Valiha

Файл:Олд Луллабй - Инй Ҳоно Изй Раворона - Таке Ҳим-Ҳер Wитҳ Ёу О Бирд (Бамбоо Валиҳа).огг
Валиҳа, шунингдек, Валиа[1] (малаг. валиҳа) — Мадагаскар халқ торли чолғу асбоби, ичи бўш бамбук танаси узунлиги 90 дан 120 см гача, диаметри 7—10 см гача бўлган, ташқаридан 21—24 торли тортилган; қарағай ёки металлдан ҳам тайёрланиши мумкин[2][3]. Кўпинча миллий Мадагаскар асбоби деб аталади [2]. Валиҳанинг машҳурлиги бу чолғу ясайдиганлар касбининг изоляциясига олиб келди[4].
Тарихи
Валиҳа диний мақсадларда, яхши руҳларнинг эътиборини жалб қилиш учун ишлатилган[3]. Фақат маълум бир тембрли асбоблар керакли руҳларни уйғотишга ёрдам беради деб ишонилади, чунки улар мусиқа товушининг баландлигини ажратиб туради[5].
Валиҳа Мадагаскарда Малайзияларнинг кўчишидан кейин пайдо бўлган, у бир нечта малай-индонезия асбоблари, Ветнам тоғли халқларининг асбоблари ва Ҳиндистоннинг Бастар (бҳуябажа) тумани[6] билан боғлиқ.
Конструксия ва навлари
Рулолар учун иплар дастлаб ёғоч чиплари билан маҳкамланган бамбук толалар эди, ХХИ асрда, профессионал иплар йўқлигида Боwден кабели каби кабеллардан металл ядролар ишлатилган[4][5]. Мадагаскарнинг шарқий қирғоғида Туамасина яқинида рулолар металл том ёпиш плиталаридан ясалган, улар силиндрга эмас, балки параллелепипедга эгилган ва иплар фақат юзлардан бирига тортилган ва ижрочининг чап ва ўнг қўллари учун торлар алоҳида жойлаштирилади[5]. Антандрой этник гуруҳи ва бошқа жанубий халқларнинг қарағай тахталаридан ясалган ўзига хос валиҳа „маро вани“ (сўзма-сўз „кўп ип“) бор.
Валиҳада қатъий тизим йўқ, бир нечта маҳаллий, шунингдек, Европа тенг темпераменти қўлланади[5]. Маро вани тўртбурчаклар кесимга эга ва одатдагидан кўра қалинроқ иплар саноат симларидан тайёрланган[5].
-
Валиҳа билан ижрочи
-
маро wани
-
Валиха бошқа йиртилган асбоблар қаторида (ўнгда)
Манбалар
- ↑ Музыкальный энциклопедический словарь. Москва: Советская энциклопедия, 1990 — 93-бет. ИСБН 5-85270-033-9.
- ↑ 2,0 2,1 Wалд 2007.
- ↑ 3,0 3,1 Абелс 2011.
- ↑ 4,0 4,1 Летнев 1984.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Гарланд 2013.
- ↑ Доурнон 2015.
Адабиётлар
- Летнев, А. Б., В. А. Субботин, М. Ю. Френкель. .
- Wалд, Э.. Глобал Минстрелс: Воиcес оф Wорлд Мусиc. Тайлор & Франcис, 2007 — 62-бет. ИСБН 978-0-415-97930-6.
- Абелс, Б.. Аустронесиан Соундсcапес: Перформинг Арц ин Оcеаниа анд Соутҳеаст Асиа, ИИАС Публиcатион Монограпҳс. ИИАС / Амстердам Университй Пресс, 2011 — 136-бет. ИСБН 9789089640857.
- Тҳе Cонcисе Гарланд Энcйcлопедиа оф Wорлд Мусиc. Тайлор&Франcис, 2013. ИСБН 978-1-136-09570-2.
- Доурнон, Г. „Бҳуябажа“, . Грове Диcтионарй оф Мусиcал Инструменц. Охфорд Университй Пресс, 2015.