Ваcловас Биэлскис (1870-йил 1-май – 1936-йил 16-сентябр) – Литванинг сўлчи фаоли, „Култūра“ жамиятининг ҳаммуассиси ва раисларидан биридир.

Ваcловас Биэлскис
Таваллуди
Ваcловас Биэлскис

1-май 1870-йил
Вафоти 16-сентябр 1936-йил(1936-09-16)
(66 ёшда)
Варшава, Иккинчи Полша Республикаси
Таълими Šиаулиаи Гимназияси
Санкт-Петербург давлат университети
Буюк Пётр Санкт-Петербург политехника Институти
Касби Муҳандис, активист
Партияси Литва Социал Демократик Партияси

Ҳаёти

Биэлскис 1870-йил 1-майда Литванинг марказий қисмидаги Заигинис яқинида жойлашган Сейменишкиаи шаҳрида туғилган. У 15 фарзанднинг энг кичиги эди[1]. Оилада ер йўқ бўлса ҳам ўрта асрларда қадимги зодагонлар оиласидан келиб чиққанлигини даъво қилган[2]. Унинг акаси Жонас Биэлскис (1855-1904) муҳандис ва фаол эди. У тақиқланган Литва матбуотининг контрабандасида қатнашган ва сўл фаоллар, жумладан Зубовлар оиласи билан алоқада бўлган[3]. У Ваcловас Биэлскисга шакллантирувчи таъсир кўрсатган[2].

Биэлскис 1880—1889-йилларда Šиаулиаи гимназиясида ўқиган ва у ерда марксизм билан қизиқа бошлаган[1]. Кейинчалик у Санкт-Петербург давлат университети ва Санкт-Петербург политехника институтида таҳсил олган ва 1896-йилда уни тугатган. Талабалик даврида у Литвадаги ноқонуний талабалар жамиятларида қатнашган. Жамият аъзолари орасида Андриус Булота, Повилас Виšинскис, Жонас Вилеиšис ва Жонас Добкевиčиус ҳам бор эди[1].

Ўқишни тамомлагач, руслаштириш сиёсати туфайли Литвага қайтишга рухсат берилмаган. У Украинанинг Днепр шаҳрида (ўша пайтда Екатеринослав номи билан аталган) пўлат заводида муҳандис бўлиб ишлаган[2].

Биэлскис 1905-йилнинг май ойида ҳибсга олинган, аммо октябр ойида амнистия билан озод этилган[1]. Биэлскис Казйс Гриниус анд Повилас Виšинскис билан биргаликда 1905-йил октябр ойида Пётр Дмитриевич Долгоруков томонидан ташкил этилган земстволар қурултойида қатнашган[4]. 1905-йил кузида Биэлскис Šиаулиаига кўчиб ўтади ва у ерда Александра Зубова (Владимир Зубовнинг онаси)нинг мулклари маъмури ва Литва маданий ҳаётининг фаол иштирокчиси бўлади[1]. У Варпас жамиятининг фаол аъзоси эди[5]. Бу вақт ичида Биэлскис Конституциявий Демократик партияни (Кадец) қўллаб-қувватлайди[6].

Шахсий ҳаёти

Биэлскис Тахминан 1896-йилда Санкт-Петербургда Твер вилоятидан келган рус зодагони Вера Ушакова билан (1877–1941) турмуш қуради[2]. Улар Валентин Коршнинг қизи Винcас Čэпинскис орқали учрашишган. Икки эр-хотин кейинчалик ҳаётларида яқин дўст бўлиб қолишади[2].

Биэлскис ва Ушакованинг икки қизи бор[2]. Улар ажрашишгандан сўнг Вера Владимир Зубовга (София Билевиčиūтė билан ажрашган) турмушга чиқади[7]. Вера 1941-йил июн ойида депортация пайтида Сибирга сургун қилинган ва олти ойдан кейин Тоғли Олтой автоном вилоятининг Тенга шаҳрида вафот этган[8].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 "Биэлскис, Ваcловас" (лт). Лиэтувиšкожи энcиклопедижа. 3. Каунас: Спаудос фондас. 1935. 943–944 б. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/лиэтувискожи-энcиклопедижа-т.-3-1935/паге/н481/моде/2уп. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Биэлскйтė-Анйсиэнė, Валерижа „Медемродėс дварас“ (лт). Виэнйбė (2017-йил 7-феврал). Қаралди: 2024-йил 24-январ.
  3. ↑ "Биэлскис, Жонас" (лт). Лиэтувиšкожи энcиклопедижа. 3. Каунас: Спаудос фондас. 1935. 942–943 б. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/лиэтувискожи-энcиклопедижа-т.-3-1935/паге/н479/моде/2уп. 
  4. ↑ Сприндис, Адолфас. Повилас Виšинскис (лт). Вилниус: Вага, 1978 — 272–273-бет. ОCЛC 4874806. 
  5. ↑ Šливинскас, Алмантас (2008). "Šиаулиų "Варпо" драугижа Лиэтувос театро иšтакосе" (лт). Култūрос бараи 10: 98, 102. ИССН 0134-3106. ҳттпс://эталпйкла.литуанистикадб.лт/обжеcт/ЛТ-ЛДБ-0001:Ж.04~2008~1367188209232/Ж.04~2008~1367188209232.пдф. 
  6. ↑ Зинкус, Жонас, эд (1985–1988). "Биэлскис, Ваcловас" (лт). Тарйбų Лиэтувос энcиклопедижа. И. Вилниус: Вйриаусиожи энcиклопедижų редакcижа. п. 248. ОCЛC 20017802. 
  7. ↑ „Анйсиэнė Валерижа“ (лт). Акменėс краšто энcиклопединис žодйнас. Акменėс ражоно савивалдйбėс виэšожи библиотека. Қаралди: 2022-йил 26-март.
  8. ↑ „Зубовиэнė Вера“ (лт). Акменėс краšто энcиклопединис žодйнас. Акменėс ражоно савивалдйбėс виэšожи библиотека. Қаралди: 2022-йил 26-март.