Ziyosfera

Urushda kaptarlar

Биринчи жаҳон уруши пайтида Швейсария армиясида ташувчи каптар томонидан хабар юбориш

Уй кабутарлари узоқ ўтмишдан бери урушда муҳим рол ўйнаб келмоқда. Улар ўз уйини топиб бориш қобилияти, тезлиги ва баланд учиш қобиляти туфайли кўпинча ҳарбий хабарчилар сифатида фойдаланилади. Раcинг Ҳомер зотининг ташувчи каптарлари Биринчи ва Иккинчи жаҳон урушларида хабарларни ташиш учун ишлатилган. 32 та ташувчи каптар Диккин медали билан тақдирланган[1].

Биринчи жаҳон уруши ва Иккинчи жаҳон уруши даврида ташувчи кабутарлар хабарларни ўз уйларига ташиш учун ишлатилган. Улар уйларига келиб қўнганда симларга ўрнатилган қўнғироқлар чалинган ва Сигнал Cорпс аскарига хабар келганини билдирган. Аскар ширкатга бориб, канистрдаги хабарни олиб ташлаб, телеграф, дала телефони ёки шахсий хабарчи орқали керакли манзилга жўнатаган.

Хабар ташувчи каптарларнинг иши хавфли эди. Яқин атрофдаги душман аскарлари қўйиб юборилган қушлар муҳим хабарларни олиб кетаётганини билиб, кўпинча каптарларни отиб туширишга ҳаракат қилишган. Бу каптарларнинг баъзилари ўзлари ишлаган бўлинма аскарлари орасида жуда машҳур бўлишган. „Тҳе Моcкер“ деб номланган каптар яраланишидан олдин 52 та миссияни бажарган. " Чер Ами " лақабли бошқа қуш оёғи ва бир кўзидан айрилган, аммо у хабарни керакли жойга етказа олган. У ўраб олинган америкалик пиёда аскарларининг катта гуруҳини қутқариб қолган[2].

Тарих

Радио пайдо бўлишидан олдин, ташувчи каптарлар тез-тез жанг майдонида штаб-квартира билан алоқа қилиш воситаси сифатида ишлатилган. Милоддан аввалги 6-асрда Форс шоҳи Кир ўз империясининг турли қисмлари билан алоқа қилиш учун ташувчи каптарлардан фойдаланган[3]. Қадимги Римда Жулиус Cаэсар Галлия ҳудудига хабар юбориш учун каптарлардан фойдаланган[4].

19-асрда (1870-71) Франсия-Пруссия уруши пайтида қамал қилинган парижликлар шаҳар ташқарисига хабарларни узатиш учун ташувчи каптарлардан фойдаланганлар. Бунга қарши, Пруссия армияси каптарларни овлаш учун қирғийларни ишга солишган[5]. Франсуз ҳарбийлари ҳаво шарлари ёрдамида кабутарларни душман чизиғи ёнидан олиб ўтишган[6]. Тўрт ойлик қамал пайтида бир миллиондан ортиқ турли хил хабарлар шу йўл билан ўз манзилига етказилган.

Биринчи жаҳон уруши

Буюк Британиянинг Жаҳон уруши давридаги афишада уруш каптарларини ўлдириш „Қиролликни ҳимоя қилиш тўғрисида“ги қонуннинг 21А низоми остида жиноят ҳисобланади.

Ҳоминг зоти кабутарлар Биринчи жаҳон уруши даврида кенг қўлланган. 1914-йилда Марна бўйлаб биринчи жанг пайтида франсуз армияси қўшинлари 72 та хабарчи каптардан фойдаланган.

АҚШ армияси сигнал корпуси фақат Франсиянинг ўзида 600 та каптардан фойдаланган.

Чер Ами

Уларнинг кабутарларидан бири, Чер Ами Вердун жанги пайтида 12 та муҳим хабарни етказган қаҳрамонона хизматлари учун франсуз " Крува де Гуэрре " мукофотига сазовор бўлган. 1918-йил октабр ойида ўзининг сўнгги миссиясида у кўкраги ва қанотидан ўққа тутилганига қарамай, хабарни манзилга етказиб келган. Унинг синган оёғдаги бойламга осилган капсуладан топилган муҳим хабар 77-пиёда дивизиясининг " Йўқолган баталён " нинг 194 нафар америкалик аскарини қутқариб қолган[7].

Немис учувчисиз камера каптари (эҳтимол, Биринчи жаҳон урушидаги ҳаво разведкаси)

Америка Қўшма Штатлари Ҳарбий-денгиз кучлари учувчилари уруш тугагандан сўнг Франсияда жами 1508 та каптарни ўз ичига олган 12 та каптар стансиясини сақлаб қолишган. Уруш кеяётган ҳудудларга каптарларни самалётлар орқали ташишган[8].

Уруш каптари учун оёқли канистр, АҚШ армияси сигнал корпуси, Биринчи жаҳон уруши. 1 х 2,9 см, 1,7 г

АҚШнинг биринчи самолёт ташувчиси Лангли 1922-йил 20-мартда фойдаланишга топширилган. Кеманинг орқа томонида каптарлар уйи бор эди[9]. Кабутарлар Норфолк денгиз кемасозлик заводида Ленгли конвертация қилинаётган пайтда ўқитилган[10].

Иккинчи жаҳон уруши

Иккинчи Жаҳон уруши пайтида Бирлашган Қироллик 250 000 га яқин кабутарлардан кўп мақсадларда, шу жумладан Жозеф Раскин каби душман чизиғи орқасида бўлган жосуслар билан алоқа қилишда фойдаланган. Ҳайвонларга жасорати учун берилиши мумкин бўлган энг юқори мукофот, Диккин медали урушда иштирок этган 32 та каптарга, шу жумладан Америка Қўшма Штатлари армиясининг каптар хизматининг ГИ Жоу ва Ирландиялик каптар Педдига топширилган.

Буюк Британия Иккинчи Жаҳон уруши пайтида ва ундан кейин бир мунча вақт ҳаво вазирлигида каптар бўлимини сақлаб қолган. Каптарлардан ҳарбий шароитларда фойдаланиш бўйича қарорлар қабул қилинган. Бўлим бошлиғи Леа Райнер 1945-йилда кабутарлар кичик портловчи моддалар ёки биоқуролларни аниқ нишонларга этказиш учун ўргатилган бўлиши мумкинлигини айтган. Ғоя қўмита томонидан қабул қилинмаган ва 1948-йилда Буюк Британия ҳарбийлари каптарлардан бошқа фойдаланишга ҳожат йўқлигини таъкидлаган. Урушда иштирок этган хабарчи каптарлар давлат томонидан ажратилган, маккажўхори ва уруғдан иборат озуқа билан таъминланган, бироқ кейинчалик бу қарор бекор қилинган[11]. Бироқ, Буюк Британия хавфсизлик хизмати МИ5 ҳали ҳам душман кучлари каптарлардан фойдаланишдан хавотирда эди. 1950-йилгача улар ҳар қандай вазиятга тайёргарлик кўриш учун 100 та қушни каптар севувчиси томонидан боқишни ташкил қилишган. Швейсария армияси 1996-йилда Кабутарлар қисмини тарқатиб юборган[12].

21-аср

2010-йилда Ҳиндистон полицияси яқинда Покистон чегарасида қўлга олинган каптар Покистондан хабар олиб келган бўлиши мумкинлигига шубҳа билдирган[13]. 2015-йилда Покистонлик каптар Ҳиндистонга „айғоқчи“ сифатида киритилган[14]. 2020-йил май ойида Ҳиндистон хавфсизлик кучлари томонидан Жамму ва Кашмирда Покистон жосуси сифатида гумон қилинган яна бир каптар қўлга олинган[15]. Шубҳали ҳеч нарса топилмаганлиги сабабли, Ҳиндистон ҳукумати каптарни Покистонга қайтариб юборган[16].

2016-йилда Иордания чегара ҳарбийларидан бири матбуот анжуманида „ Исломий давлат“ жангарилари ўзининг „халифалиги“ ҳудудидан ташқарига хабарларни етказиш учун кабутарлардан фойдаланаётганини айтган[17].

Мукофотланган уруш каптарлари

Ҳаммаси бўлиб 32 та каптар Диккин медали[18] билан тақдирланган, жумладан[19]

  • „Wинкиэ“ (1943)
  • „Командо“ (1944)
  • „Паддй“ (1944)
  • „Wиллиам оф Оранге“ (1944)
  • Эхетерлик Мери (1945)
  • „ГИ Жоэ“ (1946)
  • Густав (1944)
  • Пляж тароқчиси (1944)

Манбалар

  1. ↑ „ПДСА Диcкин Медал: 'тҳе анималс' ВC', Пигеонс — Ролл оф Ҳоноур“. ПДСА. 2008-йил 22-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 28-декабр.
  2. ↑ „Чер Ами – Тҳе Cарриэр Пигеон wҳо савед 200 мен“. ҲомеОфҲероэс.cом. 2015-йил 11-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 1-сентябр.
  3. ↑ наме="нйтимес">„Cарриэр пигеонс стилл серве; Эвен ин модерн wар тҳей до мессенгер дутй“, Тҳе Неw Ёрк Тимес. 12 Април 1936. п. СМ26.
  4. ↑ Леви, Wенделл. Тҳе Пигеон. Сумтер, Соутҳ Cаролина: Леви Публишинг Cо, Инc., 1977. ИСБН 0-85390-013-2. 
  5. ↑ „Cарриэр пигеонс стилл серве; Эвен ин модерн wар тҳей до мессенгер дутй“, Тҳе Неw Ёрк Тимес. 12 Април 1936. п. СМ26.
  6. ↑ Cлеавер, Ҳйлтон (Жуне 1951). "Тҳей'ве эарнед тҳеир cорн". Мен Онлй: 101. 
  7. ↑ Жим Греэлис. „Пигеонс ин Милитарй Ҳисторй“. Wорлд оф Wингс. 2007-йил 25-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 13-сентябр.
  8. ↑ Ван Wен, Адриан О.. Навал Авиатион ин Wорлд Wар И. Wашингтон, Д.C.: Чиэф оф Навал Оператионс, 1969 — 30-бет. 
  9. ↑ Тате, Жаcксон Р, РАДМ УСН (Оcтобер 1978). "Wе Роде тҳе Cоверед Wагон". Унитед Статес Навал Институте Проcеэдингс: 65. 
  10. ↑ Приде, А.М. ВАДМ УСН (Жануарй 1979). "Cоммент анд Дисcуссион". Унитед Статес Навал Институте Проcеэдингс: 89. 
  11. ↑ Cлеавер, Ҳйлтон (Жуне 1951). "Тҳей'ве эарнед тҳеир cорн". Мен Онлй: 100. 
  12. ↑ „Ауфлöсунг дес Бриэфтаубендиэнстес абгесчлоссен“. Админ.ч (1996-йил 2-июл). Қаралди: 2013-йил 25-апрел.
  13. ↑ Эхпресс / АФП. „Фоwл плай: аллегед спй пигеон ҳелд ин Индиа“. Трибуне.cом.пк (2010-йил 28-май). Қаралди: 2013-йил 1-май.
  14. ↑ „Пакистанис респонд афтер 'спй пигеон' детаинед ин Индиа“ (эн-ГБ). ББC Неwс (2015-йил 2-июн). Қаралди: 2020-йил 1-июн.
  15. ↑ „Суспеcтед 'спй' пигеон фром Пакистан cаррйинг 'cодед мессаге' cаптуред ин Жамму анд Кашмир“ (эн). Ҳиндустан Тимес (2020-йил 26-май). Қаралди: 2020-йил 1-июн.
  16. ↑ „Индиа ретурнс аллегед спй бирд то Пакистан“. ДW.CОМ (2020-йил 29-май). Қаралди: 2020-йил 1-июн.
  17. ↑ „Жорданиан милитарй оффиcиал сайс ИСИС усинг ҳоминг пигеонс то cаррй мессагес“. Фох Неwс Чаннел (2016-йил 6-май). Қаралди: 2016-йил 6-май.
  18. ↑ Флйинг ҳероэс: Тҳе труэ сторй (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-12-16 санасида архивланган), ПДСА Диcкин Медал: 'тҳе анималс' ВC'
  19. ↑ „ПДСА Диcкин Медал: 'тҳе анималс' ВC'“. ПДСА. 2009-йил 19-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 31-март.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Urushda_kaptarlar" dan olindi