Ustyurt milliy biosfera rezervati

кк/Үстірт/каа/Úстирт/уз/Устюрт/тк/Устýурт
кк/Үстірт/каа/Úстирт/уз/Устюрт/тк/Устýурт
	;
Энг катта шаҳар	Манг'истог' тумани, Қозог'истон
Майдон
• Бутун	223,000 км2 (86,000 кв ми) км2

Устюрт қўриқхонаси (Қорақалпоқча: Úстирт мáмлекетлик тáбийий қорı, қозоқча: Үстірт мемлекеттік табиғи қорығы, Üстирт мемлекеттик табиги қорйгй; русча: Устюрт национальный заповедник, Устюрт национал’нйй заповедник) ёки Устюрт миллий биосфера резервати^[2] — 1984-йил 12-июлда ўша пайтдаги Қозоғистон Совет Социалистик Республикаси (КССР) ҳудудида, Қозоғистон жануби-ғарбидаги Манғистау вилоятида ташкил этилган қўриқхона . Майдони 223,000 км² (223,000 км²), Устюрт платосида жойлашган. Қўриқхона Ўзбекистон ва Туркманистон билан чегарадош бўлиб жойлашган. Унинг мақсади чўлларни, шунингдек, ноёб флора ва фаунани сақлаб қолишдир. Қўриқхона ҳудудида Шерқала тоғи ва Тўплар водийси жойлашган^[3]. Бундан ташқари, у жуда кўп ўсимлик ва фаунани ўз ичига олади.

Иқлим

Ҳарорат жуда фарқ қилади: 40 °C (104 °Ф) дан юқори ёз ойларида −41 °C (−42 °Ф) дан пастроқ қиш ойларида. Ўртача йиллик ёғингарчилик атиги 120 мм (4.7 ин) ташкил қилади^[4].

Флора ва фауна

Қўриқхона ҳудудида 163 хил туркум ва туркумларга мансуб 250 турдаги ўсимлик дунёси мавжуд, улар орасида кактус, бўз шалфа, тукли ўт, анабасис-салса, шўр ўсимталари мавжуд. Турларнинг 37 таси Ченоподиаcеаэ оиласига мансуб^[5].

Қўриқхона ҳудудида сут эмизувчиларнинг 44 га яқин тури, жумладан, Устюрт муфлони, сайғоқ, жайрон, тулки ва полет каби кўплаб ноёб ҳайвонлар яшайди. Бўрилар ва шоқолларни, шунингдек, келин ва паром билан бирга топиш мумкин. Сайғоқ, форс жайрон ва Устюрт муфлони фақат Устюрт ва Манғишлоқ атрофида яшайди^[5].

2021-йил сентабр ойида Устюрт қўриқхонасида бўрилар, шоқоллар, тоғ қўчқорлари, қорақўллар ва бошқа ҳайвонлар камерага тушиб қолган эди^[6].

Пейзаж

Устюрт қўриқхонаси чўл ва ботиқлардан тортиб, баландлиги бир неча юз метрга етадиган устунларгача бўлган турли хил ландшафтларни ўз ичига олади. Устунлар бир нечта рангда бўлиши мумкин, жумладан оч пушти, кўк ва кўзни қамаштирувчи оқ. Кенг Кендерлисор депрессияси қўриқхонанинг бутун узунлигини жануби-ғарбдан шимоли-шарқгача қамраб олади. Қўриқхона ҳудудида ўнлаб неолит даврига оид ёдгорликлар билан бир қаторда қадимий Шаҳри Вазир шаҳри ҳам жойлашган^[5].

Маълумотномалар

↑ „Устюрт Натуре Ресерве, Казакҳстан“. Адвантоур. Қаралди: 2016-йил 8-сентябр.
↑ „Устюрт Натионал Биоспҳере Ресерве“. ОрехCА. Қаралди: 2016-йил 8-сентябр.
↑ „Казакҳстан'с Натионал Паркс Аре Бреатҳтакинглй Беаутифул“. Cараванистан. Қаралди: 2016-йил 8-сентябр.
↑ „Устюрцкй стате натурал ресерве“. 2016-йил 13-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 7-ноябр.
↑ ^5,0 ^5,1 ^5,2 „Устюрцкй стате натурал ресерве“. 2016-йил 13-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 7-ноябр.
↑ Асиа. „Wолвес, Жаcкалс анд Моунтаин Рамс Cаугҳт Он Cамера Ин Устюрт Натуре Ресерве“ (эн). Тҳе Астана Тимес (2021-йил 26-сентябр). Қаралди: 2021-йил 8-декабр.

[Ustyurt-1] „Устюрт Натуре Ресерве, Казакҳстан“. Адвантоур. Қаралди: 2016-йил 8-сентябр.

[2] „Устюрт Натионал Биоспҳере Ресерве“. ОрехCА. Қаралди: 2016-йил 8-сентябр.

[3] „Казакҳстан'с Натионал Паркс Аре Бреатҳтакинглй Беаутифул“. Cараванистан. Қаралди: 2016-йил 8-сентябр.

[4] „Устюрцкй стате натурал ресерве“. 2016-йил 13-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 7-ноябр.

[Ustyurt2-5] 5,0 ^5,1 ^5,2 „Устюрцкй стате натурал ресерве“. 2016-йил 13-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 7-ноябр.

[6] Асиа. „Wолвес, Жаcкалс анд Моунтаин Рамс Cаугҳт Он Cамера Ин Устюрт Натуре Ресерве“ (эн). Тҳе Астана Тимес (2021-йил 26-сентябр). Қаралди: 2021-йил 8-декабр.

[2]

[3]

[1]

[4]

[5]

[6]