Vasho xalqi


Вашо[1][2], уошо, Wашо — АҚШдаги ҳиндуларнинг қабиласи. Европа билан алоқа қилиш вақтида қабила Таҳо кўли қирғоқлари ва Буюк ҳавзанинг қўшни ҳудудларида яшаган.
Вашо қабиласининг номи уларнинг ўз номидан келиб чиққан wаашиw (wа šиw), вашо тилида „бу ердан келган одамлар“ деган маънони англатади (эски мустамлака адабиётида бу ном Ва Ше Шу деб ёзилган).
Тарихи
Европа билан алоқа қилишдан олдин Вашо ҳудуди шимолда Асал кўлининг жанубий қирғоғи, жанубда Уокер дарёсининг ғарбий эгилиши, ғарбда Серра Невада тоғлари ва Серра Невададан кейинги биринчи тоғ тизмаси билан чегарадош эди. Вашолар одатда ёзни Серра-Невадада, кузни шарқдаги тоғларда, қиш ва баҳорни эса улар орасидаги водийларда ўтказган. Қишда, асосий озиқ-овқат қарағай ёнғоқлари эди, улар кузда йиғиб олинган. Бошқа фаслларда илдизлар, уруғлар, резаворлар ва ёввойи ҳайвонлар ҳам истеъмол қилинган.[3]
Мартис маданияти жойлари (эн:Мартис одамлари) ҳозир Вашо яшайдиган жойларда топилган бўлса-да, тадқиқотчилар Вашонинг бу маданиятга алоқаси йўқ деб ҳисоблашади[4]. Вашо шимолий Паюте қўшниларидан тил ва маданият жиҳатидан жуда фарқ қилар эди ва улар билан урушга боришлари одатий ҳол эмас эди. Паютларнинг Вашо устидан ғалаба қозонганидан сўнг иккинчиси отларни кўпайтириш ва уларга миниш тақиқланганлиги шарти билан уларнинг иттифоқчиларига айланди.
Жорий позиция
1934-йилдаги Ҳиндистонни қайта ташкил этиш тўғрисидаги қонунга биноан, Невада ва Калифорниянинг Карсон водийси колониялари федерал даражада Невада ва Калифорниянинг Вашо қабиласи сифатида тан олинган. Шимолий Паюте ва Ғарбий Шошоненинг муҳим аҳолиси бўлган Рено шаҳридаги колония алоҳида Рено-Спаркс Ҳиндистон колонияси сифатида тан олинган. Вашо қабиласи дастлаб яшаган Буюк ҳавзанинг ғарбий қисмидаги ерларга европаликлар интенсив равишда жойлаштирдилар. Кўплаб фермер хўжаликлари қурилган водийларда ва Невада штатининг Виржиния шаҳри учун қурилиш ва иситиш материалларини сотиб олиш учун интенсив равишда кесила бошлаган Пигнон ўрмонларида ов жойларини йўқотиб, Вашо ҳиндулари деҳқончилик қилишга мажбур бўлдилар. Улар жойлашган ерлар „Ҳиндистон колониялари“ деб аталган, аммо расмий равишда резервация сифатида тан олинмаган. Баъзи маълумотларга кўра, Вашонинг алоҳида гуруҳлари Монтана жануби-ғарбий қисмида жойлашган. Умуман олганда, иккала қабиланинг умумий сони 2000 га яқин.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Народы и религии мира, 2000 — 121-бет.
- ↑ „ВАШО — Болшая российская энсиклопедия“. 2020-йил 24-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 9-июн.
- ↑ Дангберг 1968, д’Азеведо 1986, Неверс 1976
- ↑ Моратто, М.Ж. „Cалифорниа Арчаэологй“. Аcадемиc Пресс (1984). 2010-йил 5-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 15-август.
Адабиётлар
- Дангберг, Грейс. 1968-йил. Wашо эртаклари: учта асл Wашо ҳинд афсоналари. Невада штати музейи вақти-вақти билан 1-рақамли қоғоз. Карсон Сити, Невада.
- д’Азеведо, Уоррен Л. (1986). Буюк ҳавзада „Wашоэ“, Wаррен Л. д’Азеведо, эд. пп. 466-498. Шимолий Америка ҳиндуларининг қўлланмасининг 11-жилд, Уилям C. Стуртевант, бош муҳаррир. Вашингтон, ДC: Смицон институти. ИСБН 0-16-004578-9 / 0160045754.
- Ҳеч қачон, ЖоАнн. 1976-йил. Ва Ше Шу: Wашо қабилалари тарихи. Невада қабилалараро кенгаши: Юта университети босма хизмати.
Ҳаволалар
| Вашо халқи ҳақида Википедиянинг қардош лойиҳаларида кўпроқ билиб олинг | |
| Маъно ва таржималари Викилуғатда | |
| Медиа файллар Викиомборда | |
| Таълим ресурслари Викиверситетда | |
| Хабарлар Викиянгиликларда | |
| Иқтибос, мақол ва маталлар Викииқтибосда | |
| Асарлар матнлари Викиманбада | |
| Китоб ва дарсликлар Викикитобда | |
- Невада ва Калифорниядаги Wашо қабиласининг расмий веб-сайти (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-07-01 санасида архивланган) Архивная копия
- Рено-Спаркс Ҳиндистон колониясининг расмий веб-сайти