Ziyosfera

Varamin gilami

Варамин гиламлари ёки Верамин гиламлари ва палослари (форсча: قالی و فرش ورامین‎‎) — Варамин шаҳри ва унинг атрофида, Теҳроннинг жануби-шарқида тўқиладиган гилам ва палослардир[1]. Кўплаб гилам ва палос мутахассислари Варамин гиламларини анъанавий услуб ва нақш нуқтаи назаридан энг асл форс гилами турларидан бири деб ҳисоблайдилар[2][3].

Техника ва тугунлари

Асос, асосан, пахтадан тайёрланади, бу гиламлар учун кенг тарқалган турк тугунига қарама-қарши тарзда форс Сеннеҳ тугуни қўлланилади. Варамин форс гиламлари элита қаторига киради, деб ҳисобланади[4]. Варамин гиламлари Варамин ҳудудида яшовчи ёки у ердан ўтиб юрувчи кўчманчи қабилалар томонидан тўқилади. Бу гиламлар одатда тик дастгоҳда тўқилади[1]. Варамин гиламларида ишлатиладиган асосий ранглар одатда хаки ёки тўқ кўк фон устида тўқ жигарранг ва тўқ қизил рангда бўлади. Қишлоқ ва устахона тўқувчилари асосан носимметрик (форсча) тугундан фойдаланади, кўчманчилар эса ўзларининг этник келиб чиқишига қараб, носимметрик ёки симметрик (турк) тугунни қўллайдилар[5].

Нақшлари

Варамин гиламларининг ўзига хос жиҳати шундаки, улар одатда фил суяги рангидаги, оч кўк, оч яшил ёки олтин каби ёруғ фон рангига эга бўлади. Ранг танлови Варамин гиламларини Кошон каби шаҳарларда ишлаб чиқариладиган гиламлардан ажратиб туради. Анъанавий қизил ва кўк туслар ҳам фон учун ишлатилган. Бу ранглар чегараларда ҳам ўзаро алмашиб қўлланади[6]. Варамин гиламларида энг кўп учрайдиган нақш — бу „Мино Хоний“ бўлиб, у ромб шаклида жойлашган, тўрт думалоқ, камалак каби райҳонга ўхшаш гулдонлардан иборат бўлиб, улар бир-бирига орасида кичик гул орқали уланган ва бутун майдонда такрорланиб боради. „Мино Хоний“ атамасининг келиб чиқиши номаълум, бироқ „Мино“ аёл исми ҳисобланади[7]. Мино Хоний шарқий Эрон ҳудудида кенг тарқалган Ҳерати нақши билан ҳам боғлиқ кўринади[8]. Бошқа машҳур нақшларга Зил-и-султон киради; у гулдонга жойлаштирилган гуллар тасвири бўлиб, форс гиламларининг энг кўп учрайдиган классик нақшларидан биридир; шунингдек, ўсимликлар ва ҳайвонлар тасвирлари ишлатиладиган нақшлар ҳам бор бўлиб, уларда мураккаб гуллар орнаменти орасига сочиб юборилган ҳайвон тасвирлари киритилади[1].

  • Mino Xoniy naqshli gilam
    Мино Хоний нақшли гилам
  • Mino Xoniy naqshli gilam
    Мино Хоний нақшли гилам
  • Zell as-Sulton naqshli gilam
    Зелл ас-Султон нақшли гилам
  • Pashotori naqshli gilam
    Пашотори нақшли гилам

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Форментон, Фабио. Ориэнтал ругс анд cарпец;. Лондон: Ҳамлйн, 1972 — 211–212-бет. ИСБН 978-0600028888. 
  2. ↑ (инглизча) „Варамин cарпец ин Литтле Персиа“. www.литтле-персиа.cом.
  3. ↑ Миржалили, Сеед Аббас; Шарзеҳеэ, Марям (2003). "Тҳе Инфлуэнcе оф Статиc анд Дйнамиc Лоадинг он тҳе Пропертиэс оф Ҳандмаде Персиан Cарпет". Жоурнал оф Техтиле Энгинеэринг 49 (3–4): 60. дои:10.4188/жте.49.60. ҳттпс://www.жстаге.жст.го.жп/артиcле/жте2000/49/3-4/49_3-4_60/_артиcле/-чар/жа/. Қаралди: 24 Май 2022. Варамин гилами]]
  4. ↑ „Варамин cарпец анд ругс“. www.ориэнтал-cарпец.cом.
  5. ↑ (инглизча) „Варамин ругс“. www.олдcарпет.cом. 2011-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 14-апрел.
  6. ↑ Моҳебан, Абраҳам Леви. Тҳе Энcйcлопедиа оф Антиқуэ Cарпец: Тwентй-Фиве Cентуриэс оф Wеавинг (Энглиш). Ҳудсон, Неw Ёрк: Принcетон Арчитеcтурал Пресс, 2015 — 605–606-бет. ИСБН 978-1616893873. 
  7. ↑ Миланеси, Энза. Тҳе Cарпет: Оригинс, Арт анд Ҳисторй. Пеннсйлваниа Стате Университй: Фирефлй Боокс, 1999 — 35-бет. ИСБН 9781552094389. 
  8. ↑ Форд, П. Р. Ж.. Тҳе ориэнтал cарпет: а ҳисторй анд гуиде то традитионал мотифс, паттернс, анд сймболс. Портланд Ҳоусе, 1989 — 103-бет. ИСБН 9780517672242. Қаралди: 2020-йил 5-январ.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Varamin_gilami" dan olindi