Valeriy Marchenko
Валерий Марченко ( украинча: Валерій Марченко Валерий; 1947-йил 16-сентябр - 1984-йил 7-октябр) шоир, журналист, таржимон ва Украина Хелсинки гуруҳи а'зоси эди.
Марченко ўқимишли оилада туғилган. Унинг бобоси Михайло Марченко Лвив университетининг биринчи совет декани бўлган[1]. Унинг онаси адабиёт ўқитувчиси эди[1]. Валерий Марченко Кйив Бадиий академиясини тамомлаган ва " Литерарй Украине " газетасида таржимон бўлиб ишлаган. Озарбайжон ва поляк тилларидан украин тилига таржима қилган. Мутахассислиги Озарбайжон-Украина адабий муносабатлари эди.
1973-йил 25-июнда Марченко ҳибсга олинди ва унга антисовет ташвиқоти ҳамда асосан ўзи ёзган учта мақоласи ва шунингдек, Иван Дзиубанинг " Интернатионалисм ор Руссифиcатион? "нинг тарғиботи айблари қўйилди. 1973-йил 29-декабрда Марченко олти йил қамоқ ва икки йил сургунга ҳукм қилинди[2].
Қамоққа олиш давридаги фаолияти
Совет қамоқхонасида қамоқда бўлганида, Марченко кўрган ҳамма нарсасини худди архивчи каби ёзиб борган. У маҳбусларнинг кундалик ҳаёти, интервюлар ҳақида иншолар, шахсий ҳисобларни тўплаган ва нашр этган.
У, шунингдек, АҚШ Мустақиллик Декларациясида ишлаган ва кўплаб Роберт Бурнс, Волтаире ва Эдгар Аллан Поэ асарларини украин тилига таржима қилган[3].
Иккинчи ҳибсга олиш
1983-йил 23-октябрда Марченко иккинчи марта ҳибсга олинди ва яна УкССР Жиноят кодексининг 62-моддаси бўйича "Советларга қарши ташвиқот"да айбланди. Шундай қилиб, хавфли жиноятчи деб э'лон қилинди ва у ўн йил қамоқ ва беш йил сургунга ҳукм қилинди.
У касал бўлиб қолганда ҳам даҳшатли шароитда ушлаб турилган. Журналистлар эркинлиги учун халқаро босим туфайли унга лагердан касалхонага кўчиб ўтишга рухсат берилди. Бироқ, аллақачон кеч эди[3].
1984-йил 7-октябрда Валерий Марченко Ленинград касалхонасида вафот этди[4].
Дафн этиш ва хотирлаш
Марченко Кйив вилоятининг Ҳатне қишлоғида дафн этилган.
Бугунги кунда Кйивдаги 175-сонли мактабда Валерий Марченконинг ҳаёти ва фаолиятига бағишланган музей мавжуд. 2017-йил октабр ойида Украина пойтахти Кйивдаги Совет давридаги “Халқаро майдон” унинг шарафига Валерий Марченко деб номланди[5].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Світ тримається на одержимих. Надія РОМАНЮК | Персоналії | Людина
- ↑ "Тҳе Деатҳ оф Валерй Марченко", УССР Неwс Упдате, 31 Оcтобер 1984.
- ↑ 3,0 3,1 „Музей Дисидентського Руху“. 2010-йил 19-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 26-ноябр.
- ↑ "Тҳе деатҳ оф тwо Украиниан политиcал присонерс", Вести из СССР (Мунич), 31 Оcтобер 1984 [ин Руссиан].
- ↑ Кйив Cитй Cоунcил Ренамес Интернационална Сқуаре Ас Валерия Марченка Сқуаре, Укранеwс (12 ОCТОБЕР 2017)