Uran-234

Уран-234/ Турсунбоев Ислам

Уран-234

Уран-234 (²³⁴У ёки У-234) ва уран рудасида Уран-234 нинг билвосита сифатида учрайди, аммо у хом ураннинг атиги 0,0055 % (миллионда 55 қисм) ни ташкил қилади, чунки унинг яримпарчаланиш даври атиги 245,500 йилни ташкил этади. Бу эса ²³⁸У нинг ярим парчаланиш давридан 18000 марта кичик. Шундай қилиб, табиий намунадаги ²³⁴У ва ²³⁸У ларнинг нисбати уларнинг бир-бирига нисбатан ярим еирилиш даврлари нисбатига тенг. Ядровий парчаланиш орқали ²³⁴У ҳосил бўлишининг асосий йўли қуйидагича: уран-238 ядролари Уран-235 бўлиш учун алфа заррачасини чиқаради. Кейинчалик, қисқа яримпарчаланиш даври билан ²³⁴Тҳ ядро бета заррачани чиқаради ва протактиний-234 (²³⁴ Па) ядро изомерига айланади. Ниҳоят, ²³⁴Па ядролари ²³⁴У ядрога айланиш учун яна бир бета заррачани чиқаради.

Уран-234 ядроси алфа эмиссияси билан торий-230 ядросига парчаланади. Спонтан парчаланадиган ядроларнинг кичик қисми (миллиардга вир неча улуш) бундан мустасно.

Табиий урандан жуда оз миқдорда ²³⁴У ни ажратиб олиш уранни мунтазам бойитишда қўлланиладиганга ўхшаш изотопларни ажратиш ёрдамида амалга оширилиши мумкин. Бироқ, ²³⁴У ни ажратиш учун кимё, физика ёки муҳандислик соҳаларда ҳақиқий эҳтиёж йўқ. ²³⁴У нинг жуда кичик соф намуналарини кимёвий ион алмашиш жараёни орқали — алфа парчаланиш орқали ²³⁴У гача парчаланишига имкон бериш учун намуналаридан олиш мумкин.

Шаклланиш ва емирилиш

Уран-234 қуйидаги парчаланишлар натижасида ҳосил бўлади:

• Нуклиднинг β⁺-парчаланиши ²³⁴Нп (ярим емирилиш даври 4,4(1)кун):

${\дисплайстйле \матҳрм{^{234}_{93}Нп}\ригҳтарроw\матҳрм{~^{234}_{92}У} + э^+ + {\ну}_э;}$

• Нуклиднинг β⁻-парчаланиши ²³⁴Па (ярим емирилиш даври 6,70(5) соат):

${\дисплайстйле \матҳрм{^{234}_{91}Па} \ригҳтарроw \матҳрм{^{234}_{92}У} + э^- + \бар{\ну}_э;}$

• Алфа парчаланиши нуклиди ²³⁸Пу (ярим емирилиш даври 87,7(1) йил):

${\дисплайстйле \матҳрм{^{238}_{94}Пу} \ригҳтарроw \матҳрм{^{234}_{92}У} + \матҳрм{^{4}_{2}Ҳе}.}$

Уран-234 нинг парчаланиши қуйидаги йўллар билан содир бўлади:

• Алфа парчаланиши ²³⁰Тҳ га (эҳтимол 100 %, парчаланиш энергияси 4,857,7 (7) кеВ)

${\дисплайстйле \матҳрм{^{234}_{92}У} \ригҳтарроw \матҳрм{^{230}_{90}Тҳ} + \матҳрм{^{4}_{2}Ҳе};}$

чиқарилган α-заррачалар энергияси 4722,4 кеВ (28,42 % ҳолларда) ва 4774,6 кеВ (71,38 % ҳолларда).

• Спонтан парчаланиш (эҳтимоллик 1,73(10)×10⁻⁹ %).
• Кластер емирилиши ²⁸Мг га (парчаланиш эҳтимоли 1,4(3)×10⁻¹¹ % , бошқаларга кўра 3.9(10)×10⁻¹¹ %):

${\дисплайстйле \матҳрм{^{234}_{92}У} \ригҳтарроw \матҳрм{^{206}_{80}Ҳг} + \матҳрм{^{28}_{12}Мг}.}$

• Кластер емирилиши ²⁴Не ва ²⁶Не нуклидларини ҳосил қилиш учун (парчаланиш эҳтимоли 9(7)×10⁻¹²%, бошқа манбаларгаларга мувофиқ 2.3(7)×10⁻¹¹%):

${\дисплайстйле \матҳрм{^{234}_{92}У} \ригҳтарроw \матҳрм{^{210}_{82}Пб} + \матҳрм{^{24}_{10}Не};}$

${\дисплайстйле \матҳрм{^{234}_{92}У} \ригҳтарроw \матҳрм{^{208}_{82}Пб} + \матҳрм{^{26}_{10}Не}.}$

Яна қаранг

• Уран-уран аниқлаш