Valentina Goryacheva
Валентина Дмитриевна Горячева (1939-йил октябр, Рибаче шаҳрида туғилган) — совет-қирғиз ва рус археологи, тарих фанлари доктори, Қирғиз-рус славян университети профессори, Қирғизистон ССР Фанлар академияси Тарих институти илмий котиби.
| Валентина Горячева | |
|---|---|
| Таваллуди |
1939 (ёши 86–87) Баликчи, Иссиқкўл вилояти, Қирғиз Совет Социалистик Республикаси |
| Фуқаролиги |
 Совет Иттифоқи Қирғизистон Россия |
| Касби | тарихчи |
| Иш жойлари | Қирғиз Совет Социалистик Республикаси Фанлар академияси Тарих институти, Қирғиз-рус славян университети, Қирғиз Республикаси тарих ва маданият ёдгорликларини муҳофаза қилиш марказий жамияти |
| Институтлар | Қирғиз Совет Социалистик Республикаси Фанлар академияси Тарих институти |
| Таълими | Ўрта Осиё давлат университети |
| Илмий даражаси | тарих фанлари доктори |
| Академик раҳбарлари | Д. Ф. Винник |
| Мукофотлари | Қирғизистон Республикаси Давлат мукофоти |
Таржимайи ҳоли
1939-йил октабр ойида Қирғиз Совет Социалистик Республикаси Иссиқкўл вилояти Рибаче шаҳрида (ҳозирги Баликчи) туғилган.
1959-йилда Ўрта Осиё давлат университетига ўқишга кирган (1960-йилдан — Тошкент давлат университети). 1964-йилда йўлланма билан Фрунзега (ҳозирги Бишкек) юборилган ва Маданият-маърифат муассасалари бошқармаси ҳузуридаги бўлимда музейлар ҳамда ёдгорликларни муҳофаза қилиш бўйича инспектор бўлиб ишлаган[1].
1966—1970-йилларда Қирғиз Республикаси тарих ва маданият ёдгорликларини муҳофаза қилиш марказий жамияти раиси ўринбосари бўлган. Бу лавозимга маданият вазири Кулийпа Кондучалованинг тавсияси билан тайинланган. Ушбу даврда меъморий ёдгорликларни паспортлаштириш билан шуғулланган ҳамда уларни қайта тиклаш ва музейлаштириш бўйича давлат консепсиясини ишлаб чиқишда иштирок этган[2].
1970-йилларнинг бошидан Қирғиз Совет Социалистик Республикаси Фанлар академияси Тарих институтида (ҳозирги Б. Жанғарчинов номидаги Тарих, археология ва этнология институти, Қирғизистон миллий фанлар академияси) ишлаган. Ўзган қадимий шаҳарчаси, Бурана шаҳарчаси ҳамда Сафид Булон мақбараси (Шоҳ Фозил мақбараси таркибида) қазишмаларида қатнашган. Бурана шаҳарчасида Д. Ф. Винник раҳбарлигида мақбаралар, минораларнинг пастки қисми ва рабоддаги сарой харобаларини қазишда иштирок этган.
1974—1978-йилларда Қирғиз ССР Фанлар академияси Тарих институтининг илмий котиби бўлган[3].
1977-йилда „Ўрта аср Қирғизистонининг шаҳар марказлари ва монументал меъморчилиги: Бурана, Ўзган, Сафид-Булан“ мавзусида диссертация ҳимоя қилган[4]. Мазкур ишида Бурана шаҳарчасини Қорахонийлар давлатининг пойтахти — Болосоғун билан тенглаштирган ва тарих фанлари номзоди илмий даражасини олган[2].
1978—2001-йилларда Невкат шаҳарчасини тадқиқ этган, у ерда некропол, иккинчи буддавий ибодатхона ва шаҳар ташқарисидаги саройни ўрганган. Шунингдек, „Қирғиз ССР тарихи“ (беш жилдли) асарининг биринчи жилдини ёзишда фаол қатнашган (1984—1990)[2].
1983-йилдан бошлаб „Қирғиз ССР тарихи ва маданияти ёдгорликлари мажмуавий тўплами“ устида ишлаган. СССР парчаланишидан олдин икки жилдни нашр эттирган — бири Бишкек ёдгорликлари ҳақида (С. Й. Перегудова ва В. И. Деев билан), иккинчиси Талас водийси ёдгорликлари ҳақида (С. Й. Перегудова билан).
1995—2015-йилларда Қирғиз-рус славян университетида дарс берган[5]. 2001-йилгача дала тадқиқотларини давом эттирган. Тарих ва маданияцҳунослик (1995—2009), Жаҳон маданиятлари ва динлари (ЙУНЕСКО дастури) (1999—2015) ҳамда Фан фалсафаси (2009—2015) кафедраларида маъруза ўқиган[3].
2011-йилда „Туркий хоқонликлар даврида (ВИ — ХИИИ аср бошлари) Тян-Шан минтақаси шаҳар маданияти тарихи“ мавзусида докторлик диссертациясини ҳимоя қилган ва тарих фанлари доктори илмий даражасини олган[3][6].
2015-йилда доимий яшаш учун Краснодарга кўчиб ўтган[3].
Мукофотлари
Қирғизистон ва Қирғизистон тарихи бўйича ҳаммуаллифликда ёзилган дарсликлар туркуми учун Қирғизистон Республикаси Давлат мукофоти (2002)[3].
Адабиётлар
- Бакыт Аманбаева, Саида Ильясова. К юбилею Валентины Дмитриевны Горячевой // Вестник МИЦАИ. — 2020. — № 29. — С. 177—179.
Манбалар
- ↑ Аманбаева & Ильясова 2020, с. 177.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Аманбаева & Ильясова 2020, с. 178.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Аманбаева & Ильясова 2020, с. 179.
- ↑ Горячева В. Д. Городские центры и монументальная архитектура средневековой Киргизии : Бурана, Узген, Сафид-Булан : диссертация … кандидата исторических наук : 07.00.06. — Фрунзе, 1976. — 245 с.
- ↑ „Горячева Валентина Дмитриевна“. Кто есть Кто. АКИпресс. 2024-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 1-октябр.
- ↑ Горячева В. Д. История городской культуры Тяньшаньского региона в эпоху тюркских каганатов. ВИ — нач. ХИИИ вв. — Б., 2011.