккинчи Жаҳон урушининг сўнгги кунларида қолган дарахтлар ҳам йўқ қилинган ёки ўтин сифатида ишлатиш учун кесилган. Ҳозирги жўкалар 1950-йилларда қайта экилган^[2]. Файл:СФП 186 - Флуг уэбер Берлин.огв

Манфаат нуқталари

1937-йилдан бошлаб кўчадаги мулкларни рақамлаш Унтер ден Линденни Лустгартен ва Музей ороли билан боғлайдиган Шлоссбрюcке (сарой кўприги) да бошланди. Қайта тикланган Алте Коммандантур-№ 1 1695-1706-йиллар оралиғида қурилган Унтер ден Линден кўчасидаги энг қадимги бино бўлган. У Зеугҳаус арсеналининг рўпарасида жойлашган. Ҳозирда кўча бўйлаб жойлашган бинолар (шарқдан ғарбга) Германия тарихи музейи-№ 2, валиаҳд саройи (Гҳензоллерн тож князларининг собиқ саройи)-№ 3, Неуэ Wаче уруш ёдгорлиги-№ 4, кейинчалик Бебелплатзда Берлин Давлат операси-№ 7, халқ тилида Линденопер деб аталувчи Авлиё Хедвиг собори ва Алтес саройи, император Вилгелм И нинг севимли неоклассик қароргоҳи (Эски сарой, Берлин)-№ 9. Шимол томонда Гумболдт университетининг асосий биноси-№ 6 ва Берлин давлат кутубхонасининг И биноси-№ 8, жойлашган. Ғарбий томонда Россия элчихонаси (собиқ Совет элчихонаси, № 63-65, Венгрия элчихонаси, № 76, Вилгелмштрассе билан туташган жойда ва ниҳоят, Парисер майдони бурчагида жойлашган Адлон меҳмонхонаси, № 77) жойлашган^[3]. Урушдан олдинги меҳмонхона ўрнида бутунлай қайта янги меҳмонхона қурилган. Университет олдидаги таниқли Александр ва Вилгелм фон Гумболдт ҳайкаллари, шунингдек, Пруссия генераллари Шарнхорст ва Бüловнинг ҳайкаллари ҳам кўчани безатиб туради. 1930-йиллардан олдин бўлган Унтер ден Линден номи ёзилган кўча белгиси Британия қуролли кучлари томонидан олиб кетилган ва ҳозирда Император уруш музейида, Лондонда кўриш мумкин.