Uvays posho
Üveys posho (1512—1547) — Usmoniylar imperiyasi hokimi, shuningdek, sulton Salim I Yovuzning nikohsiz oʻgʻli.
| Uvays | |
|---|---|
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi |
tax.1512 Usmoniylar imperiyasi |
| Vafoti |
1547 (yoshi 34–35) Yaman |
| Otasi | Salim I Yovuz |
Kelib chiqishi
XVI asr Usmoniylar tarixchisi Ali Mustafo afandining soʻzlariga koʻra, Salimning yoshlik chogʻlarida ismi nomaʼlum kanizagidan tugʻilgan bir oʻgʻli boʻlgan. Bu oʻgʻil Uvays posho edi. Sulton Salimning oʻgʻli, boʻlajak sulton Sulaymon I ning ham bundan xabari boʻlgan[1].
Uvaysning onasining ismi maʼlum boʻlmagan, u Usmoniylar haramidagi qizlardan biri edi, biroq intizomsiz xulqi sababli haramdan haydalgan. Usmoniylar anʼanasiga koʻra, bunday qizlar beyga yoki badavlat kishiga turmushga berilgan. Biroq u turmushga chiqqan paytida allaqachon sulton Salimdan homilador boʻlgan va Uvays posho oʻgay otasining uyida dunyoga kelgan[2].
Hayoti
Sulton Salim oʻgʻlini asrab-avaylagan va Uvays tez orada imperiyaning yuqori martabali amaldoriga aylangan. Biroq Salim 1520-yilda vafot etgach, Uvays Usmoniylar taxtga daʼvo qilmagan, chunki Usmonliylar anʼanasiga koʻra, oʻgay ota nomi bilan tugʻilgan shahzodalarning taxtga chiqish huquqi boʻlmagan[2]. Keyinchalik sulton Sulaymon I taxtga oʻtirgan va ehtiyotkorlik yuzasidan Uvaysni ulkan imperiyasining eng chekka hududlarida ushlab turishga qaror qilgan. 1535-yilda Bagʻdod zabt etilganidan (hozirgi Iroq poytaxti) koʻp oʻtmay, Uvays Bagʻdod beklarbegi etib tayinlangan. 1545-yilda u Taizni (hozirgi Yamandagi shahar) zabt etish vazifasini olgan va bu ishda ham muvaffaqiyat qozongan.
Oʻlimi
1547-yilda Pahlavon Hasan ismli dengizchi Yamanda qoʻzgʻolon boshlagan. Qoʻzgʻolonni bostirishga uringan paytda Uvays qoʻzgʻolonchilar tomonidan oʻldirilgan[3]. Ali Mustafo afandining soʻzlariga koʻra, oʻgay ukasining oʻlimidan xabar topgan Sulaymon yigʻlab: „u mening ukam edi“, degan[2].