Vagner sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat
|ismi                     = Richard Wagner
|portret                  = RichardWagner.jpg
|eni                      = 200px
|tavsif                   = [[Bastakor]]
|tavallud sanasi          = {{birth date|1813|5|22}}
|tavallud joyi            = [[Leypsig]], [[Olmoniya]]
|vafot sanasi             = {{vafot sanasi va yoshi|1883|2|13|1813|5|22}}
|vafot joyi               = [[Venetsiya]], [[Italiya]]
}}
'''Wilhelm Richard Wagner''' (''Vilgelm Rixard Vagner'', odatda birinchi ismisiz aytiladi — shunchaki '''Richard Wagner'''; [[22 may]], [[1813]], [[Leypsig]] — [[13 fevral]], [[1883]], [[Venetsiya]]) — [[Olmoniya|nemis]] [[opera]] [[bastakor]]i, [[dirijyor]], [[dramaturgiya|dramaturg]] (oʻz operalari [[libretto]]larining muallifi), [[falsafa|faylasuf]], [[revolutsiya]]chi.

VAGNER (Vagner) Vilgelm Rihard (1813.22.5, Leypsig - 1883. 13.2, Venesiya) — nemis kompozitori, dirijyor, musiqa yozuvchisi, opera islohot-chisi. Vyursburgda xormeyster (1833), Magdeburg, Kenigsberg, Riga, Drezden teatrlarining mu-siqa rahbari (1834-49). 1849-yil gi Drezden qoʻzgʻolonida qatnashga-ni uchun 13-yil ga surgun qilingan. Keyinchalik aso-san [[Shveysariya]] va [[Bavariya]] (Myunxen, Bayreyt) da yashab, ijod bilan shugʻul-langan, dirijyor sifatida koʻpgina Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. Bayreyt opera teatrini tashkil etgan (1876). Dastlabki asarlari ("Parilar", 1834; "Gollandiyalik uchar", 1841; "Tangeyzer", 1845) da nemis romantik opera (K. M. Veber) anʼ-analarini davom ettirgan. "Loengrin" operasida (1848) yangi uslubga burilish namoyon boʻlgan. Keyingi asarlari ("Tristan va Izolda", 1859; "Nibelung uzugi" tetralogiyasi, 1856—74; "Parsifal", 1882) da tugal ariya, ansambl, xor va balet sahnalaridan voz kechib, ular oʻrniga erkin shakldagi musiqiy monolog va dialoglarni kiritgan. Shuningdek, orkestrning musiqiy ifodaviyligiga alohida ahamiyat bergan, uning badiiy vazifalari doirasini kengaytirib, operadagi musiqiy dramatik keskinlikni kuchaytirgan. V. ning opera islohoti dunyo, xususan oʻzbek kompozitorlari ijodiga taʼsir qilgan.

{{OʻzME}}

{{DEFAULTSORT:Wagner, Richard}}
[[Turkum:Musiqa]]
[[Turkum:Bastakorlar]]
[[Turkum:Olmoniya bastakorlari]]
[[Turkum:Opera bastakorlari]]
[[Turkum:Klassik musiqa]]

{{bio-stub}}