Василий Иосифович Сталин (1962-йил 9-январдан - Жугашвили; 1921-йил 24-март, Москва, РСФСР - 1962-йил 19-март, Қозон, Татар АССР, РСФСР, СССР) - Совет ҳарбий учувчиси, авиация генерали. Москва ҳарбий округи ҳаво кучлари қўмондони (1948-1952), Иосиф Виссарионович Сталиннинг кенжа ўғли.

Василий Сталин
Ҳаёт даври 24.03.1921-19.03.1962
Фуқаролиги СССР
Отаси Сталин Иосиф

Биографияси

Болалиги

Василий Сталин 1921-йил 24-мартда Москвада РСФСР Ишчи-деҳқон инспекцияси ва РСФСР миллатлари бўйича халқ комиссари Иосиф Сталин ва унинг иккинчи рафиқаси Надежда Аллилуева оиласида туғилган.

Василийнинг синглиси Светлана Аллилуева (1926-2011) ва отасининг биринчи турмушидан ўғли Яков Жугашвили (1907-1943) ўгай укаси бор эди. Василий Сталиннинг асраб олинган ўғли Артём Сергеэв билан бирга тарбияланган ва ўқиган. Василий, ўша даврдаги партия элитасининг барча болалари сингари, Москвадаги 25-намунали мактабда ўқиди.

1932-йил 9-ноябрда Василийнинг онаси Надежда Аллилуева ўз жонига қасд қилди. Хотини вафотидан сўнг, Иосиф Сталин Кремлдаги квартирасини ўзгартирди. Кремл уй бекаси Каролина Василевна Тилнинг назорати остидаги болалари ва қариндошлари яшаган Зубаловдаги дачага ҳам бормай қўйди. Василий устидан назоратни Сталин хавфсизлиги бошлиғи, генерал Николай Власик ва унинг қўл остидагилар амалга оширдилар.

Урушдан олдинги хизмат даври

1938-йил ноябр ойида А. Мясников номидаги Качин ҳарбий авиация мактабига ўқишга киради ва уни 1940-йил март ойида тугатган. Ўқитувчиларининг сўзларига кўра, Василий ўқишда ўзини а'лочи талаба сифатида кўрсатмаган. Василий назарий жиҳатдан дарсларни ёқтирмасди, лекин амалда у яхши учувчи бўлиб чиқди. 1940-йил март ойидан Москва ҳарбий округи Ҳарбий ҳаво кучларининг 57-авиация бригадасининг 16-қирувчи авиация полкида хизмат қилган, кичик учувчи бўлган. 1940-йил сентябрдан Қизил Армия Ҳарбий-ҳаво кучлари академиясида проф. Н. Э. Жуковский, ўша йилнинг декабр ойида у Липецк авиация эскадрон командирлари малакасини ошириш курсларига ўтказилди. Курсни 1941-йил май ойида уларни тугатди.

Улуғ Ватан Уруши даврида

Иккинчи жаҳон урушининг дастлабки кунлариданоқ у отасидан фронтга кетишини сўради. 1941-йил май ойидан - Қизил Армия Ҳарбий-ҳаво кучлари бошқармасининг 2-бўлими инспектори-учувчиси. 1941-йил сентябрдан - Қизил Армия Ҳарбий-ҳаво кучлари инспекцияси бошлиғи.

Урушдан кейинги хизмати

1946-йилгача 286-қирувчи авиация дивизияси қўмондони сифатида, 1946-йил 18-июлдан - ГСОВГ таркибидаги 1-гвардия қирувчи авиация корпусининг қўмондони (ҳаво корпусининг штаб-квартираси Витцтокда эди) бўлди. 1946-йилда В.И.Сталиннинг отасига ҳаво кучлари қўмондонлиги ва авиация саноати раҳбарияти ишидаги камчиликлар тўғрисида ёзган хати тергов органлари томонидан авиация иши[1] аталадиган нарсанинг уйдирилишининг сабабларидан бирига айланди[2]. 1947-йил июл ойида у Москвага Москва ҳарбий округи ҳаво кучлари қўмондони жанговар ёрдамчиси лавозимига кўчирилди. 1948-йил 17-январда у Москва ҳарбий округи ҳаво кучлари қўмондони этиб тайинланди.

1950-йиллар бошида Москва шаҳар кенгаши қарори билан у яшаган Москванинг Ленинград туманида спорт маркази ва “Совецкая” меҳмонхонаси қурилиши бошланди, Василий ўша ерда яшарди. Энди бунинг хотирасига 301-хонадон унинг номи билан аталади[3].

Қабр (cенотаф) В. ВА. Жугашвили (Сталин) Қозоннинг Арский қабристонида

Василий Иосифович Сталин (Джугашвили) 1962-йил 19-мартда вафот этди. Шифокорларнинг сўзларига кўра ўлим сабаби - спиртли ичимликлар билан заҳарланишдир. (1998-йилда[4] унинг дафн маросимида бўлган учинчи рафиқаси Капитолина Василева алкогол билан заҳарланиш версиясини шубҳа остига қўйди[5]). 1962-йил 21-мартда Василий Сталин Қозондаги Арск қабристонига дафн қилинди.

Ҳарбий унвонлари

1942-йилда полковник, 1946-йилда авиация генерал-маёри, 1949-йилда авиация генерал-лейтенанти унвонлари берилган.

Василий Сталин Совет Армиясининг энг ёш генералларидан бирига айланган бўлса-да, икки марта Совет Иттифоқи Қаҳрамони Виталий Попков кейинчалик шундай деб эслади: "Отаси унга қаттиққўл эди, фақат 12-марта ўғлига генерал унвонини бериш тўғрисидаги буйруқни имзолади".

Мукофотлари

Витебск яқинидаги Копти агрошаҳарида қирувчи учувчи В.И.Сталинга қўйилган ёдгорлик

СССР

Хорижий мукофотлар

  • Грунвалд хочи ордени (Полша) (1945)
  • "Одра, Ниса ва Болтиқбўйи учун" медали (Полша) (1945)
  • "Варшава учун 1939-1945" медали (Полша) (1945)

Шахсий ҳаёти

Василий Сталин аслида 4 марта турмуш қурган, олдинги никоҳларидан хотинларининг асраб олинган болаларини ҳисобга олмаганда, тўртта фарзанди бор эди[7][8][9].

Кинода

  • 1983-йил - "Қизил монарх", Василий Сталин ролида - Девид Тҳрелфалл
  • 1991-йил - "Менинг энг яқин дўстим - генерал Василий, Иосифнинг ўғли, Василий Сталин ролида - актёр Владимир Стеклов.
  • 1992-йил - "Сталин", Станислав Стрелков Василий Сталин ролида.
  • 2004-йил - "Москва сага", Сергей Безруков Василий Сталин ролида.
  • 2004-йил - “Ўғрилар ва фоҳишалар. Соврин - коинотга парвоз", Евгений Краинов Василий Сталин ролида.
  • 2005-йил - "Александр боғи", Андрей Гусев Василий Сталин ролида.
  • 2005-йил - "Давр юлдузи", Иля Древнов Василий Сталин ролида.
  • 2006-йил - "Сталин. Жонли", Павел Вашчилин Василий Сталин ролида
  • 2008-йил - "Берия учун ов", Андрей Гусев Василий Сталин ролида.
  • 2009-йил - "Бўри Мессинг: вақтни кўрган", Георгий Тесля-Герасимов Василий Сталин ролида.
  • 2012-йил - "Хоккей ўйинлари", Александр Печенин Василий Сталин ролида.
  • 2012-йил - "МУР", Андрей Гусев Василий Сталин ролида.
  • 2013-йил - "Халқлар Отасининг Ўғли", Гела Месхи Василий Сталин ролида.
  • 2014-йил - "Талянка", Павел Деревянко Василий Сталин ролида.
  • 2015-йил - "Власик. Сталин сояси", Егор Клинаэв (болаликда), Павел Вашчилин Василий Сталин ролида.
  • 2017-йил - "Сталиннинг ўлими", Руперт Дост Василий Сталин ролида.
  • 2018 йил - "Светлана", Сергей Колос Василий Сталин ролида.

Ҳужжатли Филмларда

Хотираларда

Василий Сталин. «От отца не отрекаюсь!». Запрещённые мемуары сына Вождя, 2000 экз, М.: Яуза-пресс, 2016. ИСБН 978-5-9955-0847-2. 

Адабиётлар

  • Аллилуев В.С. Бир оиланинг йилномаси: Аллилуев-Сталин. - М. : "Ёш гвардия", 2002. - 338 б. - 5000 нусха. — ИСБН 5-235-02245-9
  • Коллектив авторов . Улуг 'Ватан уруши: дивизия командирлари. Ҳарбий биографик луғат / В. П. Горемйкин. - М . : Кучково кони, 2014-йил. - Т. 2. - ФРОМ. 829-831. - 1000 нусха. - ИСБН 978-5-9950-0341-0 .
  • Василева К. "Ўғил ота учун жавобгар эмас". Василий Сталиннинг рафиқаси билан суҳбат. / Интервю олган Сергей Риков[10]
  • Володарский Э. Я. Василий Сталин, раҳбарнинг ўғли. - М. : ПРОЗАиК, 2012. - 320 б. - 5000 нусха. — ИСБН 978-5-91631-173-0
  • Горбачев А.Н. 10000 мамлакат генераллари: қисқача био-библиографик ма'лумотнома. - 5-нашр. - М. .: Инфоганс, 2017.
  • Грибанов С.В. Царевич Сталин. - М. .: Ҳиндукуш, 1992. - 32 б. - Серия: "Кремл судининг сирлари", жилд. 1. - 100 000 нусха. — ИСБН 5-85850-005-6
  • Зенкович Н. А. Ўтган аср сирлари. Ёлғон гувоҳлик. Сохталаштиришлар. Мувофиқ далиллар. - М. : Олма-Пресс, 2004. - 672 б. - 3000 нусха. - ИСБН 5-224-04540-1
  • Полянский В. Василий Сталин билан 10 йил. - Твер: Викант, 1995. - 156 п. — ИСБН 5-900886-01-8
  • Артём Сергеев, Екатерина Глушик. Беседы о Сталине, 5000 экз, Сталин: Первоисточники, М.: Крымский мост-9Д, 2006. ИСБН 5-89747-067-7. 
  • Артём Сергеев, Екатерина Глушик. Как жил, работал и воспитывал детей И. В. Сталин. Свидетельства очевидца, 2000 экз, Сталин: Первоисточники, М.: Крымский мост-9Д, НТЦ "Форум", 2011. ИСБН 978-5-89747-062-4. 
  • Соколов Б.В. Василий Сталин. "Халқлар отаси" нинг ўғли. - М. : АСТ-ПРЕСС КНИГА, 2004. - 368 б.: 8 б. касал. - (Тарихий тадқиқот). - 7000 нусха. — ИСБН 5-462-00126-6
  • Сухомлинов А.В. Василий, раҳбарнинг ўғли. - М. : "Жуда махфий" тўплами, 2001. - 416 б., 24 варақ. касал. ёниқ - 5000 нусха. — ИСБН 5-89048-089-8
  • Смйслов О. С. Василий Сталин. Гаровга исм беринг. - М. : Вече, 2003. - 464 п., касал. (16 п.) - (Досе ретушсиз). - 7000 нусха. — ИСБН 5-94538-329-5
  • Кеворков В.. Исповедь перед казнью, 2000 экз, М.: Совершенно секретно, 2006. ИСБН 5-89048-159-2. 
  • Микоян С. А. Биз уруш фарзандларимиз (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-07-24 санасида архивланган) . - М. .: Яуза, Эксмо, 2006. - ИСБН 5-699-18874-6

Ҳаволалар

Манбалар

  1. ↑ Косенко И. Н. Тайна «авиационного дела». // Военно-исторический журнал. — 1994. — № 6, 8.
  2. ↑ Косенко И. Н. Тайна «авиационного дела». // Военно-исторический журнал. — 1994. — № 6, 8.
  3. ↑ „История отеля «Советский»“. 2013-йил 21-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 27-феврал.
  4. ↑ Василий младший: сын отца народов
  5. ↑ Капитолина Васильева: «Сын за отца не в ответе». Беседа с женой Василия Сталина // столетиэ.ру, 2 июля 2010
  6. ↑ Награждён в соответствии с Указом Президиума Верховного Совета СССР от 04.06.1944 «О награждении орденами и медалями за выслугу лет в Красной Армии»
  7. ↑ Все женщины Василия Сталина. Он всегда усыновлял и удочерял детей своих сожительниц (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-03-01 санасида архивланган) // Киевский телеграф
  8. ↑ Сергей Дроздов. Василий Сталин. Сын, ответивший за отца. Ч. 28. Женщины в его жизни // Проза.ру, 3 сентября 2010 г.
  9. ↑ Родственники Иосифа Сталина // Хронос
  10. ↑ Интервью с Капитолиной Васильевой