Valeriy Korzun
| Валерй Григоревич Корзун Валерий Григорьевич Корзун | |
|---|---|
| Таваллуди |
1953-йил 5-март |
| Касби | Учувчи |
| Миллати | Рус |
| Мукофотлари |
|
| Космик карера | |
| Даража | Полковник |
Космосдаги вақт |
381 кун 15 соат 41 дақиқа |
| Танлаш | 1987 |
Жами ЭВАс |
4 |
Жами ЭВА вақти |
22 соат 19 дақиқа |
| Миссиялар | Союз ТМ-24, СТС-111, Эхпедитион 5, СТС-113 |
Миссия белгиси |
|
Валерий Григоревич Корзун (русча: Валерий Григорьевич Корзун, 1953-йил 5-мартда туғилган) - рус космонавти. У коинотда икки марта жами 381 кун бўлган. Шунингдек, у тўрт марта космик юришларни амалга оширган.
Шахсий ҳаёт
У Россия Ҳарбий-ҳаво кучлари полковниги ва Юрий Гагарин номидаги Космонавтларни тайёрлаш марказининг космонавти. 1953-йил 5-мартда Красний Сулин шаҳрида туғилган. Корзун ва унинг рафиқаси Елананинг Никита исмли бир ўғли бор. Унинг отаси Корзун Григорий Андреэвич ва онаси Корзун Мария Арсентевна. Унинг севимли машғулотларига теннис, бадминтон ва театр киради[1].
Та'лим
1974-йилда Корзун Качинск олий ҳарбий авиация учувчилар мактабини тамомлаган. 1987-йилда Гагарин номидаги Ҳарбий авиация академиясини тамомлаган.
Мукофотлар
Корзун қуйидаги мукофотлар билан тақдирланган:
- Россия Федерацияси Қаҳрамони унвони;
- Россия Федерациясининг учувчи-космонавти унвони;
- Фахрий легион ордени кавалери (Франсия).
Шунингдек, у Россия ва НАСА медаллари билан тақдирланган.
Тажриба
1974-йилда Качинск ҳарбий коллежини тамомлагандан сўнг Корзун учувчи, катта учувчи, парвоз бўлими бошлиғи ва охир-оқибат Совет Ҳарбий-ҳаво кучлари эскадронининг командири бўлиб хизмат қилди.
Корзун 1-даражали ҳарбий учувчи бўлиб, 1473 соат давомида 4 турдаги самолётларда учган. У, шунингдек, парашют тайёрлаш бўйича инструктор бўлиб, 377 марта парашютдан сакрашни амалга оширди.
Космонавт фаолияти

1987-йилда Гагарин номидаги Ҳарбий ҳаво кучлари академиясининг қўмондони сифатида муваффақиятли гастрол сафаридан сўнг у Гагарин номидаги Космонавтларни тайёрлаш марказида ўқиш учун космонавт этиб сайланди. 1987-йил декабр ойида у космонавтларни тайёрлашни бошлади ва 1989-йил июн ойида синов-космонавт сифатида сертификат олди. 1989-йил сентябрдан 1992-йил сентябргача синов-космонавтлар гуруҳи таркибида коинотга парвоз қилиш учун тайёргарлик кўрган ва 1992-йил октябрдан 1994-йил мартигача “Союз-ТМ” қутқарув кемаси қўмондони сифатида кенг қамровли тайёргарликдан ўтган. Шунингдек, у 1994-йил мартидан 1995-йил июнигача Мир орбитал мажмуасида парвоз гуруҳи а'зоси сифатида машқ қилди. Корзун шунингдек, 1994-йил мартидан 1995-йил январигача 27КC экипаж парвозларини тайёрлаш комплекси директорининг ўринбосари сифатида экипаж алоқаси бўйича супервайзер сифатида ишлаган.
1996-йил август ойида Корзун Мир-22/НАСА-3 ва Кассиопия (CНЕС ҳомийлигида) дастурлари учун қўмондон сифатида ўқишни тугатди.
Мир ЭО-22
Корзун 1996-йил 17-августда космонавт Александр Калери ва космосдаги биринчи франсуз аёли Клоди Андрé-Дешайс билан Союз ТМ-24 бортида коинотга биринчи саёҳатини амалга оширди. “Союз” космик кемаси УТC вақти билан соат 13:18:03да Байқўнғир космодромидан ҳавога кўтарилди. Икки кунлик автоном парвоздан сўнг, "Союз" 19-август куни соат 14:50:23 да "Мир" станциясига қўшилди. Корзун ва Калери дастлаб НАСА астронавти Шеннон Лусид, кейинроқ астронавтлар Жон Блаха ва Жерри Линенгер билан бирга 22-резидент экипажга айланди. 1997-йил 2-мартда Корзун, Калери ва ЭСА астронавти Рейнхолд Эвалд бор бўлган Союз ТМ-24 Ерга қайтди. "Союз" капсуласи УТC вақти билан соат 06:44да Жезқазғондан 128 км шарқда қўнди. Корзун “Союз ТМ-24” ва “Мир” кемаларида 196 кун 17 соат 26 дақиқа вақт ўтказди.
Экспедиция 5

Экспедиция 5 экипажи 2002-йил 5-июнда СТС-111 бортида учирилди. Спаcе Шуттле Эндеавоур ЛC-39А Кеннеди космик марказидан УТC вақти билан соат 21:22:49да ҳавога кўтарилди. Икки кундан сўнг Эндеавор 2002-йил 7-июн куни соат 16:25да Халқаро космик стансияга (ХКС) қўшилди. Корзун 5-экспедиция экипажига қўмондон сифатида қўшилди[2]. 5-экспедиция экипажи ИСС бортида тахминан 25 та янги тадқиқотларни амалга оширди. Шунингдек, улар келишидан олдин бошланган турли илмий тадқиқотларни давом эттирди. Илмий тадқиқотлар совуқ плазма, кристалларнинг ўсиши, космосдаги ва инсон танасидаги радиация та'сирини ўрганишга қаратилган эди. Ба'зи тиббий тажрибалар қон, мушаклар ва суякларни ўз ичига олган, экипаж психологик тажрибалар ҳам ўтказган. Корзун экологик тажрибаларда ҳам қатнашган ва Ер юзасини коинотдан кузатган. Космосдан Ерни кузатиш жуда кўп фойдали хусусиятларга эга. Жумладан, ёнғин ва сув тошқини каби офат ҳолатлари ҳақида улар содир бўлганда тезда хабардор қилиш учу муҳим[2]
Экспедиция 5 экипажи 2002-йил 7-декабрда Спаcе Шуттле Эндеавоурнинг СТС-113 миссияси билан Ерга қайтиб келди. Шуттле КСC Рунwай 33да УТC вақти билан соат 19:38:25да қўнди. Ўзининг иккинчи узоқ муддатли космик парвози давомида Корзун космосда 184 кун 22 соатни қайд этди.
Космик юришлар

Корзун тўрт марта космик саёҳатни амалга оширди. "Мир ЭО-22" миссияси давомида у жами 12 соат 33 дақиқа давом этган 2 марта космик юришни амалга оширди[3].. ИСС 5-экспедицияси давомида у яна жами 9 соат 46 дақиқа давом этган иккита космик саёҳатни амалга оширди.
1996-йил 2-декабрда Корзун космонавт Александр Калери билан биринчи марта коинотга чиқди. Асосий мақсад Мир стансиясини кўпроқ электр энергияси билан та'минлаш учун кооператив қуёш массивини улашни якунлаш эди[4] Космосга чиқиш УТC вақти билан соат 15:54да бошланди ва 21:52да тугаб, 5 соат 57 дақиқа давом этди. Космосга чиқиш пайтида икки космонавт МCСА кабелларини ўрнатди.
Корзун 1996-йил 9-декабрда ўзининг иккинчи марта космосга юришини амалга оширди. Асосий мақсад Мир стансиясини кўпроқ электр энергияси билан та'минлаш учун кооператив қуёш массивини улашни якунлаш эди[4].. У ва Калери МCСА кабелини ўрнатишни якунладилар ва Курс ўрнатиш антеннасини бириктирдилар. Космосга чиқиш 13:50да бошланиб, 20:28да якунланди ва 6 соат 38 дақиқа давом этди.
Корзун ХКС бортида бўлган олти ой давомида иккита марта фазога чиқди. 2002-йил 16-августда Корзун НАСА астронавти Пегги Уицон билан биргаликда ўзининг учинчи марта космик юришини амалга оширди[5]. Икки космонавт космосга юришни кеч бошлади. Чунки улар тайёрланаётганда русларнинг Орлан скафандрларида кислород клапанини очишни унутиб қўйишган ва Пирс ўрнатиш бўлинмаси ҳаво қулфига босим ўтказишга тўғри келган. Валфлар тўғри ўрнатилгандан сўнг Корзун босимнинг оқиши ҳақида хабар берди. Аммо Россия расмийлари буни муаммосиз деб э'лон қилди. Ниҳоят, люк очилганда деярли икки соат вақт беҳуда кетди ва коинотга чиқиш 4,5 соат давом этди. Космик юришнинг мақсади ХКСни космик қолдиқлар зараридан мустаҳкамлаш эди. Корзун ва Уицон Звезда хизмат кўрсатиш модулига олтита қолдиқ панели ўрнатдилар. Улар Звездага улашдан олдин стансиянинг ПМА-1даги вақтинчалик жойидан панелларни олиб ташлашди. Панеллар "Звезда"ни потенциал космик чиқиндилар та'сиридан ҳимоя қилиш учун мўлжалланган эди. Космосга чиқиш 4 соат 25 дақиқа давом этди.
Корзун 2002-йил 26-августда ўзининг тўртинчи марта космосга чиқишини амалга оширди[6]. Пирс ҳаво блоки ва Звезда модули орасидаги муҳрланган люкларда ҳаво сизиб чиқиши сабабли космик юриш бошланиши кечиктирилди. Муаммо осонликча тузатилди, аммо Корзун ва Сергей Трешчовга процедуралардан ўтиб, ташқарига чиқишга деярли ярим соат вақт керак бўлди. УТC вақти билан соат 05:27да, режалаштирилган вақтидан кеч бошланганига қарамай, икки коинот саёҳатчиси ушбу сафарда ўзларига юкланган ҳамма вазифани тугатдилар[7]. Корзун ва Трешчов Россиянинг Орлан скафандрларини кийиб, келажакда космик йўлни йиғиш вазифалари учун компонентларни жойлаштириш учун Заря модулининг ташқи томонига рамка ўрнатдилар. Улар Звезда ташқарисида жойлашган Япония Космик Агентлигининг бир жуфт материаллар та'сир қилиш тажрибаларида янги материал намуналарини ўрнатдилар. Улар Звездага келгусида космик юришлари пайтида боғловчиларнинг маршрутини соддалаштирадиган қурилмаларни ўрнатдилар. Икки космик саёҳатчи, шунингдек, Звездага иккита жамбон радио антенналарини қўшиб, келажакдаги ҳаваскор радио операцияларини яхшилашди. Космик юриш Пирс ўрнатиш бўлимининг ҳаво қулфида якунланди ва 5 соат 21 дақиқа давом этди.
Манбалар
- ↑ „Валерий Григоревич КОРЗУН“. ЭНЕРГИА (2002-йил 1-май). Қаралди: 9-июн 2010-йил.[сайт ишламайди]
- ↑ 2,0 2,1 НАСА. „Префлигҳт Интервиэw: Валерй Корзун“ (28-октабр 2002-йил). 6-июн 2002-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-июн 2010-йил.
- ↑ НАСА. „Биограпҳиcал Дата: Cосмонаут Валери Григориэвич Корзун“ (2002-йил 1-декабр). Қаралди: 10-июн 2010-йил.
- ↑ 4,0 4,1 НАСА. „НАСА-3 Жоҳн Блаҳа: Пуллинг ит Тогетҳер“. Қаралди: 4-июн 2010-йил.
- ↑ НАСА. „Интернатионал Спаcе Статион Статус Репорт #02-36“ (16-август 2002-йил). 7-июл 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-июн 2010-йил.
- ↑ Жим Банке. „Руссиан Cосмонауц Cомплете Спаcеwалк ат Интернатионал Спаcе Статион“. СПАCЕ.cом (26-август 2002-йил). 23-май 2009-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-июн 2010-йил.
- ↑ НАСА. „Интернатионал Спаcе Статион Статус Репорт #02-38“ (26-август 2002-йил). 7-июл 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-июн 2010-йил.