Ziyosfera

V belgisi

✌
В белгиси
Униcоде ичида У+270C ✌ Г'алаба қо'ли
Яна қара
У+262Э ☮Тинчлик рамзи
У+01Ф54А 🕊 Тинчлик каптари

В белгиси — бу қўл ишораси бўлиб, унда кўрсаткич ва ўрта бармоқлар кўтарилиб, В шаклини ҳосил қилиш учун ажратилади, бошқа бармоқлар эса сиқилади. Вазиятга ва қандай тақдим этилишига қараб, у турли хил маъноларга эга.

Кафтни имзо қўйган шахсга қаратиб кўрсатилса, у баъзи Ҳамдўстлик мамлакатларида тажовузкор ишора бўлиши мумкин, бу камида 1900-йилга бориб тақалади. Ғалаба белгиси сифатида кенгроқ фойдаланиш 1941-йил январ ойида Иккинчи Жаҳон уруши иттифоқчиларининг кампанияси доирасида тақдим этилган[1]. Ветнам уруши пайтида, 1960-йилларда, кафти ташқарига қараган „В белгиси“ тинчлик рамзи сифатида қарама-қарши маданият томонидан кенг тарқалган бўлиб қабул қилинган ва бугунги кунда Қўшма Штатларда у одатда „тинчлик белгиси“ деб аталади. Кўп ўтмай, бу ўйин-кулги билан боғлиқ ишорага айланди фотосуратларда, айниқса Шарқий Осиёда қўлланади, бу ерда имо-ишора ҳам ёқимлилик билан боғлиқ.

Фойдаланиш

АҚШ президенти Ричард Никсон имо-ишорани ғалаба белгиси сифатида ишлатган (1968-йил)

В белгисининг маъноси қисман қўлнинг жойлашишига боғлиқ:

  • Агар қўлнинг кафти инсоннинг ўзига қараган бўлса (яъни қўлнинг орқа томони кузатувчига қараган бўлса), белги қуйидагиларни англатиши мумкин:
  • Кафтни кузатувчига қаратиб, бу қуйидагиларни англатиши мумкин:
    • Ғалаба-уруш ёки рақобат шароитида. Бу биринчи марта 1941-йил январ ойида сургундаги белгиялик сиёсатчи Виктор де Лавели томонидан оммалаштирилди ва у радио нутқида ва ББC томонидан кейинги „В ғалаба учун“ кампаниясида уни бирлик рамзи сифатида таклиф қилди[4]. Баъзан Қўшма Штатлар президенти Дуайт Эйзенхауэр ва Ричард Никсонга тақлид қилганидек, қўлларини юқорига кўтарган ҳолда икки қўл билан қилинган.
    • Тинчлик ёки дўст-дунё бўйлаб тинчлик ва маданият гуруҳлар томонидани қўлланади. 1960-йиллардаги Америка тинчлик ҳаракатида оммалашган. 1940-йиллардаги рамзнинг қўлланиши билан умумийлик унинг „урушнинг тугаши“ маъноси эди[5].
    • В (ҳарф) — Америка имо-ишора тилида ёзилишда ишлатилади[6].
  • Ҳаракат билан ишлатилса, у қуйидагиларни англатиши мумкин:
    • Ушбу қўл шакли кўплаб имо-ишора тилларида, жумладан (Америка имо-ишора тилида) „қараш“ (кафтни пастга) ёки „кўриш“ (кафтни юқорига кўтариш) каби белгиларда ҳам қўлланади. Кўрсаткич ва ўрта бармоқлар имзо қўйган шахснинг кўзига қаратилса, кейин бурилса ва кўрсаткич бармоғи бировга қаратилса, бу „Мен сизни кузатяпман“ деган маънони англатади[7][8].

Ҳақорат сифатида

В белгисидан ҳақорат сифатида фойдаланиш

Имо-ишоранинг ҳақоратли версияси (кафтни ичкарига қараган У+1Ф594 🖔 Реверсит ғалаба қўл[9])  кўпинча „бармоқ“ деб номланувчи ҳақоратли ишора билан солиштирилади. „Икки бармоқли салом“ (Австралиядаги "вилкалар"[10]) одатда В ни билак ёки тирсакдан юқорига силкитиш орқали амалга оширилади. В белгиси, кафт белгини берган шахсга қараганида, Буюк Британияда узоқ вақтдан бери ҳақоратли ишора бўлиб келган, кейинроқ Ирландияда, Австралияда, Жанубий Африкада, Ҳиндистон, Покистон ва Янги Зеландияда[2].  Бу кўпинча бўйсунишни (айниқса ҳокимиятга), нафратланиш ёки масхара қилиш учун ишлатилади[11].  Бу Канадада „Сизники“ маъноси билан Иккинчи Жаҳон урушида қатнашган авлодгача маълум бўлган, эҳтимол улар уруш йилларида Ғалаба белгиси билан таниш бўлганлари учун. Бироқ, кейинги авлодлар уни камдан-кам ишлатишади ва бу маънода унинг маъноси Канадада тобора номаълум бўлиб бормоқда[12][13].

Ҳақорат сифатидаги В белгисига (кафт ичкарига) мисол тариқасида 1990-йил 1-ноябрда Британиянинг "Тҳе Сун" газетаси ўзининг биринчи саҳифасида „Юқорига, Делорс“ сарлавҳаси билан „В“ белгисини қўллаётган қўлнинг ёнига чоп этди. Унион Жек манжетидан чиқиб турган белги[14][15].  Мақола даъво қилинган франкофобия билан боғлиқ шикоятларни жалб қилди, газета Британия манфаатлари йўлида қўпол суистеъмолликдан фойдаланиш ҳуқуқини ўзида сақлаб қолганини маълум қилгандан кейин Матбуот кенгаши буни рад этди[16].

2009-йил 3-апрелда Шотландия ассоциацияси футболчилари Барри Фергюсон ва Аллан Макгрегор Исландияга қарши ўйинда захира ўриндиғида ўтирганида В белгисини кўрсатгани учун Шотландия терма жамоасидан бутунлай четлаштирилди. Шотландиянинг Голландиядан учралган мағлубиятидан сўнг, ҳар иккала ўйинчи ҳам эртаси куни эрталаб соат 11:00 га қадар меҳмонхона барида спиртли ичимлик ичишган, яъни иккала ўйинчи ҳам воқеадан олдин СФА интизомини бузган, бироқ В белгиси билан кўрсатилган муносабат Шу қадар қўпол деб ҳисобланганки, СФА бу футболчиларни бошқа ҳеч қачон миллий таркибга киритмасликка қарор қилди[17].  Фергюсон можаролар натижасида „Рейнжерс“ сардорлигидан ҳам маҳрум бўлди[18]. МакГрегорнинг тақиқини ўша пайтдаги СФА менежери Крейг Левейн олиб ташлади ва у 2010-йилда Шотландия терма жамоасига қайтди[19]

Стив Маккуин 1971-йилда суратга олинган „Ле Манс“ моторспорт филмининг якуний саҳнасида белги беради. Имо-ишоранинг ҳаракациз сурати  фотограф Найжел Сноудон томонидан ёзиб олинган ва Маккуиннинг ҳам, филмнинг ўзига ҳам тимсолга айланган. Бу имо-ишорани Спике (Жеймс Марстерс ўйнаган) „Ҳуш“ филмида, Буффй тҳе Вампире Слаернинг 4-мавсумида акс эттирган. Саҳна, шунингдек, бутун 5-мавсум учун сериалнинг очилиш кредитларида акс эттирилган. Уни ББC Тwо фақат дастурнинг эрта кечки намойишларида сензура қилган[20][21].

Бир мунча вақт Буюк Британияда „Ҳарви (Смит)“ В белгисининг ҳақоратли версиясини тасвирлаш усулига айланди, худди Франсияда „Камброн сўзи“ ёки „Трюдо саломчаси“ тасвирлаш учун ишлатилади, Канадада бир бармоқли саломни англатади. Бунинг сабаби, 1971-йилда шоу-жампион Ҳарви Смит Британиянинг Ҳиcкстеддаги шоу сакраш дербисида ғалаба қозонганидан сўнг, ҳакамларга телевидение орқали В белгисини кўрсатгани учун дисквалификация қилинди. Икки кундан кейин унинг ғалабаси тикланди[22].  Харви Смит у Ғалаба белгисидан фойдаланаётганини айтди, бу мудофаа жамоат эътиборидаги бошқа шахслар томонидан ҳам қўлланади[23].

Баъзида юқорида айтиб ўтилган мамлакатларга ташриф буюрган хорижлик меҳмонлар „икки бармоқли салом“ дан маҳаллий аҳоли учун ҳақоратли эканлигини билмаган ҳолда ишлатишади, масалан, шовқинли пабда иккита пиво буюртма қилишда ёки АҚШ президенти Жорж ҲВ Буш мисолида, 1992-йилда Австралия бўйлаб гастрол сафари чоғида Канберрадаги АҚСҲ фермер хўжалиги субсидияларига норозилик билдирган бир гуруҳ фермерларга „тинчлик белгиси“ни кўрсатишга уринган ва бунинг ўрнига ҳақоратли В белгисини кўрсатган[24].

Келиб чиқиш

Тез-тез такрорланадиган афсонада айтилишича, икки бармоқли салом ёки В белгиси Юз йиллик уруш пайтида Агинкурт жангида (1415) инглиз армиясида жанг қилган узун камончилар томонидан қилинган имо-ишорадан келиб чиқади, аммо ҳеч қандай ёзма тарихий манбалар бу баҳсни қўллаб-қувватламайди[25]. Бу келиб чиқиш афсонасида айтилишича, инглиз камончилари франсузлар томонидан асирга олинганларнинг кўрсаткич ва ўрта бармоқларини кесиб, узун камонларини бошқара олмай қолишларига ишонишган ва В белгиси қўлга олинмаган ва ғолиб камончилар томонидан ишлатилган. Хроникачи Жан де Вавриннинг келиб чиқиши ҳақидаги афсонага зид келади, Агинcоурт жангининг замондоши, Генрих В жангдан олдинги нутқида франсузлар қўлга олинган инглиз камончиларининг учта (иккита эмас) бармоғини кесиб ташлаш билан таҳдид қилишаётгани ҳақида гапирганини айтди[26][27]. Инглиз узун камонини уч бармоқ билан ишлатиш энг яхшисидир. Ваврин ҳам, замонавий муаллиф ҳам бундан кейин ҳам, бошқа жанглардан кейин ҳам таҳдид содир бўлганлиги ҳақида хабар бермаган ва улар бўйсуниш ҳаракати ҳақида ҳеч нарса хабар қилмаган.

Бирлашган Қиролликда ҳақоратли В белгисидан фойдаланишнинг биринчи аниқ далиллари 1901-йилга тўғри келади, ўшанда Ротерхемдаги Паркгейт темир заводи ташқарисидаги ишчи филмга тушишни ёқтирмаслигини билдириш учун бу имо-ишорани ишлатган[28][29].

1950-йилларда Питер Опи болалар билан суҳбатлашди ва „Мактаб ўқувчиларининг билими ва тили“ (1959) асарида ўйин майдончасида ишлатиладиган энг кенг тарқалган ҳақоратли имо-ишора сифатида буруннинг анча эски бош бармоғи В белгиси билан алмаштирилганини кузатди.

1975 ва 1977-йиллар оралиғида бир гуруҳ антропологлар, жумладан Десмонд Моррис Европа имо-ишораларининг тарихи ва тарқалишини ўрганишди ва В белгисининг қўпол версиясини Британия оролларидан ташқарида номаълум деб топдилар. 1979-йилда нашр этилган " Имо-ишоралар: уларнинг келиб чиқиши ва тарқалиши " асарида Моррис бу белгининг турли хил келиб чиқишини муҳокама қилди, аммо аниқ бир хулосага келмади.

Ғалаба белгиси

1939-йил 18-майда франсуз Ле Монде Қуотидиэн газетаси „В поур виcтоиэн“ сарлавҳаси билан мақола чиқарган. 1941-йил 14-январда Белгиянинг собиқ Адлия вазири ва ББC (1940—1944) даги Белгия франсуз тилидаги кўрсатувлар директори Виктор де Лавели ўз кўрсатувида белгияликларга ғалаба учун В белгисидан фойдаланишни таклиф қилди ва Иккинчи Жаҳон уруши даврида йиғилиш эмблемаси сифатида ишлатилди.

Босиб олинган Париждаги Бурбон саройидаги немис В белгиси ва шиори."В" ҳарфи остидаги байроқда „Германия барча жабҳаларда ғалаба қозонди“ деб ёзилган.

ББC эшиттиришида де Лавели шундай деди: „Босқинчи, ҳар доим бир хил, чексиз такрорланадиган бу белгини кўриб, у ўзининг биринчи заифлик дақиқасини интиқлик билан кутаётган жуда кўп фуқаролар томонидан ўраб олинганини тушунади“. Бир неча ҳафта ичида Белгия, Нидерландия ва Шимолий Франсия бўйлаб деворларда бўрланган „В“лар пайдо бўла бошлади[30]. Ушбу муваффақиятдан хурсанд бўлган ББC „В фор Виcторй“ кампаниясини бошлади, бунинг учун улар ўзини „полковник Бриттон“ сифатида кўрсатувчи янгиликлар муҳаррири Дуглас Ритчи ёрдамчисини мас’ул этиб тайинладилар. Ритчи ўзининг Морзе коди ритмидан (учта нуқта ва чизиқча) фойдаланган ҳолда эшитиладиган В ни таклиф қилди. Бетховеннинг бешинчи симфониясининг ҳаяжонли очилиш барлари сифатида худди шундай ритмга эга эди, ББC бундан урушнинг қолган қисмида босиб олинган Европани чет тилидаги дастурларида чақирув белгиси сифатида ишлатган. Кўпроқ мусиқий маълумотга эга бўлганлар ҳам бу фашистлар Германиясининг „эшигини тақиллатган“ тақдир мотиви эканлигини тушунишди. ББC ҳам де Лавели томонидан киритилган В ишорасидан фойдаланишни рағбатлантирди[31].  

1941-йилнинг июлига келиб, В ҳарфининг рамзий ишлатилиши босиб олинган Европа бўйлаб тарқалди. 19-июл куни Бош вазир Уинстон Черчилл ўз нутқида „В ғалаба учун“ кампаниясини маъқуллаган ҳолда тилга олди,  шу пайтдан бошлаб у В қўл белгисидан фойдаланишни бошлади. Эрталаб у баъзан кафтини ичкарига ишора қилди (баъзан бармоқлари орасига сигарет билан). Кейинчалик урушда у кафтидан фойдаланган.  Ёрдамчилар аристократ Черчиллга имо-ишорадаги кафт бошқа синфлар учун нимани англатишини тушунтиргандан сўнг, у тегишли белгидан фойдаланишга ишонч ҳосил қилди. Шунга қарамай икки томонлама бу имо-ишора унинг машҳур бўлишига ҳисса қўшган бўлиши мумкин, чунки „оддий бир буриш қўлнинг дорсал томонини умумий душманга масхара қилган ҳолда тақдим этган бўларди“.  Бошқа иттифоқчи етакчилар ҳам бу белгидан фойдаланганлар.

Немислар барча белгиларни олиб ташлай олмадилар, шунинг учун улар В белгисини немис рамзи сифатида қабул қилдилар, баъзан унинг остига дафна баргларини қўшдилар, деворларга, транспорт воситаларига ўзларининг В-ларини бўяшди ва Эйфел минорасига катта В белгисини қўйишди.

Манбалар

  1. ↑ „„В ғалаба учун: бирдамлик ва бўйсунмаслик имо-ишорасини нишонлаш““. 2024-йил 14-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-июн.
  2. ↑ 2,0 2,1 велосипедчининг тезликни оширишга тақиқ йўқИкки бармоқ Прескотт
  3. ↑ Сланг ва ноанъанавий инглиз тилининг қисқача янги Партридге луғатиИСБН9780203962114
  4. ↑ "1941-йил 20-июл: „В ғалаба учун“ бутун Европада кенг тарқалган"[сайт ишламайди]
  5. ↑ „Черчиллдан Ливияга: В белгиси қандай тарқалди“
  6. ↑ „Америcан Мануал Алпҳабет Чарт“. 3-май 2009-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-июн 2022-йил.
  7. ↑ "„қаранг“ Америка имо-ишора тили (АСЛ)"
  8. ↑ "„нумберс“ АСЛ Америcан Сигн Лангуаге"
  9. ↑ „Тҳе Униcоде Стандард, Версион 8.0, ранге 2700-27БФ“
  10. ↑ Тонй Кеим „Лонг традитион оф флиппинг тҳе бирд (Wайбаcк Мачине сайтида 10-сентабр 2012-йил санасида архивланган)“, Cоуриэр Маил, 18 Новембер 2008, аccессед 14 Април 2011.
  11. ↑ Дефианcе, cонтемпт ор дерисион: Стафф, В-сигн, энcйcлопедиа.cом cитес Тҳе Охфорд Поcкет Диcтионарй оф Cуррент Энглиш 2008 „Брит. а симилар сигн маде wитҳ тҳе фирст тwо фингерс поинтинг уп анд тҳе баcк оф тҳе ҳанд фаcинг оутwард, усед ас а гестуре оф абусе ор cонтемпт.“ Аccессед 9 Май 2008. Стафф. Ҳоолиган грандсон оф легенд, Даилй Миррор, 20 Деcембер 2007 Стафф. В-сигн лед то ассаулт он счоол бус теэнс Тҳе Пресс (Ёрк), 1 Марч 2008
  12. ↑ „Тҳорн Треэ — Меанинг оф гестурес ин тҳе УСА анд Cанада“
  13. ↑ „Тҳорн Треэ — Меанинг оф гестурес ин тҳе УСА анд Cанада“
  14. ↑ Wиллиамс, Пҳилип (1 Новембер 1990). „Таблоид Сун опенс cампаигн агаинст Эуропеан унион“. УПИ.
  15. ↑ Понсфорд, Доминиc (4 Април 2017). „Сун реприсес 1990 cлассиc фронт wитҳ 'УП ЙОУРС СЕНОРС' мессаге то Спаин овер Гибралтар“. Пресс Газетте.
  16. ↑ Wҳеэлер, Бриан (24 Жуне 2005). „Фром тwо жагс то тwо фингер“. ББC Неwс.
  17. ↑ Баррй Фергусон анд Аллан МcГрегор баннед фор лифе бй Сcотланд
  18. ↑ „Герс стрип Фергусон оф cаптаинcй“
  19. ↑ "Сwеден 3-0 Сcотланд". ББC. 11 Аугуст 2010.
  20. ↑ „Радар: Буффй тҳе Вампире Слаер, Сеасон 4 – ТВ Тропес“. 3-феврал 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-июн 2022-йил.
  21. ↑ Стилл пҳотограпҳ оф тҳе гестуре ин тҳе Сеасон 5 опенинг cредиц оф Буффй тҳе Вампире Слаер
  22. ↑ Он тҳис Дай 15 Аугуст 1971: 'В-сигнъ cосц ридер виcторй
  23. ↑ В белгисиwww.иcонс.орг.ук
  24. ↑ Wебстер Гриффин ТарплейАнтон Чайткин
  25. ↑ Давид Wилтон, Wорд Мйтҳс: Дебункинг Лингуистиc Урбан Легендс, Охфорд Университй Пресс, 2008, ИСБН 978-0-19-537557-2.
  26. ↑ „Тwо фингерс уп то Энглиш ҳисторй…“
  27. ↑ Буюк Британиянинг йилномалари ва қадимги тарихи тўплами, ҳозир Англия деб аталади. 2. Милодий 1399-йилдан милодий 1422-йилгача / Форестел лорд Жон де Ваврин томонидан; таржима. Уилям Харди,… ва Эдвард ЛCП Ҳардй,…
  28. ↑ www.иcонс.орг.ук wеб.арчиве.орг
  29. ↑ „Паркгате Ирон анд Стеэл Cо., Ротҳерҳам (1901)“
  30. ↑ Тҳе В-cампаигн
  31. ↑ „ББCнинг Ҳ2Г2 веб-сайтидаги В белгиси“ 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/V_belgisi" dan olindi